Projectwerk 1 (psycho)motorische ontwikkeling & de ontwikkeling van het
brein van de conceptie tot de jonge volwassenheid
1. Bestudeer het verloop van de motorische ontwikkeling van kinderen
De motorische ontwikkeling van een kind zegt heel weinig over de toekomstige
ontwikkelingsresultaten.
De motorische ontwikkeling vindt dus plaats in 2 richtingen:
Cephalocaudale ontwikkeling (van het hoofd naar beneden): activiteiten
waarbij het hoofd, de nek en de bovenste ledematen betrokken zijn,
voorafgaand aan activiteiten waarbij de benen en de onderste ledematen
(voeten) betrokken zijn;
Proximodistale ontwikkeling (van centrum naar buiten toe van dichtbij
naar ver weg): activiteiten waarbij de romp en schouders betrokken zijn,
voorafgaand aan activiteiten waarbij de handen en vingers betrokken zijn
Motorische mijlpalen
De motoriek van een
pasgeborene is vooral
gebaseerd op reflexbewegingen;
de omklemmingsreflex, voet- en
handgrijpreflex,
plaatsingsreflex, stapreflex en
kruipreflex. Deze reflexen
verdwijnen weer tussen vier en
acht weken na de geboorte,
maar vormen wel de basis voor
het latere bewegen.
3 jaar kinderen kunnen lopen/rennen in een rechte lijn en springen met
beide benen. Ze kunnen niet goed stoppen of omkeren terwijl ze
rennen.
4-jarigen kunnen huppelen, op een been springen en een bal vangen
met beide handen;
5 jaar kinderen kunnen hun armen inspannen terwijl ze rennen. De
balans verbeterd, waardoor ze kunnen fietsen;
8/9 jaar kinderen kunnen huishoudelijke voorwerpen gebruiken en
vaardigheden onder de knie krijgen wat hand-oog coördinatie nodig
heeft. Jongens en meisjes zijn bijna even sterk, tot ze de puberteit
bereiken.
Drie verklaringen voor de volgorde en timing van de vroege motorische
ontwikkeling zijn:
1. Het rijpings-oogpunt (maturational viewpoint):
beschrijft motorische ontwikkeling als het zich ontvouwen van een
genetisch geprogrammeerde opeenvolging van gebeurtenissen, waarbij
zenuwen en spieren van boven naar beneden, en vanuit het centrum naar
buiten rijpen (proximodistale en cephalocaudale richting). Als gevolg
hiervan krijgen kinderen geleidelijk meer controle over de onderste en
, perifere delen van hun lichaam en vertonen ze motorische vaardigheden.
Visuele oriëntatie motiveert het kind om dingen te gaan verkennen;
2. De experiëntiele (of praktijks-) hypothese: De rijping zorgt voor
grenzen in leeftijd wanneer een kind in staat is om te zitten, staan en
lopen, echter beïnvloeden oefeningen de leeftijd waarop deze motorische
vaardigheden worden bereikt.
3. Een nieuwere dynamische systeemtheorie: beschrijft de motorische
ontwikkeling als een product van een complexe transactie tussen de
fysieke capaciteiten, doelen en de ervaringen van een kind; Motorische
vaardigheden zijn geen genetisch geprogrammeerde antwoorden die zich
gewoon ‘ontvouwen’ zoals voorgeschreven door rijping en mogelijkheden
om te oefenen → elke nieuwe vaardigheid is een constructie die naar voren
komt wanneer kinderen bestaande motorische vermogens actief
organiseren in nieuwe en meer complexe actiesystemen. In het begin zijn
deze nieuwe motorconfiguraties waarschijnlijk voorlopig
(voorzichtig/experimenteel), inefficiënt en ongecoördineerd.
Bij de ontwikkeling van de fijne motoriek spelen 2 aspecten een belangrijke rol:
Voluntary reaching (vrijwillig reiken): gedurende het eerste jaar verandert het
vermogen van een baby om objecten te bereiken en te manipuleren.
- Maand 1: pasgeborenen hebben een grijpreflex en zijn geneigd om naar
dingen te reiken → prereaches → deze resulteren echter in
ongecoördineerde uithalen naar objecten binnen het visuele gebied
(grasping reflex);
- Maand 2: de reik- en grijpvaardigheden lijken te verslechteren;
- Maand 3 en ouder: baby’s reiken vrijwillig, waarbij ze hun armen strekken
en de nauwkeurigheid hiervan geleidelijk verbetert;
Baby’s verschillen in hoe ze reiken naar objecten, ook hier zien we dat
motorische vaardigheid zich niet ‘eenvoudig ontplooit’;
Manipulatory skills (manipulatieve vaardigheden): vanuit nieuwsgierigheid (en
optic flow) beginnen baby’s objecten vast te houden, dit begint zodra een baby
kan zitten.
- Maand 4-6: baby kan zitten en pakt interessante objecten met twee
handen; baby’s kunnen de objecten overdragen naar de andere hand of
met een hand vasthouden: ulnaire greep; dit is de primaire methode
waarmee ze informatie krijgen over objecten; de greep is nogal onhandig
en klauwachtig, waardoor weinig tastbare kennis van objecten mogelijk is;
- Maand 6-12: vingervaardigheden worden verbeterd;
- Maand 12: duimen en wijsvingers (vingertoppen) gebruiken om objecten
op te tillen en verkennen: tanggreep (pincer grasp); het kind kan insecten
vangen en aan knoppen draaien;
- Maand 16: kind kan met een krijtje krabbelen;
- Einde jaar 2: kind kan een rechte lijn tekenen en torens bouwen.
Het begin van de adolescentie wordt aangekondigd door 2 belangrijke
veranderingen in de lichamelijke ontwikkeling:
1) Groeispurt;
De term groeispurt beschrijft de plotse versnelling in groei van lengte en
gewicht die het begin van de adolescentie markeert (groeisnelheid die
sneller is dan de groeisnelheden sinds ze baby’s waren).
brein van de conceptie tot de jonge volwassenheid
1. Bestudeer het verloop van de motorische ontwikkeling van kinderen
De motorische ontwikkeling van een kind zegt heel weinig over de toekomstige
ontwikkelingsresultaten.
De motorische ontwikkeling vindt dus plaats in 2 richtingen:
Cephalocaudale ontwikkeling (van het hoofd naar beneden): activiteiten
waarbij het hoofd, de nek en de bovenste ledematen betrokken zijn,
voorafgaand aan activiteiten waarbij de benen en de onderste ledematen
(voeten) betrokken zijn;
Proximodistale ontwikkeling (van centrum naar buiten toe van dichtbij
naar ver weg): activiteiten waarbij de romp en schouders betrokken zijn,
voorafgaand aan activiteiten waarbij de handen en vingers betrokken zijn
Motorische mijlpalen
De motoriek van een
pasgeborene is vooral
gebaseerd op reflexbewegingen;
de omklemmingsreflex, voet- en
handgrijpreflex,
plaatsingsreflex, stapreflex en
kruipreflex. Deze reflexen
verdwijnen weer tussen vier en
acht weken na de geboorte,
maar vormen wel de basis voor
het latere bewegen.
3 jaar kinderen kunnen lopen/rennen in een rechte lijn en springen met
beide benen. Ze kunnen niet goed stoppen of omkeren terwijl ze
rennen.
4-jarigen kunnen huppelen, op een been springen en een bal vangen
met beide handen;
5 jaar kinderen kunnen hun armen inspannen terwijl ze rennen. De
balans verbeterd, waardoor ze kunnen fietsen;
8/9 jaar kinderen kunnen huishoudelijke voorwerpen gebruiken en
vaardigheden onder de knie krijgen wat hand-oog coördinatie nodig
heeft. Jongens en meisjes zijn bijna even sterk, tot ze de puberteit
bereiken.
Drie verklaringen voor de volgorde en timing van de vroege motorische
ontwikkeling zijn:
1. Het rijpings-oogpunt (maturational viewpoint):
beschrijft motorische ontwikkeling als het zich ontvouwen van een
genetisch geprogrammeerde opeenvolging van gebeurtenissen, waarbij
zenuwen en spieren van boven naar beneden, en vanuit het centrum naar
buiten rijpen (proximodistale en cephalocaudale richting). Als gevolg
hiervan krijgen kinderen geleidelijk meer controle over de onderste en
, perifere delen van hun lichaam en vertonen ze motorische vaardigheden.
Visuele oriëntatie motiveert het kind om dingen te gaan verkennen;
2. De experiëntiele (of praktijks-) hypothese: De rijping zorgt voor
grenzen in leeftijd wanneer een kind in staat is om te zitten, staan en
lopen, echter beïnvloeden oefeningen de leeftijd waarop deze motorische
vaardigheden worden bereikt.
3. Een nieuwere dynamische systeemtheorie: beschrijft de motorische
ontwikkeling als een product van een complexe transactie tussen de
fysieke capaciteiten, doelen en de ervaringen van een kind; Motorische
vaardigheden zijn geen genetisch geprogrammeerde antwoorden die zich
gewoon ‘ontvouwen’ zoals voorgeschreven door rijping en mogelijkheden
om te oefenen → elke nieuwe vaardigheid is een constructie die naar voren
komt wanneer kinderen bestaande motorische vermogens actief
organiseren in nieuwe en meer complexe actiesystemen. In het begin zijn
deze nieuwe motorconfiguraties waarschijnlijk voorlopig
(voorzichtig/experimenteel), inefficiënt en ongecoördineerd.
Bij de ontwikkeling van de fijne motoriek spelen 2 aspecten een belangrijke rol:
Voluntary reaching (vrijwillig reiken): gedurende het eerste jaar verandert het
vermogen van een baby om objecten te bereiken en te manipuleren.
- Maand 1: pasgeborenen hebben een grijpreflex en zijn geneigd om naar
dingen te reiken → prereaches → deze resulteren echter in
ongecoördineerde uithalen naar objecten binnen het visuele gebied
(grasping reflex);
- Maand 2: de reik- en grijpvaardigheden lijken te verslechteren;
- Maand 3 en ouder: baby’s reiken vrijwillig, waarbij ze hun armen strekken
en de nauwkeurigheid hiervan geleidelijk verbetert;
Baby’s verschillen in hoe ze reiken naar objecten, ook hier zien we dat
motorische vaardigheid zich niet ‘eenvoudig ontplooit’;
Manipulatory skills (manipulatieve vaardigheden): vanuit nieuwsgierigheid (en
optic flow) beginnen baby’s objecten vast te houden, dit begint zodra een baby
kan zitten.
- Maand 4-6: baby kan zitten en pakt interessante objecten met twee
handen; baby’s kunnen de objecten overdragen naar de andere hand of
met een hand vasthouden: ulnaire greep; dit is de primaire methode
waarmee ze informatie krijgen over objecten; de greep is nogal onhandig
en klauwachtig, waardoor weinig tastbare kennis van objecten mogelijk is;
- Maand 6-12: vingervaardigheden worden verbeterd;
- Maand 12: duimen en wijsvingers (vingertoppen) gebruiken om objecten
op te tillen en verkennen: tanggreep (pincer grasp); het kind kan insecten
vangen en aan knoppen draaien;
- Maand 16: kind kan met een krijtje krabbelen;
- Einde jaar 2: kind kan een rechte lijn tekenen en torens bouwen.
Het begin van de adolescentie wordt aangekondigd door 2 belangrijke
veranderingen in de lichamelijke ontwikkeling:
1) Groeispurt;
De term groeispurt beschrijft de plotse versnelling in groei van lengte en
gewicht die het begin van de adolescentie markeert (groeisnelheid die
sneller is dan de groeisnelheden sinds ze baby’s waren).
