Taak 11: lang zullen ze leven…
1. Wat is veroudering?
Veroudering is de progressieve verslechtering van veranderingen tijdens de volwassen
periode die tot stand komt door een toenemende kwetsbaarheid voor uitdagingen.
(Boron, 2017).
Veroudering = een opeenhoping van lichamelijke, geestelijke en sociale veranderingen
die gedurende het menselijk leven plaatsvinden.
Veroudering = het verzamelen van deeloorzaken van ziekte. Als je veel blijvende schade
hebt opgelopen, dus veel deeloorzaken van ziekte hebt verzameld, ben je kwetsbaar.
Veroudering begint in het vierde decennium van het leven en eindigt met de dood.
Volgens de WHO begint ouderdom op 60-jarige leeftijd. Ouderdom kan volgens de WHO
ingedeeld worden in 3 periodes:
1. Aging (early old age): ‘young old’ – 60 jaar tot 74 jaar oud.
2. Old age (late age): ‘old-old’ – 75 jaar tot 90 jaar oud.
3. Longevity (long-lived): - 90 jaar en ouder.
Biologische veroudering wordt gedefinieerd als het natuurlijke voorkomen van
irreversibele, met leeftijd noemende veranderingen in het metabolisme (stofwisseling) en
de eigenschappen van cellen. Leidend tot een verminderde zelfregulatie en regeneratie
(herstel), structurele en functionele veranderingen in weefsels en organen door
beschadiging van cellen en weefsels. Dit proces neemt toe met de leeftijd en is daarom
een verlies te noemen. (Tieleman, 2015)
Mentale veroudering refereert aan de mate van het besef dat aanpassing noodzakelijk
is.
Het verouderingsproces heeft bij iedereen een ander verloop; bij de een gaat het snel, bij
de ander langzaam. Naarmate je ouder wordt, wordt je lijf steeds vatbaarder en
kwetsbaarder. Het verouderingsproces komt niet alleen voor bij mensen, maar ook bij
levenloze materie zoals boeken.
De normale verouderingsprocessen noem je primary aging.
De versnelde veroudering ten gevolge van ziektes, stress of een trauma noem je
secundary aging.
2. Wat zijn de biologische mechanismen van ouder worden? (Levensstijl)
1. Functionaliteit van cellen nemen af
Cellen delen niet oneindig, cellen kunnen maar een beperkt aantal keere delen voor ze
hiermee stoppen en uitsterven = de limiet van de celdeling Hayflick. 2.
Telomeerlengte speelt een belangrijke rol in de biologische veroudering. Korte
telomeren zijn vaak geassocieerd met ziekte als kanker en hartziekten, maar ook met
vroegtijdige verouderingsziekten. Factoren als chronische stress, gebrek aan beweging
en roken zorgt voor een snelle verkorting van telomeren. Schade aan DNA is een
belangrijke oorzaak van cellulaire veroudering. Tumor supresssor eiwitten controleren het
erfelijk materiaal en schakelen DNA-reparatie mechanismen in waar nodig. Als reparatie
niet meer mogelijk is dan zorgen deze eiwitten voor apoptose van de cellen. Celdelingen
nodig om aantal cellen op peil te houden, maar als de telomeerlengte te kort is kunnen
cellen niet meer delen.
3. Oxidatieve stress: voor de energielevering in cellen worden zuurstof en water
gebruikt om ADP om te zetten in ATP. Bij deze reactie ontstaat er in 1% van alle
elektronentransporten een schadelijk bijproduct: reactieve zuurstof. Dit ongepaarde
elektron wil reageren met het dichtstbijzijnde molecuul in een cel (DNA, RNA, eiwitten,
, vetten). Ze worden dan geoxideerd en verliezen een elektron en raken beschadigd.
Antioxidanten vullen het missende elektron aan bij het zuurstofradicaal, om zo oxidatie te
voorkomen. Als er te veel zuurstofradicalen aanwezig zijn t.o.v. antioxidanten dan is er
sprake van oxidatieve stress.
Ontsteking: de natuurlijke reactie van ons immuunsysteem op weefselschade. Het is
onduidelijk of ontstekingsfactoren een oorzaak of gevolg izjn van veroudering. Oxidatieve
stress veroorzaakt ontsteking, omdat hierbij weefselschade optreedt. Ook worden
ontstekingsfactoren uitgescheiden door vetcellen. Een ongezonde leefstijl draagt dus bij
aan veroudering.
Proteaosmen: eiwitten worden in proteasomen afgebroken tot kleine peptiden. De
proteasomen raken beschadigd door veroudering. Hierdoor kan er een overschot aan
beschadigde eiwitten ontstaan die niet kunnen worden afgebroken en de homeostase in
een cel niet kan worden gehandhaafd wat weer leidt tot cellulair verval.
Apoptose ofwel geprogrammeerde celdood is een genetisch gestuurde verwijdering van
cellen die overbodig zijn geworden. Bij volwassenen speelt apoptose een belangrijke rol
in het immuunapparaat bij het optreden van een immuunrespons op het binnendringen
van een antigeen, wordt een groot aantal lymfocyten aangemaakt, waarvan slechts
enkele het betreffende antigeen kunnen aanpakken. De andere verdwijnen door
apoptose, zodat hier selectie van competente lymfocyten plaatsvindt door apoptose van
de niet-competente cellen. Bij jongere mensen in hoger tempo apoptose is geen
onderdeel van het verouderingsproces.
Hoe lager het cel metabolisme, hoe ouder!
Moleculaire verouderingsverschijnselen: structuurverandering van DNA of RNA is geen
ouderdomsverschijnsel. In de cel is echter een belangrijk controlemechanisme aanwezig
dat vorming van afwijkende moleculen opspoort en de defecte DNA- of RNA-moleculen
herstelt of het foute molecuul vernietigt.
Dat de effectiviteit van dit reparatie mechanisme geleidelijk minder wordt in capaciteit en
snelheid, is wel een ouderdomsverschijnsel. Het gevolg is dat er meer beschadigde en
foutief geconstrueerde moleculen ontstaan die langer blijven bestaan.
Cascade breakdown = stoornissen in een orgaansysteem kunnen sneller leiden tot
stoornissen in een ander orgaansysteem, er vindt een kettingreactie plaats.
Mutatie-accumulatie theorie: er kunnen DNA-mutaties optreden. Er is geen selectie voor
mutaties of eigenschappen die op hoge leeftijd voor problemen leiden.
Antagonistische pleiotropie: selectie voor groei en voortplanting, genen worden
aangepast voor betere voortplanting, op deze manier kan een soort blijven voortbestaan.
Disposable soma theorie (wegwerplijf theorie): afweging tussen de investeringen van een
organisme in voortplanting en de investeringen in het onderhouden van eigen lichaam
voor langdurige overleving voorstelt. Organismen hebben beperkte middelen (energie,
voedingsstoffen) beschikbaar voor toewijzing aan verschillende levensfuncties, zoals
groei, voortplanting en onderhoud. Deze beperkte middelen kunnen worden toegewezen
aan voortplanting of aan het onderhoud en de reparatie van het eigen lichaam. De
theorie stelt dat er een afweging bestaat tussen het investeren van middelen in
voortplanting en het investeren van middelen in onderhoud. Wanneer er meer middelen
worden besteed aan voortplanting, zijn er minder middelen beschikbaar voor het
onderhouden en repareren van het lichaam van het organisme. Als gevolg van deze
afweging kan het organisme geleidelijke achteruitgang en veroudering ervaren omdat er
minder wordt geïnvesteerd in het behouden van zijn eigen lichaam op de lange termijn.
1. Wat is veroudering?
Veroudering is de progressieve verslechtering van veranderingen tijdens de volwassen
periode die tot stand komt door een toenemende kwetsbaarheid voor uitdagingen.
(Boron, 2017).
Veroudering = een opeenhoping van lichamelijke, geestelijke en sociale veranderingen
die gedurende het menselijk leven plaatsvinden.
Veroudering = het verzamelen van deeloorzaken van ziekte. Als je veel blijvende schade
hebt opgelopen, dus veel deeloorzaken van ziekte hebt verzameld, ben je kwetsbaar.
Veroudering begint in het vierde decennium van het leven en eindigt met de dood.
Volgens de WHO begint ouderdom op 60-jarige leeftijd. Ouderdom kan volgens de WHO
ingedeeld worden in 3 periodes:
1. Aging (early old age): ‘young old’ – 60 jaar tot 74 jaar oud.
2. Old age (late age): ‘old-old’ – 75 jaar tot 90 jaar oud.
3. Longevity (long-lived): - 90 jaar en ouder.
Biologische veroudering wordt gedefinieerd als het natuurlijke voorkomen van
irreversibele, met leeftijd noemende veranderingen in het metabolisme (stofwisseling) en
de eigenschappen van cellen. Leidend tot een verminderde zelfregulatie en regeneratie
(herstel), structurele en functionele veranderingen in weefsels en organen door
beschadiging van cellen en weefsels. Dit proces neemt toe met de leeftijd en is daarom
een verlies te noemen. (Tieleman, 2015)
Mentale veroudering refereert aan de mate van het besef dat aanpassing noodzakelijk
is.
Het verouderingsproces heeft bij iedereen een ander verloop; bij de een gaat het snel, bij
de ander langzaam. Naarmate je ouder wordt, wordt je lijf steeds vatbaarder en
kwetsbaarder. Het verouderingsproces komt niet alleen voor bij mensen, maar ook bij
levenloze materie zoals boeken.
De normale verouderingsprocessen noem je primary aging.
De versnelde veroudering ten gevolge van ziektes, stress of een trauma noem je
secundary aging.
2. Wat zijn de biologische mechanismen van ouder worden? (Levensstijl)
1. Functionaliteit van cellen nemen af
Cellen delen niet oneindig, cellen kunnen maar een beperkt aantal keere delen voor ze
hiermee stoppen en uitsterven = de limiet van de celdeling Hayflick. 2.
Telomeerlengte speelt een belangrijke rol in de biologische veroudering. Korte
telomeren zijn vaak geassocieerd met ziekte als kanker en hartziekten, maar ook met
vroegtijdige verouderingsziekten. Factoren als chronische stress, gebrek aan beweging
en roken zorgt voor een snelle verkorting van telomeren. Schade aan DNA is een
belangrijke oorzaak van cellulaire veroudering. Tumor supresssor eiwitten controleren het
erfelijk materiaal en schakelen DNA-reparatie mechanismen in waar nodig. Als reparatie
niet meer mogelijk is dan zorgen deze eiwitten voor apoptose van de cellen. Celdelingen
nodig om aantal cellen op peil te houden, maar als de telomeerlengte te kort is kunnen
cellen niet meer delen.
3. Oxidatieve stress: voor de energielevering in cellen worden zuurstof en water
gebruikt om ADP om te zetten in ATP. Bij deze reactie ontstaat er in 1% van alle
elektronentransporten een schadelijk bijproduct: reactieve zuurstof. Dit ongepaarde
elektron wil reageren met het dichtstbijzijnde molecuul in een cel (DNA, RNA, eiwitten,
, vetten). Ze worden dan geoxideerd en verliezen een elektron en raken beschadigd.
Antioxidanten vullen het missende elektron aan bij het zuurstofradicaal, om zo oxidatie te
voorkomen. Als er te veel zuurstofradicalen aanwezig zijn t.o.v. antioxidanten dan is er
sprake van oxidatieve stress.
Ontsteking: de natuurlijke reactie van ons immuunsysteem op weefselschade. Het is
onduidelijk of ontstekingsfactoren een oorzaak of gevolg izjn van veroudering. Oxidatieve
stress veroorzaakt ontsteking, omdat hierbij weefselschade optreedt. Ook worden
ontstekingsfactoren uitgescheiden door vetcellen. Een ongezonde leefstijl draagt dus bij
aan veroudering.
Proteaosmen: eiwitten worden in proteasomen afgebroken tot kleine peptiden. De
proteasomen raken beschadigd door veroudering. Hierdoor kan er een overschot aan
beschadigde eiwitten ontstaan die niet kunnen worden afgebroken en de homeostase in
een cel niet kan worden gehandhaafd wat weer leidt tot cellulair verval.
Apoptose ofwel geprogrammeerde celdood is een genetisch gestuurde verwijdering van
cellen die overbodig zijn geworden. Bij volwassenen speelt apoptose een belangrijke rol
in het immuunapparaat bij het optreden van een immuunrespons op het binnendringen
van een antigeen, wordt een groot aantal lymfocyten aangemaakt, waarvan slechts
enkele het betreffende antigeen kunnen aanpakken. De andere verdwijnen door
apoptose, zodat hier selectie van competente lymfocyten plaatsvindt door apoptose van
de niet-competente cellen. Bij jongere mensen in hoger tempo apoptose is geen
onderdeel van het verouderingsproces.
Hoe lager het cel metabolisme, hoe ouder!
Moleculaire verouderingsverschijnselen: structuurverandering van DNA of RNA is geen
ouderdomsverschijnsel. In de cel is echter een belangrijk controlemechanisme aanwezig
dat vorming van afwijkende moleculen opspoort en de defecte DNA- of RNA-moleculen
herstelt of het foute molecuul vernietigt.
Dat de effectiviteit van dit reparatie mechanisme geleidelijk minder wordt in capaciteit en
snelheid, is wel een ouderdomsverschijnsel. Het gevolg is dat er meer beschadigde en
foutief geconstrueerde moleculen ontstaan die langer blijven bestaan.
Cascade breakdown = stoornissen in een orgaansysteem kunnen sneller leiden tot
stoornissen in een ander orgaansysteem, er vindt een kettingreactie plaats.
Mutatie-accumulatie theorie: er kunnen DNA-mutaties optreden. Er is geen selectie voor
mutaties of eigenschappen die op hoge leeftijd voor problemen leiden.
Antagonistische pleiotropie: selectie voor groei en voortplanting, genen worden
aangepast voor betere voortplanting, op deze manier kan een soort blijven voortbestaan.
Disposable soma theorie (wegwerplijf theorie): afweging tussen de investeringen van een
organisme in voortplanting en de investeringen in het onderhouden van eigen lichaam
voor langdurige overleving voorstelt. Organismen hebben beperkte middelen (energie,
voedingsstoffen) beschikbaar voor toewijzing aan verschillende levensfuncties, zoals
groei, voortplanting en onderhoud. Deze beperkte middelen kunnen worden toegewezen
aan voortplanting of aan het onderhoud en de reparatie van het eigen lichaam. De
theorie stelt dat er een afweging bestaat tussen het investeren van middelen in
voortplanting en het investeren van middelen in onderhoud. Wanneer er meer middelen
worden besteed aan voortplanting, zijn er minder middelen beschikbaar voor het
onderhouden en repareren van het lichaam van het organisme. Als gevolg van deze
afweging kan het organisme geleidelijke achteruitgang en veroudering ervaren omdat er
minder wordt geïnvesteerd in het behouden van zijn eigen lichaam op de lange termijn.
