Epidemiologie
= de leer van verdeling/distributie van ziekte + prevalentie en incidentie/genezing/dood
van ziekte
= leer van oorzakelijke factoren/determinanten van ziekte/genezing
= de leer van de wijze waarop gezondheidstoestand van gemeenschap het best
bevorderd kan worden
= de medische wetenschap die de frequentie, spreiding en determinanten van een
ziekte bestudeerd
1. Frequentie: basisinformatie bij beleidsopties (van gezondheidszorgorganisaties)
=> problemen/ziekten die zich frequenter voordoen krijgen meer focus
2. Spreiding: wie heeft de ziekten binnen een bevolkingsgroep,
waar/wanneer komt de ziekte voor
= verschillende bevolkingsgroepen op 1/meerdere tijdstoppen onderzoeken
=> mogelijke oorzakelijke/preventie hypothesen opstellen
3. Determinanten: oorzaken van een ziekte
=> organiseren van noodzakelijke preventieve en curatieve gezondheidzorg
Begrippen
- Verdeling/distributie van ziekte: wat/hoeveel ziekte in een bepaalde bevolkingsgroep
voorkomt
- Incidentie: nieuwe gevallen, mensen die de ziekte krijgen
- Longitudinale studie:
- Gingivitis: ontsteking van gingiva/tandvlees
- Parodontitis: ontsteking van parodontium (= structuren rondom de tand), vaak na
onzorgvuldige aanpak van gingivitis
- Tandsteen: verkalkte vorm van tandplaque, kan zowel boven als onder het tandvlees
zitten, oorzakelijke factor van gingivitis en parodontitis
- Pocket: ruimte tussen tand en tandvlees
- Recessies: teruggetrokken tandvlees met blootliggende worteloppervlakken
- Tandplaque: belangrijke oorzaak van caries en parodontale problemen
- Confirmation bias: bevestigingsfout (door bv cookies)
- Observationeel= je kijkt hoe iets loopt
- Experimenteel= je voegt zelf een element toe
- Etiologische factor
, Oorzaak/risico
Mogelijke invloed van bepaalde factor (=> oorzaak) op ontstaan en verloop van ziekte =>
hypothese opstellen en criteria nodig
Criteria voor oorzakelijk/causaal verband
(Tussen ziekte en blootstellingsfactor)
- Consistency: vaste lijn in het verband
=> meerdere studies bevestigen dat factor oorzaak is van ziekte
- Strength: sterkte van het verband
=> statistisch significanter verband, hoe groter kans op causaal verband
- Specificiteit: welbepaalde blootstelling geeft een specifiek ziektebeeld
- Biologische geloofwaardigheid: biologisch aanvaardbaar en zinvol zijn van de
oorzaak
- Coherentie: ondersteuning van laboratorium/wetenschappelijke testen
- Experimenteel bewijs: STERKSTE ARGUMENT, vaak niet mogelijk door praktische en
ethische redenen
- Analogie: gelijkaardige blootstellingsfactor geeft gelijkaardig causaal verband
- Biologische gradiënt/ dose-respons: mate en duur van blootstelling staan in relatie
met risico op ziekte
- Volgtijdelijkheid: oorzaak moet ziekte voorafgaan
Monocausaal <-> multicausaal
Kijken naar de graad van belangrijkheid van een factor
Denken in ecologische modellen want meestal meerdere factoren die ziekte bepalen
=> ziekte is gevolg van complexe interactie tussen factoren (sommige bevordering van
ziekte, andere tegengaan van ziekte)
Maten van ziektefrequentie en associatie
Ratio Verhouding tussen twee getallen (meestal maakt de teller geen
deel uit van de noemer), bv. BMI
Rate Ratio die veranderingen in de tijd aangeeft bv. Snelheid, morality
rate
= de leer van verdeling/distributie van ziekte + prevalentie en incidentie/genezing/dood
van ziekte
= leer van oorzakelijke factoren/determinanten van ziekte/genezing
= de leer van de wijze waarop gezondheidstoestand van gemeenschap het best
bevorderd kan worden
= de medische wetenschap die de frequentie, spreiding en determinanten van een
ziekte bestudeerd
1. Frequentie: basisinformatie bij beleidsopties (van gezondheidszorgorganisaties)
=> problemen/ziekten die zich frequenter voordoen krijgen meer focus
2. Spreiding: wie heeft de ziekten binnen een bevolkingsgroep,
waar/wanneer komt de ziekte voor
= verschillende bevolkingsgroepen op 1/meerdere tijdstoppen onderzoeken
=> mogelijke oorzakelijke/preventie hypothesen opstellen
3. Determinanten: oorzaken van een ziekte
=> organiseren van noodzakelijke preventieve en curatieve gezondheidzorg
Begrippen
- Verdeling/distributie van ziekte: wat/hoeveel ziekte in een bepaalde bevolkingsgroep
voorkomt
- Incidentie: nieuwe gevallen, mensen die de ziekte krijgen
- Longitudinale studie:
- Gingivitis: ontsteking van gingiva/tandvlees
- Parodontitis: ontsteking van parodontium (= structuren rondom de tand), vaak na
onzorgvuldige aanpak van gingivitis
- Tandsteen: verkalkte vorm van tandplaque, kan zowel boven als onder het tandvlees
zitten, oorzakelijke factor van gingivitis en parodontitis
- Pocket: ruimte tussen tand en tandvlees
- Recessies: teruggetrokken tandvlees met blootliggende worteloppervlakken
- Tandplaque: belangrijke oorzaak van caries en parodontale problemen
- Confirmation bias: bevestigingsfout (door bv cookies)
- Observationeel= je kijkt hoe iets loopt
- Experimenteel= je voegt zelf een element toe
- Etiologische factor
, Oorzaak/risico
Mogelijke invloed van bepaalde factor (=> oorzaak) op ontstaan en verloop van ziekte =>
hypothese opstellen en criteria nodig
Criteria voor oorzakelijk/causaal verband
(Tussen ziekte en blootstellingsfactor)
- Consistency: vaste lijn in het verband
=> meerdere studies bevestigen dat factor oorzaak is van ziekte
- Strength: sterkte van het verband
=> statistisch significanter verband, hoe groter kans op causaal verband
- Specificiteit: welbepaalde blootstelling geeft een specifiek ziektebeeld
- Biologische geloofwaardigheid: biologisch aanvaardbaar en zinvol zijn van de
oorzaak
- Coherentie: ondersteuning van laboratorium/wetenschappelijke testen
- Experimenteel bewijs: STERKSTE ARGUMENT, vaak niet mogelijk door praktische en
ethische redenen
- Analogie: gelijkaardige blootstellingsfactor geeft gelijkaardig causaal verband
- Biologische gradiënt/ dose-respons: mate en duur van blootstelling staan in relatie
met risico op ziekte
- Volgtijdelijkheid: oorzaak moet ziekte voorafgaan
Monocausaal <-> multicausaal
Kijken naar de graad van belangrijkheid van een factor
Denken in ecologische modellen want meestal meerdere factoren die ziekte bepalen
=> ziekte is gevolg van complexe interactie tussen factoren (sommige bevordering van
ziekte, andere tegengaan van ziekte)
Maten van ziektefrequentie en associatie
Ratio Verhouding tussen twee getallen (meestal maakt de teller geen
deel uit van de noemer), bv. BMI
Rate Ratio die veranderingen in de tijd aangeeft bv. Snelheid, morality
rate
