Methodiek 2
Wondzorg
Soorten wondgenezing
Kan gesloten zijn door hechtingen, haakjes,
Primaire wondgenezing hechtstripts of lijm die de wondranden bij elkaar
brengen of naar elkaar toe brengen
= eenvoudigste vorm van genezing
Genezing
Wonde sluit snel > geen belemmerende factoren
aanwezig
Kenmerken Bovenste laag van cellen migreren en epitheliseren
o Zuiver binnen 72u
o Zonder contaminatie/necrose of Wondoppervlak afgesloten > voorkomt dat bacteriën
vreemde lichamen binnendringen en vocht verdwijnt
o Gladde wondranden
o Hygiënisch ingesneden door
operatieve incisie Wanneer vertraagd genezen?
o Door traumatische huidverscheuring Bij verontreiniging > gedeeltelijke opening nodig om
het vuil te verwijderen
Genezing
Granulatieweefsel vult de opening onder de huid Secundaire wondgenezing
Cellen epitheliseren vanaf de rand van de wond
om de afsluiting te vormen = genezen door granulatie
Wanneer vertraagde genezing? Soort wonden
Kans op lokale en systemische infecteis als gevolg Brandwonden, decubtiuswonden en wonden
van vernietiging van de dermis waarbij grote stukken huid ontbrekken
Tertiaire wondgenezing
Genezing
= methode die de wond open laat om te Uiteindelijk secundair of door hersteloperatie om
genezen wonde te sluiten
o Te groot en kunnen niet gehecht
worden
o Dehiscentie (postopwonde die
spontaan opent)
Aandachtspunten bij wondverzorging
Belangrijkste trend > wonden behandelen met vochtvasthoudende verbanden
Voordelen vochtvasthoudende verbanden:
- De korstvormige epidermale migratie vertraagt & epitheelcellen kunnen ongehinderd over
wondoppervlak verspreiden
- Wondvocht > optimalisatie van immuunsysteem in de wond (risico op infectie verlaagd)
- Verbandwisseling minder pijnlijk en wonde geneest met minder littekens
,Aandachtspunten:
✓ Hou rekening met de setting van zorgontvanger, kennis en degene die zorg uitvoert
✓ Spoor mogelijk oorzaak op
✓ Let op psychosociale aspecten
✓ Verminder de pijn door medicatie en maatregelen
✓ Bepaal het doel: preventief – curatief – palliatief
✓ Creëer optimale wondcondities
• Juiste producten
• Aantal verbandwisselingen beperken
• Verwijderen van necrotisch weefsel
• Voorkomen, verwijderen of beheersen van infectie
• Absorberen van exsudaat
• Wonde vochtig houden en verdere beschadiging voorkomen
• Omliggende huid beschermen tegen infecties
Wondbehandelingsconcepten
Langdurige wondheling
Wondgenezing = complexe reeks van gebeurtenissen die met elkaar verbonden zijn
Langdurige wonden zitten vast in de Kenmerken:
inflammatie- en proliferatiefase van het - Fibrinogeen en fibrine komt veel voor
wondhelingproces. Er is geen groei en migratie - Macromoleculen vernietigen de
van epitheelcellen groeifactoren die betrokken zijn bij
wondherstel
Chronische wonden > overproductie van - Wondvocht is biochemisch
matrixmoleculen als gevolg van onderliggende verschillend van acuut wondvocht
cellulaire disfunctie en disregulatie.
Wound bed preparation
= een internationaal erkend wondbehandelingsconcept dat gebruikt wordt als kader voor een
gestructureerde wondbehandeling
Doel: effectiviteit van de heling vanuit het wondbed versnellen
> focus op optimaliseren van beïnvloedende factoren
> systematisch focussen op alle essentiële componenten van een niet-genezende wonde om de
oorzaak van het probleem te identificeren
> zorgprogramma implementeren om stabiele wond te bereiken met gezond granulatieweefsel en
goed gevasculariseerd wondbed
Van toepassing bij alle wonden waarbij wondheling abnormaal verloopt
,TIME
= identificeren van de barrières voor genezing en het implementeren van zorgplan om deze
barrières te verwijderen en wondgenezing te bevorderen
Focus leggen op alle kritieke componenten van een niet-genezende wonde om de oorzaak van het
probleem te identificeren + zorgprogramma aanpassen
4 componenten:
1. Tissue management
2. Infectie
3. Vochtigheid van wonde
4. Epithelisatie van wondranden
Wondzorg volgens TIME Clinnical Decision Support Tool
Wondzorg vereist multidisciplinair, multifactoriële en holistische aanpak
Het maakt beoordeling van de wonde, de selectie van wondbehandeling en het bepalen van doelstellingen
mogelijk
ABCDE-benadering
• Anamnese en actieve beoordeling van zorgontvanger: wonddiagnose
•beoordeel de wonde volgens TIME
•identificeer de oorzaak van de wonde (wondetiologie)
A •beoordel de oorzakelijke en instandhoudende factoren
• Benadering van zorgontvanger op een multi en interdisciplinaire manier
•samenwerken om best mogelijke zorg te bieden
•ook netwerk van zorgontvanger betrekken
B •aandacht voor persoon in geheel
• Correctie van oorzakelijke en instandhoudende factoren en daarbij horende preventieve
maatregelen
•complexe mix van lokale en gastfactoren die moeten worden beoordeeld en behandeld
C •nodig om onderliggende etiologie van de wond aan te pakken
• Doelgericht denken en het opstellen van een lokaal wondbehandelplan op basis van TIME
•zie tabel hier onder waar wordt verwezen naar doelstelling en interventie per component
D
• Evaluatie van de doelen en uitkomsten van het wondbehandelplan
•nadruk op belang van evaluatie
E
, Complicaties bij wondverzorging
Adhesie of verklevingen
= Adhesie is het verkleven van interne weefsels aan elkaar door vorming van littekenweefsel
Treedt vaak op in buikholte en kan darmen afknijpen of eromheen vouwen
Oorzaken: Symptomen:
- Ontstekingen in buikholte - Buikpijn
- Bestraling van kanker in buikholte - Flatulentie
en buikoperaties - Opgezette buik
- Diarree
- Obstipatie
- Ileus
Contracturen
Als gevolg van een inkrimping of littekenweefsel t – kunnen mobiliteit en vermindering van
beweeglijkheid van gewrichten veroorzaken
Brandwonden > druktherapie om invloed uit te oefenen op hypertrofische littekenvorming
Keloïd
Een overmatige vorming van collageen die de bestaande wondranden overschrijdt
> wond is verheven en onregelmatig van vorm
> geen ernstig probleem maar veroorzaakt esthetisch probleem als het groot is
Wondzorg
Soorten wondgenezing
Kan gesloten zijn door hechtingen, haakjes,
Primaire wondgenezing hechtstripts of lijm die de wondranden bij elkaar
brengen of naar elkaar toe brengen
= eenvoudigste vorm van genezing
Genezing
Wonde sluit snel > geen belemmerende factoren
aanwezig
Kenmerken Bovenste laag van cellen migreren en epitheliseren
o Zuiver binnen 72u
o Zonder contaminatie/necrose of Wondoppervlak afgesloten > voorkomt dat bacteriën
vreemde lichamen binnendringen en vocht verdwijnt
o Gladde wondranden
o Hygiënisch ingesneden door
operatieve incisie Wanneer vertraagd genezen?
o Door traumatische huidverscheuring Bij verontreiniging > gedeeltelijke opening nodig om
het vuil te verwijderen
Genezing
Granulatieweefsel vult de opening onder de huid Secundaire wondgenezing
Cellen epitheliseren vanaf de rand van de wond
om de afsluiting te vormen = genezen door granulatie
Wanneer vertraagde genezing? Soort wonden
Kans op lokale en systemische infecteis als gevolg Brandwonden, decubtiuswonden en wonden
van vernietiging van de dermis waarbij grote stukken huid ontbrekken
Tertiaire wondgenezing
Genezing
= methode die de wond open laat om te Uiteindelijk secundair of door hersteloperatie om
genezen wonde te sluiten
o Te groot en kunnen niet gehecht
worden
o Dehiscentie (postopwonde die
spontaan opent)
Aandachtspunten bij wondverzorging
Belangrijkste trend > wonden behandelen met vochtvasthoudende verbanden
Voordelen vochtvasthoudende verbanden:
- De korstvormige epidermale migratie vertraagt & epitheelcellen kunnen ongehinderd over
wondoppervlak verspreiden
- Wondvocht > optimalisatie van immuunsysteem in de wond (risico op infectie verlaagd)
- Verbandwisseling minder pijnlijk en wonde geneest met minder littekens
,Aandachtspunten:
✓ Hou rekening met de setting van zorgontvanger, kennis en degene die zorg uitvoert
✓ Spoor mogelijk oorzaak op
✓ Let op psychosociale aspecten
✓ Verminder de pijn door medicatie en maatregelen
✓ Bepaal het doel: preventief – curatief – palliatief
✓ Creëer optimale wondcondities
• Juiste producten
• Aantal verbandwisselingen beperken
• Verwijderen van necrotisch weefsel
• Voorkomen, verwijderen of beheersen van infectie
• Absorberen van exsudaat
• Wonde vochtig houden en verdere beschadiging voorkomen
• Omliggende huid beschermen tegen infecties
Wondbehandelingsconcepten
Langdurige wondheling
Wondgenezing = complexe reeks van gebeurtenissen die met elkaar verbonden zijn
Langdurige wonden zitten vast in de Kenmerken:
inflammatie- en proliferatiefase van het - Fibrinogeen en fibrine komt veel voor
wondhelingproces. Er is geen groei en migratie - Macromoleculen vernietigen de
van epitheelcellen groeifactoren die betrokken zijn bij
wondherstel
Chronische wonden > overproductie van - Wondvocht is biochemisch
matrixmoleculen als gevolg van onderliggende verschillend van acuut wondvocht
cellulaire disfunctie en disregulatie.
Wound bed preparation
= een internationaal erkend wondbehandelingsconcept dat gebruikt wordt als kader voor een
gestructureerde wondbehandeling
Doel: effectiviteit van de heling vanuit het wondbed versnellen
> focus op optimaliseren van beïnvloedende factoren
> systematisch focussen op alle essentiële componenten van een niet-genezende wonde om de
oorzaak van het probleem te identificeren
> zorgprogramma implementeren om stabiele wond te bereiken met gezond granulatieweefsel en
goed gevasculariseerd wondbed
Van toepassing bij alle wonden waarbij wondheling abnormaal verloopt
,TIME
= identificeren van de barrières voor genezing en het implementeren van zorgplan om deze
barrières te verwijderen en wondgenezing te bevorderen
Focus leggen op alle kritieke componenten van een niet-genezende wonde om de oorzaak van het
probleem te identificeren + zorgprogramma aanpassen
4 componenten:
1. Tissue management
2. Infectie
3. Vochtigheid van wonde
4. Epithelisatie van wondranden
Wondzorg volgens TIME Clinnical Decision Support Tool
Wondzorg vereist multidisciplinair, multifactoriële en holistische aanpak
Het maakt beoordeling van de wonde, de selectie van wondbehandeling en het bepalen van doelstellingen
mogelijk
ABCDE-benadering
• Anamnese en actieve beoordeling van zorgontvanger: wonddiagnose
•beoordeel de wonde volgens TIME
•identificeer de oorzaak van de wonde (wondetiologie)
A •beoordel de oorzakelijke en instandhoudende factoren
• Benadering van zorgontvanger op een multi en interdisciplinaire manier
•samenwerken om best mogelijke zorg te bieden
•ook netwerk van zorgontvanger betrekken
B •aandacht voor persoon in geheel
• Correctie van oorzakelijke en instandhoudende factoren en daarbij horende preventieve
maatregelen
•complexe mix van lokale en gastfactoren die moeten worden beoordeeld en behandeld
C •nodig om onderliggende etiologie van de wond aan te pakken
• Doelgericht denken en het opstellen van een lokaal wondbehandelplan op basis van TIME
•zie tabel hier onder waar wordt verwezen naar doelstelling en interventie per component
D
• Evaluatie van de doelen en uitkomsten van het wondbehandelplan
•nadruk op belang van evaluatie
E
, Complicaties bij wondverzorging
Adhesie of verklevingen
= Adhesie is het verkleven van interne weefsels aan elkaar door vorming van littekenweefsel
Treedt vaak op in buikholte en kan darmen afknijpen of eromheen vouwen
Oorzaken: Symptomen:
- Ontstekingen in buikholte - Buikpijn
- Bestraling van kanker in buikholte - Flatulentie
en buikoperaties - Opgezette buik
- Diarree
- Obstipatie
- Ileus
Contracturen
Als gevolg van een inkrimping of littekenweefsel t – kunnen mobiliteit en vermindering van
beweeglijkheid van gewrichten veroorzaken
Brandwonden > druktherapie om invloed uit te oefenen op hypertrofische littekenvorming
Keloïd
Een overmatige vorming van collageen die de bestaande wondranden overschrijdt
> wond is verheven en onregelmatig van vorm
> geen ernstig probleem maar veroorzaakt esthetisch probleem als het groot is
