Bijzondere Overeenkomsten Hoorcollegedictaat week 3 2020/2021
Hoorcollege 5 – Consumentenovereenkomst
Structuur college
› Vier delen:
1. Bijzonderheden consumentenrecht
2. Consumentenovereenkomst (boek 6 BW)
3. Consumentenkoop (species consumentenovereenkomst)
4. Nieuwe regelgeving m.b.t. consumentenkoop (ligt op stapel)
Er zijn 2 nieuwe richtlijnen uit 2019. De ene heet consumentenkoop en de andere is digitale inhoud en
digitale diensten.
Leerdoelen
1. Het duiden van het Nederlandse consumentenrecht binnen het Europese recht
2. Het krijgen van inzicht in de ontwikkeling van het consumentenrecht door Europese instanties
3. Kennis vergaren over en toepassen van regelgeving m.b.t. de consumentenovereenkomst
4. Kennis vergaren over en toepassen van regelgeving m.b.t. een species van de
consumentenovereenkomst, namelijk de consumentenkoop en de nieuwe regelgeving
daaromtrent
Hierboven staan de leerdoelen van dit college.
Achtergrond consumentenrecht
› Afkomstig uit Europa, bijvoorbeeld
• Richtlijn consumentenkoop (2019/771/EU)
• Richtlijn digitale inhoud en digitale diensten (2019/770/EU)
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Uitgelegd door het Hof van Justitie
• Arrest Quelle
• Arrest Faber/Hazet
• Arrest Walter Walbusch
Als we kijken naar het consumentenrecht kijken we naar allereerst naar Europa. Het
consumentenrecht bestaat uit veel verschillende richtlijnen. De 5 richtlijnen hierboven vormen de
grondslag van dit college. Deze 5 richtlijnen worden verder ontwikkeld door het HvJ. In dit college
komen ook 3 arresten aan de orde: Walter Wallbusch, Faber/Hazet en Quelle. Het HvJ geeft in deze
arresten uitleg aan deze richtlijnen. De richtlijnen worden geïmplementeerd in de lidstaten door de
lidstaten. Er worden regelmatig prejudiciële vragen gesteld door nationale rechters aan het HvJ. Het
antwoord van het HvJ op deze prejudiciële vragen heeft gelding in heel Europa. Zoals ook
bovenstaande 3 arresten. Via de prejudiciële vragen worden deze richtlijnen ontwikkeld.
Consumentenrecht: implementatiewetgeving
› Europese richtlijnen, o.a.
• Richtlijn consumentenkoop (2019/771/EU)
• Richtlijn digitale inhoud en digitale diensten (2019/770/EU)
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Nederlandse regelgeving
• Afdeling 6.5.2B (art. 6:23og e.v. BW)
• Art. 7: 57 e.v. BW
• Art. 7:5 e.v. BW
Hierboven staan de 5 richtlijnen. Deze zijn nog niet allemaal omgezet. De richtlijn consumentenkoop
en richtlijn digitale inhoud en digitale diensten stamt uit 2019. Vanaf 2019 hebben de lidstaten 3 jaar
om de richtlijn om te zetten in hun rechtssysteem. Als we kijken naar de richtlijn consumentnerechten
,uit 2011 dan zien we dat deze is omgezet in afdeling 6.5.2 B (art. 6:230g e.v. BW). De richtlijn
kredietovereenkomsten is omgezet in boek 7 BW en de richtlijn consumentenkoop (oud) is omgezet in
art. 7:5 e.v. BW.
I Doel van het consumentenrecht
› Europa: één interne markt
› Nationale consumentenregelgeving: belemmering
› Daarom op Europees niveau consumentenregelgeving
Er zijn richtlijnen bedacht om de consumenten te beschermen. De nationale consumentenregelgeving
was een belemmering, daarom werd het op Europees niveau geregeld. In eerste instantie waren veel
richtlijnen van minimumharmonisatieniveau. De Commissie bepaalde het minimumniveau waarop de
consument werd beschermd, maar lidstaten waren vrij om de consument nog meer te beschermen.
Deze minimumharmonisatie leverde weer dezelfde belemmeringen op. Want de ene lidstaat ging
verder in de bescherming van de consument dan de andere lidstaat. Daarom zie je tegenwoordig dat de
richtlijnen van maximumharmonisatieniveau zijn. Lidstaten mogen daarbij niet afwijken als
uitgangspunt.
Consumentenrecht: vol dynamiek
› Gelaagd: EU-recht en NL-recht
• Hof van Justitie
• Richtlijnconforme interpretatie
› Rechtsgebied doorkruisend: privaatrecht en bestuursrecht
• ACM (wet handhaving consumentenbescherming)
• AFM (wet financieel toezicht)
› Grijpt in op het burgerlijk procesrecht
• Ambtshalve toepassing door de rechter
Dit brengt ons bij het volgende kenmerk van het consumentenrecht: vol dynamiek. Dit komt door
het gelaagde systeem. Het HvJ ontwikkelt het Europese recht en de Nederlandse rechters zijn vanuit
de gemeenschapstrouw verplicht om de regelgeving in boek 6 en 7 BW richtlijnconform uit te leggen.
Het is rechtsgebied doorkruisend. We hebben enerzijds de verhouding consument en handelaar die
een overeenkomst sluiten (privaatrecht). Maar consumententransacties betreffen vaak kleine
belangen. Het betreft vaak een laag bedrag. Een koop van een boek of koop van kleding. Voor een
dergelijk bedrag stap je niet naar de rechter. Daarbij heeft een consument niet zoveel juridische kennis
om bijvoorbeeld een rechtsgang te maken. Dat maakt dat je wel consumentenregelgeving kan geven,
maar hoe moet deze gesanctioneerd worden? Dat zag men en voor dat probleem haalde men het
bestuursrecht erbij. In Nederland is dat de ACM. Dit bestuursorgaan kan bestuurlijke boetes opleggen
aan ondernemers die consumentenregelgeving schenden. Dan is het eigenlijk een privaatrechtelijke
norm die bestuursrechtelijk wordt gehandhaafd. We hebben een financiële equivalent van de ACM,
namelijk de AFM. De AFM houdt toezicht op alle regelgeving die betrekking heeft op financiële
producten.
Verder grijpt het consumentenrecht ook in op het burgerlijk procesrecht. Eigenlijk al door de
richtlijnconforme interpretatie, maar ook door de ambtshalve toepassing van de rechten. Bij een civiel
geschil is het uitgangspunt in het procesrecht de lijdelijkheid van de rechter. De rechter moet zich
houden aan de grenzen van de rechtsstrijd. Maar een consument zit in een zwakkere positie. Daarom
verklaarde het HvJ heel veel regelgeving met betrekking tot consumentenrecht van openbare orde.
Indien iets van openbare orde is moet de rechter het ambtshalve toepassen. Dus zonder dat de
consument daarop een beroep doet.
, Consumentenrecht vs verbintenissenrecht
› Dwingend recht (art. 6:230i, art. 7:6 en art. 7:73 BW) i.p.v. regelend
› Nadere invulling van B2C-verhouding
› Extra instrumenten
• Informatieplichten
• Ontbindingsrecht (herroepingsrecht)
Als we ons consumentenrecht tegenover ons verbintenissenrecht zetten, zien wij dat het
consumentenrecht vaak van dwingend recht is. Terwijl verbintenissenrecht in principe van regelend
recht is.
Het consumentenrecht is ook vaak veel gedetailleerder. Verbintenissenrecht is daartegenover eigenlijk
een open systeem. Hoe gedetailleerder het systeem, hoe minder ruimte partijen hebben om iets nader
in te vullen. Denk bijvoorbeeld aan art. 7:6a BW en art. 7:13 BW.
Het consumentenrecht bevat ook extra instrumenten zoals de informatieplichten: de ondernemer is
verplicht de consument over allerlei onderwerpen te informeren voorafgaand aan de overeenkomst.
Verder het ontbindingsrecht, oftewel het herroepingsrecht. Dat betekent een bedenktermijn.
Consument en handelaar hebben een overeenkomst gesloten, maar de wet biedt de mogelijkheid aan
de consument om eventueel binnen 2 weken na het sluiten van de overeenkomst terug te treden en de
overeenkomst te herroepen. Zonder dat er sprake is van een eventuele tekortkoming kan de
consument dit recht inroepen.
Consumentenrecht: implementatiewetgeving
› Europese richtlijnen, o.a.
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Nederlandse regelgeving
• Afdeling 6.5.2B (art. 6:23og e.v. BW)
• Art. 7: 57 e.v. BW
• Art. 7:5 e.v. BW
Bovenstaande richtlijnen zijn geïmplementeerd in de daaronder staande afdeling en artikelen.
II Consumentenovereenkomst
› Afdeling 6.5.2B BW kent vier ‘regimes’
1) Consumentenovereenkomst
• Art. 6:230g lid 1 sub c
• Art. 6:230g lid 1 sub d
2) Overeenkomst op afstand (art. 6:230g lid 1 sub e)
3) Overeenkomst gesloten buiten een verkoopruimte (art. 6:230g lid 1 sub f)
4) Overeenkomst op afstand/gesloten buiten een verkoopruimte waarbij het object van de ovk een
financieel product is (art. 6:230g lid 1 sub o)
Als we kijken naar de afdeling 6.5.2B dan zijn er 4 regimes te onderscheiden. Allereerst de
consumentenovereenkomst. Daarvoor kijken we naar de definities uit art. 6:230g sub c en d. Vaak is
een consumentenovereenkomst ook een consumentenkoop. Denk aan de koop van schoenen in een
winkel: klassieke overeenkomst.
Het tweede regime is een overeenkomst op afstand. Dat is als je via internet bij een webshop je
schoenen koopt. Je sluit een overeenkomst af via internet. Dat kan ook een overeenkomst zijn met
betrekking tot een dienst. Dus als je een abonnement aangaat via internet. Denk aan een NPO plus
abonnement.
Het derde regime ziet op overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimte. Daarmee wordt gedoeld
op de klassieke deur aan deur verkoop. We kennen hiervoor een apart regime omdat er een
overrompelingseffect in zit, de consument verdient iets meer bescherming.
Hoorcollege 5 – Consumentenovereenkomst
Structuur college
› Vier delen:
1. Bijzonderheden consumentenrecht
2. Consumentenovereenkomst (boek 6 BW)
3. Consumentenkoop (species consumentenovereenkomst)
4. Nieuwe regelgeving m.b.t. consumentenkoop (ligt op stapel)
Er zijn 2 nieuwe richtlijnen uit 2019. De ene heet consumentenkoop en de andere is digitale inhoud en
digitale diensten.
Leerdoelen
1. Het duiden van het Nederlandse consumentenrecht binnen het Europese recht
2. Het krijgen van inzicht in de ontwikkeling van het consumentenrecht door Europese instanties
3. Kennis vergaren over en toepassen van regelgeving m.b.t. de consumentenovereenkomst
4. Kennis vergaren over en toepassen van regelgeving m.b.t. een species van de
consumentenovereenkomst, namelijk de consumentenkoop en de nieuwe regelgeving
daaromtrent
Hierboven staan de leerdoelen van dit college.
Achtergrond consumentenrecht
› Afkomstig uit Europa, bijvoorbeeld
• Richtlijn consumentenkoop (2019/771/EU)
• Richtlijn digitale inhoud en digitale diensten (2019/770/EU)
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Uitgelegd door het Hof van Justitie
• Arrest Quelle
• Arrest Faber/Hazet
• Arrest Walter Walbusch
Als we kijken naar het consumentenrecht kijken we naar allereerst naar Europa. Het
consumentenrecht bestaat uit veel verschillende richtlijnen. De 5 richtlijnen hierboven vormen de
grondslag van dit college. Deze 5 richtlijnen worden verder ontwikkeld door het HvJ. In dit college
komen ook 3 arresten aan de orde: Walter Wallbusch, Faber/Hazet en Quelle. Het HvJ geeft in deze
arresten uitleg aan deze richtlijnen. De richtlijnen worden geïmplementeerd in de lidstaten door de
lidstaten. Er worden regelmatig prejudiciële vragen gesteld door nationale rechters aan het HvJ. Het
antwoord van het HvJ op deze prejudiciële vragen heeft gelding in heel Europa. Zoals ook
bovenstaande 3 arresten. Via de prejudiciële vragen worden deze richtlijnen ontwikkeld.
Consumentenrecht: implementatiewetgeving
› Europese richtlijnen, o.a.
• Richtlijn consumentenkoop (2019/771/EU)
• Richtlijn digitale inhoud en digitale diensten (2019/770/EU)
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Nederlandse regelgeving
• Afdeling 6.5.2B (art. 6:23og e.v. BW)
• Art. 7: 57 e.v. BW
• Art. 7:5 e.v. BW
Hierboven staan de 5 richtlijnen. Deze zijn nog niet allemaal omgezet. De richtlijn consumentenkoop
en richtlijn digitale inhoud en digitale diensten stamt uit 2019. Vanaf 2019 hebben de lidstaten 3 jaar
om de richtlijn om te zetten in hun rechtssysteem. Als we kijken naar de richtlijn consumentnerechten
,uit 2011 dan zien we dat deze is omgezet in afdeling 6.5.2 B (art. 6:230g e.v. BW). De richtlijn
kredietovereenkomsten is omgezet in boek 7 BW en de richtlijn consumentenkoop (oud) is omgezet in
art. 7:5 e.v. BW.
I Doel van het consumentenrecht
› Europa: één interne markt
› Nationale consumentenregelgeving: belemmering
› Daarom op Europees niveau consumentenregelgeving
Er zijn richtlijnen bedacht om de consumenten te beschermen. De nationale consumentenregelgeving
was een belemmering, daarom werd het op Europees niveau geregeld. In eerste instantie waren veel
richtlijnen van minimumharmonisatieniveau. De Commissie bepaalde het minimumniveau waarop de
consument werd beschermd, maar lidstaten waren vrij om de consument nog meer te beschermen.
Deze minimumharmonisatie leverde weer dezelfde belemmeringen op. Want de ene lidstaat ging
verder in de bescherming van de consument dan de andere lidstaat. Daarom zie je tegenwoordig dat de
richtlijnen van maximumharmonisatieniveau zijn. Lidstaten mogen daarbij niet afwijken als
uitgangspunt.
Consumentenrecht: vol dynamiek
› Gelaagd: EU-recht en NL-recht
• Hof van Justitie
• Richtlijnconforme interpretatie
› Rechtsgebied doorkruisend: privaatrecht en bestuursrecht
• ACM (wet handhaving consumentenbescherming)
• AFM (wet financieel toezicht)
› Grijpt in op het burgerlijk procesrecht
• Ambtshalve toepassing door de rechter
Dit brengt ons bij het volgende kenmerk van het consumentenrecht: vol dynamiek. Dit komt door
het gelaagde systeem. Het HvJ ontwikkelt het Europese recht en de Nederlandse rechters zijn vanuit
de gemeenschapstrouw verplicht om de regelgeving in boek 6 en 7 BW richtlijnconform uit te leggen.
Het is rechtsgebied doorkruisend. We hebben enerzijds de verhouding consument en handelaar die
een overeenkomst sluiten (privaatrecht). Maar consumententransacties betreffen vaak kleine
belangen. Het betreft vaak een laag bedrag. Een koop van een boek of koop van kleding. Voor een
dergelijk bedrag stap je niet naar de rechter. Daarbij heeft een consument niet zoveel juridische kennis
om bijvoorbeeld een rechtsgang te maken. Dat maakt dat je wel consumentenregelgeving kan geven,
maar hoe moet deze gesanctioneerd worden? Dat zag men en voor dat probleem haalde men het
bestuursrecht erbij. In Nederland is dat de ACM. Dit bestuursorgaan kan bestuurlijke boetes opleggen
aan ondernemers die consumentenregelgeving schenden. Dan is het eigenlijk een privaatrechtelijke
norm die bestuursrechtelijk wordt gehandhaafd. We hebben een financiële equivalent van de ACM,
namelijk de AFM. De AFM houdt toezicht op alle regelgeving die betrekking heeft op financiële
producten.
Verder grijpt het consumentenrecht ook in op het burgerlijk procesrecht. Eigenlijk al door de
richtlijnconforme interpretatie, maar ook door de ambtshalve toepassing van de rechten. Bij een civiel
geschil is het uitgangspunt in het procesrecht de lijdelijkheid van de rechter. De rechter moet zich
houden aan de grenzen van de rechtsstrijd. Maar een consument zit in een zwakkere positie. Daarom
verklaarde het HvJ heel veel regelgeving met betrekking tot consumentenrecht van openbare orde.
Indien iets van openbare orde is moet de rechter het ambtshalve toepassen. Dus zonder dat de
consument daarop een beroep doet.
, Consumentenrecht vs verbintenissenrecht
› Dwingend recht (art. 6:230i, art. 7:6 en art. 7:73 BW) i.p.v. regelend
› Nadere invulling van B2C-verhouding
› Extra instrumenten
• Informatieplichten
• Ontbindingsrecht (herroepingsrecht)
Als we ons consumentenrecht tegenover ons verbintenissenrecht zetten, zien wij dat het
consumentenrecht vaak van dwingend recht is. Terwijl verbintenissenrecht in principe van regelend
recht is.
Het consumentenrecht is ook vaak veel gedetailleerder. Verbintenissenrecht is daartegenover eigenlijk
een open systeem. Hoe gedetailleerder het systeem, hoe minder ruimte partijen hebben om iets nader
in te vullen. Denk bijvoorbeeld aan art. 7:6a BW en art. 7:13 BW.
Het consumentenrecht bevat ook extra instrumenten zoals de informatieplichten: de ondernemer is
verplicht de consument over allerlei onderwerpen te informeren voorafgaand aan de overeenkomst.
Verder het ontbindingsrecht, oftewel het herroepingsrecht. Dat betekent een bedenktermijn.
Consument en handelaar hebben een overeenkomst gesloten, maar de wet biedt de mogelijkheid aan
de consument om eventueel binnen 2 weken na het sluiten van de overeenkomst terug te treden en de
overeenkomst te herroepen. Zonder dat er sprake is van een eventuele tekortkoming kan de
consument dit recht inroepen.
Consumentenrecht: implementatiewetgeving
› Europese richtlijnen, o.a.
• Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
• Richtlijn kredietovereenkomsten (2008/48/EG)
• Richtlijn consumentenkoop (1999/44/EG)
› Nederlandse regelgeving
• Afdeling 6.5.2B (art. 6:23og e.v. BW)
• Art. 7: 57 e.v. BW
• Art. 7:5 e.v. BW
Bovenstaande richtlijnen zijn geïmplementeerd in de daaronder staande afdeling en artikelen.
II Consumentenovereenkomst
› Afdeling 6.5.2B BW kent vier ‘regimes’
1) Consumentenovereenkomst
• Art. 6:230g lid 1 sub c
• Art. 6:230g lid 1 sub d
2) Overeenkomst op afstand (art. 6:230g lid 1 sub e)
3) Overeenkomst gesloten buiten een verkoopruimte (art. 6:230g lid 1 sub f)
4) Overeenkomst op afstand/gesloten buiten een verkoopruimte waarbij het object van de ovk een
financieel product is (art. 6:230g lid 1 sub o)
Als we kijken naar de afdeling 6.5.2B dan zijn er 4 regimes te onderscheiden. Allereerst de
consumentenovereenkomst. Daarvoor kijken we naar de definities uit art. 6:230g sub c en d. Vaak is
een consumentenovereenkomst ook een consumentenkoop. Denk aan de koop van schoenen in een
winkel: klassieke overeenkomst.
Het tweede regime is een overeenkomst op afstand. Dat is als je via internet bij een webshop je
schoenen koopt. Je sluit een overeenkomst af via internet. Dat kan ook een overeenkomst zijn met
betrekking tot een dienst. Dus als je een abonnement aangaat via internet. Denk aan een NPO plus
abonnement.
Het derde regime ziet op overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimte. Daarmee wordt gedoeld
op de klassieke deur aan deur verkoop. We kennen hiervoor een apart regime omdat er een
overrompelingseffect in zit, de consument verdient iets meer bescherming.
