Strafprocesrecht
Examenstructuur:
NOOIT namen geven van arresten of wat er is beslist in het arrest
WEL wat het EHRM zegt over een bepaald onderwerp (verdragsartikel of een recht)
1) Casus waarin er een aantal processuele fouten staan bv miskenning van een
wetsbepaling + waarom + welke wetsbepaling is miskent
2) Twee openvragen over cursus (helft van de punten)
3) Aantal invulvragen (termen)
4) Vier MC-vragen
Bronnen:
1) Wetboek van strafvordering
2) Gerechtelijk Wetboek (quasi nihil)
3) Wet op de Voorlopige Hechtenis
4) EVRM
Inhoudsopgave
Algemene beginselen v/h strafprocesrecht..............................................................................................................4
1
, Wat is strafprocesrecht?......................................................................................................................................4
Materieel vs formeel strafrecht...........................................................................................................................4
Doelstellingen van het strafproces.......................................................................................................................6
Accusatoir vs inquisitoir proces............................................................................................................................7
Verloop van het strafproces.................................................................................................................................8
Eerste fase: vooronderzoek..............................................................................................................................9
Kenmerken van het vooronderzoek...............................................................................................................14
Kenmerken van het onderzoek ten gronde...................................................................................................21
Actoren in het strafproces..................................................................................................................................25
Verdachte en slachtoffer................................................................................................................................26
Verdachte.......................................................................................................................................................26
Verschillende statuten tijdens fase ten gronde:............................................................................................28
Verschillende statuten: weerslag op rechten................................................................................................29
Het slachtoffer................................................................................................................................................30
Statuut v/h slachtoffer....................................................................................................................................32
BAP (burgerlijke aansprakelijke partij) en de tussenkomende partij.............................................................34
Politie..............................................................................................................................................................34
Openbaar ministerie.......................................................................................................................................36
Onderzoeksrechter.........................................................................................................................................40
Onderzoeksgerechten....................................................................................................................................42
Vonnisgerechten.............................................................................................................................................44
Justitieassistenten en -huizen........................................................................................................................46
Beleidsorganen in het strafprocesrecht.........................................................................................................46
DEEL 1: De rechten van de verdediging..................................................................................................................47
Rechten van verdediging: inleiding....................................................................................................................47
Artikel 6 EVRM................................................................................................................................................50
Toepassingsgebied.........................................................................................................................................52
Rechten van de verdediging en fasen van de rechtspleging..........................................................................54
Procedure met betrekking tot de handhaving van de voorlopige hechtenis:...............................................55
Recht op toegang tot de rechter....................................................................................................................55
Het recht op een eerlijk proces.....................................................................................................................58
Recht op een openbaar proces......................................................................................................................60
Behandeling zaak binnen een redelijke termijn.............................................................................................62
Vermoeden van onschuld (art. 6.2 EVRM).....................................................................................................71
Het recht van verdediging (art. 6.3 EVRM)....................................................................................................72
Recht op voldoende tijd en faciliteiten ter voorbereiding verdediging (art.6.3.b)........................................74
Recht getuigen te (doen) ondervragen (art.6.3.d)........................................................................................77
Recht op kosteloze bijstand van een tolk (art.6.3.e).....................................................................................78
Recht op hoger beroep...................................................................................................................................79
Recht op een effectief rechtsmiddel..............................................................................................................80
Ne bis in idem.................................................................................................................................................81
Wettelijke waarborgen bij beperkingen van bepaalde grondrechten (art. 5 & 8 EVRM).................................81
Recht op persoonlijke vrijheid (artikel 5 EVRM)............................................................................................81
Recht op eerbiediging van de private levenssfeer (artikel 8 EVRM)..............................................................83
DEEL 2: De vordering die uit het misdrijf voortvloeien...........................................................................................85
2
, Algemene beginselen.........................................................................................................................................85
De strafvordering................................................................................................................................................86
Wie oefent de strafvordering uit?..................................................................................................................86
Hoe wordt de strafvordering uitgeoefend?...................................................................................................86
Tegen wie de strafvordering uitoefenen?....................................................................................................103
Verval van de strafvordering........................................................................................................................106
Burgerlijke vordering........................................................................................................................................110
Personen die de burgerlijke vordering uitoefenen......................................................................................110
Tegen wie?...................................................................................................................................................111
Wanneer en wat?.........................................................................................................................................111
Verval van de burgerlijke vordering.............................................................................................................112
Le criminel tient le civil en état....................................................................................................................113
DEEL 3: Het vooronderzoek in strafzaken.............................................................................................................114
Opsporing en vaststelling van misdrijven.........................................................................................................114
Wie is met de opsporing van misdrijven belast?.........................................................................................116
Het opsporingsonderzoek................................................................................................................................117
Definitie opsporingsonderzoek....................................................................................................................117
Proactieve recherche....................................................................................................................................118
Bijzondere opsporingsmethoden (BOM)......................................................................................................119
Observatie....................................................................................................................................................121
Infiltratie.......................................................................................................................................................122
Informantenwerking.....................................................................................................................................124
Het vertrouwelijk dossier.............................................................................................................................124
Controle door de kamer van inbeschuldigingstelling...................................................................................125
Het ‘kaalpluk’-onderzoek= bijzonder onderzoek naar de vermogensvoordelen.........................................127
Afsluiting opsporingsonderzoek...................................................................................................................129
Het gerechtelijk onderzoek..............................................................................................................................129
Saisine van de onderzoeksrechter................................................................................................................129
Verhouding onderzoeksrechter (gerechtelijk onderzoek) vs PdK (opsporingsonderzoek).........................130
Rechten tijdens het vooronderzoek.............................................................................................................131
Regeling der rechtspleging...........................................................................................................................137
Controle door de KI......................................................................................................................................143
Zuivering der nietigheden............................................................................................................................143
Onderzoeksverrichtingen.................................................................................................................................145
Opnemen van klachten en aangiften...........................................................................................................145
Identiteitscontroles en gegevensbestanden................................................................................................145
Plaatsbezoek.................................................................................................................................................145
Psychologisch onderzoek verdachte............................................................................................................145
Observatie (=eenvoudige observatie)..........................................................................................................145
Ondervraging verdachte...............................................................................................................................145
Inverdenkingstelling van de verdachte........................................................................................................149
Getuigenverhoor..........................................................................................................................................151
Inwinnen bankgegevens...............................................................................................................................153
Deskundigenonderzoek................................................................................................................................154
DNA-onderzoek............................................................................................................................................155
Observatiestelling.........................................................................................................................................155
3
, Fouillering.....................................................................................................................................................155
Onderzoek aan het lichaam..........................................................................................................................156
Huiszoeking...................................................................................................................................................156
Andere zoekingen.........................................................................................................................................158
Inkijkoperatie................................................................................................................................................158
Inbeslagneming............................................................................................................................................159
Databeslag en netwerkzoeking....................................................................................................................160
Uitgestelde tussenkomst..............................................................................................................................161
Schending briefgeheim.................................................................................................................................161
Identificatie telefoonnumers en lokaliseren van telecommunicatie...........................................................162
Bijzondere opsporingsmethoden.................................................................................................................165
Voorlopige maatregel rechtspersoon..........................................................................................................165
Beknopt voorlichtingsrapport en maatschappelijke enquête......................................................................165
De snelle bevriezing en onthulling van gegevens........................................................................................165
Voorlopige hechtenis........................................................................................................................................165
Algemene beginselen v/h strafprocesrecht
Wat is strafprocesrecht?
Definitie:
Strafprocesrecht= formeel strafrecht= strafrechtspleging= strafvordering
= een geheel van rechtsregels die op allerlei zaken betrekking kunnen hebben bv opsporing
(=zoeken), vervolging (= hoe brengt men daders voor de rechter), berechting (hoe verloopt
het proces+ welke rechter)
= een geheel van rechtsregels die men nodig heeft om het materiële strafrecht te realiseren
Het strafprocesrecht is nodig om te weten hoe men zou moeten komen tot een veroordeling
van een dader van een diefstal bv wat mag men allemaal doen om bewijs te verzamelen of
welke rechten heeft de verdachte/slachtoffer of kan men als slachtoffer schadevergoeding
vragen aan de strafrechter of als er een uitspraak is wie kan rechtsmiddelen aanwenden en
indien mogelijk hoe of welke regels gelden er voor de bevoegde rechter.
scenario’s en vormvoorschriften die moeten worden gevolgd
rechtspositie van de verschillende betrokken personen
regels m.b.t. organisatie en werking van de strafgerechten
regels m.b.t. tenuitvoerlegging v/d beslissingen van die gerechten
Materieel vs formeel strafrecht
Verschillen:
1) De persoon tot wie de regels gericht zijn:
Materieel strafrecht: is iemand strafbaar? ; gericht op ons allemaal bv zelfs de overheid
of op internationaal niveau waarbij de strafrechter bevoegd is om uitspraak te doen over
zaken in het buitenland dus tot de burger in het algemeen met uitbreiding tot de
overheid
Formeel strafrecht: gericht aan de overheid, de regels die de overheid zichzelf oplegt,
men gaat zichzelf dus een beetje limiteren in de mogelijkheden die er zijn om iemand op
4
Examenstructuur:
NOOIT namen geven van arresten of wat er is beslist in het arrest
WEL wat het EHRM zegt over een bepaald onderwerp (verdragsartikel of een recht)
1) Casus waarin er een aantal processuele fouten staan bv miskenning van een
wetsbepaling + waarom + welke wetsbepaling is miskent
2) Twee openvragen over cursus (helft van de punten)
3) Aantal invulvragen (termen)
4) Vier MC-vragen
Bronnen:
1) Wetboek van strafvordering
2) Gerechtelijk Wetboek (quasi nihil)
3) Wet op de Voorlopige Hechtenis
4) EVRM
Inhoudsopgave
Algemene beginselen v/h strafprocesrecht..............................................................................................................4
1
, Wat is strafprocesrecht?......................................................................................................................................4
Materieel vs formeel strafrecht...........................................................................................................................4
Doelstellingen van het strafproces.......................................................................................................................6
Accusatoir vs inquisitoir proces............................................................................................................................7
Verloop van het strafproces.................................................................................................................................8
Eerste fase: vooronderzoek..............................................................................................................................9
Kenmerken van het vooronderzoek...............................................................................................................14
Kenmerken van het onderzoek ten gronde...................................................................................................21
Actoren in het strafproces..................................................................................................................................25
Verdachte en slachtoffer................................................................................................................................26
Verdachte.......................................................................................................................................................26
Verschillende statuten tijdens fase ten gronde:............................................................................................28
Verschillende statuten: weerslag op rechten................................................................................................29
Het slachtoffer................................................................................................................................................30
Statuut v/h slachtoffer....................................................................................................................................32
BAP (burgerlijke aansprakelijke partij) en de tussenkomende partij.............................................................34
Politie..............................................................................................................................................................34
Openbaar ministerie.......................................................................................................................................36
Onderzoeksrechter.........................................................................................................................................40
Onderzoeksgerechten....................................................................................................................................42
Vonnisgerechten.............................................................................................................................................44
Justitieassistenten en -huizen........................................................................................................................46
Beleidsorganen in het strafprocesrecht.........................................................................................................46
DEEL 1: De rechten van de verdediging..................................................................................................................47
Rechten van verdediging: inleiding....................................................................................................................47
Artikel 6 EVRM................................................................................................................................................50
Toepassingsgebied.........................................................................................................................................52
Rechten van de verdediging en fasen van de rechtspleging..........................................................................54
Procedure met betrekking tot de handhaving van de voorlopige hechtenis:...............................................55
Recht op toegang tot de rechter....................................................................................................................55
Het recht op een eerlijk proces.....................................................................................................................58
Recht op een openbaar proces......................................................................................................................60
Behandeling zaak binnen een redelijke termijn.............................................................................................62
Vermoeden van onschuld (art. 6.2 EVRM).....................................................................................................71
Het recht van verdediging (art. 6.3 EVRM)....................................................................................................72
Recht op voldoende tijd en faciliteiten ter voorbereiding verdediging (art.6.3.b)........................................74
Recht getuigen te (doen) ondervragen (art.6.3.d)........................................................................................77
Recht op kosteloze bijstand van een tolk (art.6.3.e).....................................................................................78
Recht op hoger beroep...................................................................................................................................79
Recht op een effectief rechtsmiddel..............................................................................................................80
Ne bis in idem.................................................................................................................................................81
Wettelijke waarborgen bij beperkingen van bepaalde grondrechten (art. 5 & 8 EVRM).................................81
Recht op persoonlijke vrijheid (artikel 5 EVRM)............................................................................................81
Recht op eerbiediging van de private levenssfeer (artikel 8 EVRM)..............................................................83
DEEL 2: De vordering die uit het misdrijf voortvloeien...........................................................................................85
2
, Algemene beginselen.........................................................................................................................................85
De strafvordering................................................................................................................................................86
Wie oefent de strafvordering uit?..................................................................................................................86
Hoe wordt de strafvordering uitgeoefend?...................................................................................................86
Tegen wie de strafvordering uitoefenen?....................................................................................................103
Verval van de strafvordering........................................................................................................................106
Burgerlijke vordering........................................................................................................................................110
Personen die de burgerlijke vordering uitoefenen......................................................................................110
Tegen wie?...................................................................................................................................................111
Wanneer en wat?.........................................................................................................................................111
Verval van de burgerlijke vordering.............................................................................................................112
Le criminel tient le civil en état....................................................................................................................113
DEEL 3: Het vooronderzoek in strafzaken.............................................................................................................114
Opsporing en vaststelling van misdrijven.........................................................................................................114
Wie is met de opsporing van misdrijven belast?.........................................................................................116
Het opsporingsonderzoek................................................................................................................................117
Definitie opsporingsonderzoek....................................................................................................................117
Proactieve recherche....................................................................................................................................118
Bijzondere opsporingsmethoden (BOM)......................................................................................................119
Observatie....................................................................................................................................................121
Infiltratie.......................................................................................................................................................122
Informantenwerking.....................................................................................................................................124
Het vertrouwelijk dossier.............................................................................................................................124
Controle door de kamer van inbeschuldigingstelling...................................................................................125
Het ‘kaalpluk’-onderzoek= bijzonder onderzoek naar de vermogensvoordelen.........................................127
Afsluiting opsporingsonderzoek...................................................................................................................129
Het gerechtelijk onderzoek..............................................................................................................................129
Saisine van de onderzoeksrechter................................................................................................................129
Verhouding onderzoeksrechter (gerechtelijk onderzoek) vs PdK (opsporingsonderzoek).........................130
Rechten tijdens het vooronderzoek.............................................................................................................131
Regeling der rechtspleging...........................................................................................................................137
Controle door de KI......................................................................................................................................143
Zuivering der nietigheden............................................................................................................................143
Onderzoeksverrichtingen.................................................................................................................................145
Opnemen van klachten en aangiften...........................................................................................................145
Identiteitscontroles en gegevensbestanden................................................................................................145
Plaatsbezoek.................................................................................................................................................145
Psychologisch onderzoek verdachte............................................................................................................145
Observatie (=eenvoudige observatie)..........................................................................................................145
Ondervraging verdachte...............................................................................................................................145
Inverdenkingstelling van de verdachte........................................................................................................149
Getuigenverhoor..........................................................................................................................................151
Inwinnen bankgegevens...............................................................................................................................153
Deskundigenonderzoek................................................................................................................................154
DNA-onderzoek............................................................................................................................................155
Observatiestelling.........................................................................................................................................155
3
, Fouillering.....................................................................................................................................................155
Onderzoek aan het lichaam..........................................................................................................................156
Huiszoeking...................................................................................................................................................156
Andere zoekingen.........................................................................................................................................158
Inkijkoperatie................................................................................................................................................158
Inbeslagneming............................................................................................................................................159
Databeslag en netwerkzoeking....................................................................................................................160
Uitgestelde tussenkomst..............................................................................................................................161
Schending briefgeheim.................................................................................................................................161
Identificatie telefoonnumers en lokaliseren van telecommunicatie...........................................................162
Bijzondere opsporingsmethoden.................................................................................................................165
Voorlopige maatregel rechtspersoon..........................................................................................................165
Beknopt voorlichtingsrapport en maatschappelijke enquête......................................................................165
De snelle bevriezing en onthulling van gegevens........................................................................................165
Voorlopige hechtenis........................................................................................................................................165
Algemene beginselen v/h strafprocesrecht
Wat is strafprocesrecht?
Definitie:
Strafprocesrecht= formeel strafrecht= strafrechtspleging= strafvordering
= een geheel van rechtsregels die op allerlei zaken betrekking kunnen hebben bv opsporing
(=zoeken), vervolging (= hoe brengt men daders voor de rechter), berechting (hoe verloopt
het proces+ welke rechter)
= een geheel van rechtsregels die men nodig heeft om het materiële strafrecht te realiseren
Het strafprocesrecht is nodig om te weten hoe men zou moeten komen tot een veroordeling
van een dader van een diefstal bv wat mag men allemaal doen om bewijs te verzamelen of
welke rechten heeft de verdachte/slachtoffer of kan men als slachtoffer schadevergoeding
vragen aan de strafrechter of als er een uitspraak is wie kan rechtsmiddelen aanwenden en
indien mogelijk hoe of welke regels gelden er voor de bevoegde rechter.
scenario’s en vormvoorschriften die moeten worden gevolgd
rechtspositie van de verschillende betrokken personen
regels m.b.t. organisatie en werking van de strafgerechten
regels m.b.t. tenuitvoerlegging v/d beslissingen van die gerechten
Materieel vs formeel strafrecht
Verschillen:
1) De persoon tot wie de regels gericht zijn:
Materieel strafrecht: is iemand strafbaar? ; gericht op ons allemaal bv zelfs de overheid
of op internationaal niveau waarbij de strafrechter bevoegd is om uitspraak te doen over
zaken in het buitenland dus tot de burger in het algemeen met uitbreiding tot de
overheid
Formeel strafrecht: gericht aan de overheid, de regels die de overheid zichzelf oplegt,
men gaat zichzelf dus een beetje limiteren in de mogelijkheden die er zijn om iemand op
4
