Filosofie
Les 3: De grot van Plato
Plato en de “Atheense” school
Plato (links)
Houdt de “Timaeus” vast (abstract metafysisch werk
met spirituele inhoud)
Wijst naar boven
Atheense school => fresco van Rafaël, 1509 => Plato
afgebeeld
Aristoteles (rechts)
Plato wijst naar boven
Aristoteles wijst naar beneden
Verwijst naar verschil tussen een metafysicus en
een man van de praktijk
Enkele typische citaten van Plato:
Slecht is de vulgaire minnaar die meer het lichaam
lief heeft dan de ziel
Filosofie begint met verwondering
Het goede kennen is het goede doen
Achtergrond
5de eeuw v.Chr. in Athene (427-347):
Athene verliest van Sparta
Aristocratische familie
Aanvankelijk toneelschrijver
Invloed
Leerling van Socrates
Hoe Parmenides (Zijnde is één en onvergankelijk) en Herakleitos (Alles stroomt) met elkaar
te verzoenen?
Pythagoras: wiskunde als uitdrukking van de perfecte “onzichtbare” wereld achter de
waarneembare wereld
Werk
=> 35 dialogen
=> Eigen school: Academie
=> Eerste systematisch en volledig samenhangend filosofisch systeem
=> “De westerse filosofie is te beschouwen als een reeks voetnoten op Plato” (- Whitehead)
Denk aan of laat een beeld verschijnen van iets dat of iemand die mooi is…
Voorbeeld: het idee of de (mentale) vorm paard/Fuji berg in Japan
, Twee werelden die “deel hebben aan” elkaar
Verstandelijke kenbare wereld Zintuigelijk (of zichtbaar) waarneembare
wereld
Volmaakt Onvolmaakt
Onveranderlijk (zijn van Parmenides) Verandert voortdurend (worden bij
Herakleitos)
Eeuwig (tijdloos) Tijdelijk
Oneindig (onbeperkt) Beperkt
Via verstand inzicht bereiken Via de zintuigen te ervaren
Alle dingen hebben deel van een ideale Vorm
=> Alle paarden zijn afspiegelingen van het ideale Paard
=> Alle driehoeken zijn afspiegelingen van de ideale Driehoek
=> Alle kwaliteiten zijn afspiegelingen van een ideale Kwaliteit
=> Waarom ervaar je iets als mooi? Plato: omdat het een afspiegeling is van het Schone…
Π (pi): “De omtrek van de cirkel is lengte diameter x π”
Waar bevindt zich deze gedachte?
Is deze gedachte waar of niet?
Is deze gedachte relatief of absoluut waar?
Hoe weet je dat?
A: Omdat het zo IS en je het via je verstand ont-dekt
B: Omdat je het zo geleerd hebt?
De allegorie van de grot
(Allorgie= lang uitgesponnen, verhalende metafoor)
Gevangenen geketend zien schaduwen en horen echo’s
Een enkeling wordt bevrijd
Eerst ziet hij een laaiend vuur en de voorwerpen achter een muurtje
Dan wordt hij uit de grot geleid
Hij ziet eerst de schaduwen, dan de schaduwen, de spiegelingen in het water, de objecten, de
sterren, de maan en uiteindelijk de zon
Hij herkent de zon als bron, als ultieme realiteit
Deze enkeling wil inzicht delen met de gevangen, maar die snappen hem niet (en zullen hem doden)
De wereld van de schaduwen en beperkte kennis, zon -> hoogste niveau waarheid
Filosofen kunnen hieraan ontsnappen door hun zoektocht naar waarheid en inzicht
Les 3: De grot van Plato
Plato en de “Atheense” school
Plato (links)
Houdt de “Timaeus” vast (abstract metafysisch werk
met spirituele inhoud)
Wijst naar boven
Atheense school => fresco van Rafaël, 1509 => Plato
afgebeeld
Aristoteles (rechts)
Plato wijst naar boven
Aristoteles wijst naar beneden
Verwijst naar verschil tussen een metafysicus en
een man van de praktijk
Enkele typische citaten van Plato:
Slecht is de vulgaire minnaar die meer het lichaam
lief heeft dan de ziel
Filosofie begint met verwondering
Het goede kennen is het goede doen
Achtergrond
5de eeuw v.Chr. in Athene (427-347):
Athene verliest van Sparta
Aristocratische familie
Aanvankelijk toneelschrijver
Invloed
Leerling van Socrates
Hoe Parmenides (Zijnde is één en onvergankelijk) en Herakleitos (Alles stroomt) met elkaar
te verzoenen?
Pythagoras: wiskunde als uitdrukking van de perfecte “onzichtbare” wereld achter de
waarneembare wereld
Werk
=> 35 dialogen
=> Eigen school: Academie
=> Eerste systematisch en volledig samenhangend filosofisch systeem
=> “De westerse filosofie is te beschouwen als een reeks voetnoten op Plato” (- Whitehead)
Denk aan of laat een beeld verschijnen van iets dat of iemand die mooi is…
Voorbeeld: het idee of de (mentale) vorm paard/Fuji berg in Japan
, Twee werelden die “deel hebben aan” elkaar
Verstandelijke kenbare wereld Zintuigelijk (of zichtbaar) waarneembare
wereld
Volmaakt Onvolmaakt
Onveranderlijk (zijn van Parmenides) Verandert voortdurend (worden bij
Herakleitos)
Eeuwig (tijdloos) Tijdelijk
Oneindig (onbeperkt) Beperkt
Via verstand inzicht bereiken Via de zintuigen te ervaren
Alle dingen hebben deel van een ideale Vorm
=> Alle paarden zijn afspiegelingen van het ideale Paard
=> Alle driehoeken zijn afspiegelingen van de ideale Driehoek
=> Alle kwaliteiten zijn afspiegelingen van een ideale Kwaliteit
=> Waarom ervaar je iets als mooi? Plato: omdat het een afspiegeling is van het Schone…
Π (pi): “De omtrek van de cirkel is lengte diameter x π”
Waar bevindt zich deze gedachte?
Is deze gedachte waar of niet?
Is deze gedachte relatief of absoluut waar?
Hoe weet je dat?
A: Omdat het zo IS en je het via je verstand ont-dekt
B: Omdat je het zo geleerd hebt?
De allegorie van de grot
(Allorgie= lang uitgesponnen, verhalende metafoor)
Gevangenen geketend zien schaduwen en horen echo’s
Een enkeling wordt bevrijd
Eerst ziet hij een laaiend vuur en de voorwerpen achter een muurtje
Dan wordt hij uit de grot geleid
Hij ziet eerst de schaduwen, dan de schaduwen, de spiegelingen in het water, de objecten, de
sterren, de maan en uiteindelijk de zon
Hij herkent de zon als bron, als ultieme realiteit
Deze enkeling wil inzicht delen met de gevangen, maar die snappen hem niet (en zullen hem doden)
De wereld van de schaduwen en beperkte kennis, zon -> hoogste niveau waarheid
Filosofen kunnen hieraan ontsnappen door hun zoektocht naar waarheid en inzicht
