Filosofie
Les 1: de oorsprong van fi losofi e
Filosofie?
=> Filosofie begint met verwondering (Plato)
‘Oorsprong van de filosofie’
Etymologie: filein en Sophia (Athena, Minerva, Tara, Saraswati)
Griekse filein: “houden van”
Sophia: (godin van de) Wijsheid
Oorsprong: twee visies
Filosofie is zo oud als de mensheid
Filosofie is ontstaan in bepaalde periode in bepaalde regio
Mythos
=> Voorvaderen
=> Shiva-Shakti: vertegenwoordigt bewustzijn, de basis van alles, het onveranderlijke, vergelijkbaar
met de bedding waarin de rivier van Shakti kan stromen
Vertegenwoordigt energie, alle materie, alle gevoelens, alles wat komt en gaat, wat
verschijnt en verdwijnt, dat wat stroomt
De drie religies van het boek
1. De zondeval
2. Adam & Eva
Doordat Adam en Eva van de vrucht van de boom der kennis van goed en kwaad hadden
gegeten, stuurde de Heer ze uit de hof van Eden de wereld in
3. Homeros & Hesiodos (Oud griekse dichters)
Odysseus en de sirenen => verhaal dat het belang van zelfbeheersing en het vermijden van
verleidingen die ons van ons doel kunnen afleiden benadrukt
o Odysseus begrijpt dat hij zwak kan zijn in het gezicht van verleiding, en daarom
neemt hij concrete maatregelen om zijn doel te bereiken
Van mythos naar logos
= van een wereldbeeld gebaseerd op mythen (met veel fantasie en goden) naar een wereldbeeld dat
fundering zoekt in meer rationele verklaringen.
Nieuwe manier van denken en verklaren ipv traditionele eerder mythische verklaringsmodellen
Natuur wordt uit de natuur verklaard
Groter belang van (zintuiglijke) observatie
Hoe is deze sprong in het ‘denken’ te begrijpen?
, => Overgang ging samen met verstedelijking en daardoor botsing van modellen
=> Dichter Xenophanes reflecteert over de vraag hoe we zo verschillen in visie over de goden: “als
dieren handen bezaten zoals de mensen, zouden de paarden de goden als paarden afbeelden, de
ossen als ossen. De Ethiopiërs maken hun goden zwart met stompe neuzen; de Thraciërs zeggen dat
de hunne blauwe ogen en rood haar bezitten.
Conclusie: In werkelijkheid hebben mensen nooit iets over goden geweten en zullen ze dat nooit
doen.
Logos in het oosten
=> India: Upanishaden & Boeddha
=> China: Confucius en Lao Tzu (taoïsme)
Filosofie tussen religie en wetenschap
Cfr. Omschrijving van Italiaanse filosoof de Crescenzo
1) Wetenschap bestudeert op systematische wijze de ‘objectieve’ verschijnselen of fenomenen
o Domein: de materiële (waarneembare?) werkelijkheid
o Natuurfilosofie werd fysica (1543: Copernicus en Vesalius), later ook andere
natuurwetenschappen en sociologie/psychologie
o Ratio (rede, verstand) en empirie (zintuiglijke waarneming)
2) Religie zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving
o Domein: zingeving, waarden, bewustzijn
o “Voorbij” zintuigen en verstand
Soort van filosofische vragen
De vragen van Kant
1) Wat kan ik weten (ons denken)
2) Wat moet ik doen (ons handelen (ethiek en sociale filosofie)
3) Wat mag ik hopen (onze verwachtingen)
=>1 vraag: Wat is de mens?
Indeling van Ferry
Kennis: werkelijkheid
Ethiek: rechtvaardigheid
Wijsheid: heil of geluk
Les 1: de oorsprong van fi losofi e
Filosofie?
=> Filosofie begint met verwondering (Plato)
‘Oorsprong van de filosofie’
Etymologie: filein en Sophia (Athena, Minerva, Tara, Saraswati)
Griekse filein: “houden van”
Sophia: (godin van de) Wijsheid
Oorsprong: twee visies
Filosofie is zo oud als de mensheid
Filosofie is ontstaan in bepaalde periode in bepaalde regio
Mythos
=> Voorvaderen
=> Shiva-Shakti: vertegenwoordigt bewustzijn, de basis van alles, het onveranderlijke, vergelijkbaar
met de bedding waarin de rivier van Shakti kan stromen
Vertegenwoordigt energie, alle materie, alle gevoelens, alles wat komt en gaat, wat
verschijnt en verdwijnt, dat wat stroomt
De drie religies van het boek
1. De zondeval
2. Adam & Eva
Doordat Adam en Eva van de vrucht van de boom der kennis van goed en kwaad hadden
gegeten, stuurde de Heer ze uit de hof van Eden de wereld in
3. Homeros & Hesiodos (Oud griekse dichters)
Odysseus en de sirenen => verhaal dat het belang van zelfbeheersing en het vermijden van
verleidingen die ons van ons doel kunnen afleiden benadrukt
o Odysseus begrijpt dat hij zwak kan zijn in het gezicht van verleiding, en daarom
neemt hij concrete maatregelen om zijn doel te bereiken
Van mythos naar logos
= van een wereldbeeld gebaseerd op mythen (met veel fantasie en goden) naar een wereldbeeld dat
fundering zoekt in meer rationele verklaringen.
Nieuwe manier van denken en verklaren ipv traditionele eerder mythische verklaringsmodellen
Natuur wordt uit de natuur verklaard
Groter belang van (zintuiglijke) observatie
Hoe is deze sprong in het ‘denken’ te begrijpen?
, => Overgang ging samen met verstedelijking en daardoor botsing van modellen
=> Dichter Xenophanes reflecteert over de vraag hoe we zo verschillen in visie over de goden: “als
dieren handen bezaten zoals de mensen, zouden de paarden de goden als paarden afbeelden, de
ossen als ossen. De Ethiopiërs maken hun goden zwart met stompe neuzen; de Thraciërs zeggen dat
de hunne blauwe ogen en rood haar bezitten.
Conclusie: In werkelijkheid hebben mensen nooit iets over goden geweten en zullen ze dat nooit
doen.
Logos in het oosten
=> India: Upanishaden & Boeddha
=> China: Confucius en Lao Tzu (taoïsme)
Filosofie tussen religie en wetenschap
Cfr. Omschrijving van Italiaanse filosoof de Crescenzo
1) Wetenschap bestudeert op systematische wijze de ‘objectieve’ verschijnselen of fenomenen
o Domein: de materiële (waarneembare?) werkelijkheid
o Natuurfilosofie werd fysica (1543: Copernicus en Vesalius), later ook andere
natuurwetenschappen en sociologie/psychologie
o Ratio (rede, verstand) en empirie (zintuiglijke waarneming)
2) Religie zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving
o Domein: zingeving, waarden, bewustzijn
o “Voorbij” zintuigen en verstand
Soort van filosofische vragen
De vragen van Kant
1) Wat kan ik weten (ons denken)
2) Wat moet ik doen (ons handelen (ethiek en sociale filosofie)
3) Wat mag ik hopen (onze verwachtingen)
=>1 vraag: Wat is de mens?
Indeling van Ferry
Kennis: werkelijkheid
Ethiek: rechtvaardigheid
Wijsheid: heil of geluk
