Aantekeningen Politieke geschiedenis
College maandag 2 september
Uit jaar 1
- Wat is politiek? → Het leiden of beïnvloeden van de leiding van een
politieke eenheid (een staat). Het gaat om de verdeling van macht
binnen een staat of tussen staten.
- Wat is een staat?
- Een staat heeft:
- Bestuur grenzen en bevolking
- Een geweldsmonopolie
- Heft belastingen
- Legt regels (wetten) vast
Burgerschapsonderwijs →
Het toerusten van leerlingen met kennis vaardigheden en houdingen om als burger
te kunnen functioneren in de samenleving
Politieke geschiedenis aan de hand van:
- Politieke systemen:
- Democratie, tirannie, absolutisme, massapolitiek
- Politieke cultuur:
- Res Publica, koning als bron van rechtvaardigheid, institutionalisme
- Politieke denkers:
- Aquino, Machiavelli, Marx
Politieke geschiedenis
Atheense democratie
Politieke systemen
Aristoteles onderkende de volgende systemen:
Wie regeert?
Algemeen belang
- Één persoon → Monarchie
- Klein aantal → Aristocratie
- Groot aantal → Polis
, Eigen belang
- Één persoon → Tirannie
- Klein aantal → Oligarchie
- Groot aantal → Democratie
Chronologie Atheense Democratie
Voor Christus
- 621 - Draco
- 594 - Optreden van Solon
- 510 - Verdrijving van de tirannie van Hippias en het optreden van Kleisthenes
- 499-479 - Perzische Oorlogen
- 478-430 - Delisch-Attische Zeebond onder Atheense leiding
- 431-404: Peloponnesische oorlogen
- 411: Oligarchen in Athene tijdelijk aan de macht
- 404: Dertig tirannen in Athene aan de macht
- 404-338: Conflicten tussen de poleis en invloed van Perzië
- 338…….: Macedonische overheersing
Solon, 594 V.c. neemt belangrijke maatregelen
1. Hij schaft de schuldslavernij af
2. Hij verdeelt de Atheense burgers in vier vermogensklassen
1. Oude aristocraten en nieuwe rijken: hoge politieke ambten
2. Nieuwe rijken: hoge politieke ambten
3. Zeugieten als hopliet in leger; lagere politieke functies
4. Theten / Landloze burgers: geen politieke ambten, maar wel in
volksvergadering
Kleisthenes na het verdrijven van tiran Hippias (510 v.C.)
- Vier van zijn maatregelen om de invoering van een democratische
bestuursvorm in de polis Athene te bevorderen
1. Hij maakt de volksvergadering het belangrijkste politieke orgaan. Voortaan
kan niets meer worden besloten buiten de volksvergadering om.
2. Kleisthenes ontneemt de areopaag, de vergadering van aristocraten, allerlei
rechten
3. Kleisthenes zorgt ervoor dat de volksvergadering goed kan functioneren door
het oprichten van een dagelijks bestuur, de Boule (vanuit elke Phyle 50
mannen geloot)
4. Kleisthenes geeft het volk het recht om één keer per jaar door middle van het
ostracisme (het schervengericht) onwelgevallige politici voor tien jaar te
verbannen
, College maandag 9 september 2024
Politiek denken
Democratiekritiek
- Oude Oligarch
- Sokrates (469-399)
- Plato (427-347)
- Aristoteles (384-322)
Wat is een sociaal contract?
- Je bent van jongs af aan onderdeel van een politiek gemeenschap, ‘for better
and for worse’
Is het sociaal contract altijd van toepassing?
- Nee, niet als je door dwang, misleiding of tijdnood gedwongen bent het te
aanvaarden
- Nee, niet als de staat je dwingt onrechtvaardig te handelen
Maar, een politiek systeem is nooit perfect, dus binnen bepaalde grenzen moet je
erin meedraaien. Je mag proberen anderen te overtuigen en de wetten en regels te
veranderen. Als dat niet lukt dan accepteer je de wetten en regels
Octavianus Augustus (63 v.C. - 14 n.C.; princeps (keizer) van 27
v.C. - 14 n.C.)
Onzekere factoren bij opvolging
- Zijn er concurrenten?
- Gaan de legioenen instemmen?
- Gaat de senaat instemmen?
Tiberius volgt Octavianus Augustus op
Belangrijke thema’s van vandaag
1. Sterke en zwakke kanten van een monarchie
2. De fundamentele kritiek van Augustus op het Romeinse rijk
Geschiedenis van Rome is verdeeld in drie periodes van ongelijke
lengte:
- Koningstijd 753 - 510 v.C.
- Republiek 510 - 27 v.C.
- Keizertijd 27 v.C. - 476 n.C. / 1453
College maandag 2 september
Uit jaar 1
- Wat is politiek? → Het leiden of beïnvloeden van de leiding van een
politieke eenheid (een staat). Het gaat om de verdeling van macht
binnen een staat of tussen staten.
- Wat is een staat?
- Een staat heeft:
- Bestuur grenzen en bevolking
- Een geweldsmonopolie
- Heft belastingen
- Legt regels (wetten) vast
Burgerschapsonderwijs →
Het toerusten van leerlingen met kennis vaardigheden en houdingen om als burger
te kunnen functioneren in de samenleving
Politieke geschiedenis aan de hand van:
- Politieke systemen:
- Democratie, tirannie, absolutisme, massapolitiek
- Politieke cultuur:
- Res Publica, koning als bron van rechtvaardigheid, institutionalisme
- Politieke denkers:
- Aquino, Machiavelli, Marx
Politieke geschiedenis
Atheense democratie
Politieke systemen
Aristoteles onderkende de volgende systemen:
Wie regeert?
Algemeen belang
- Één persoon → Monarchie
- Klein aantal → Aristocratie
- Groot aantal → Polis
, Eigen belang
- Één persoon → Tirannie
- Klein aantal → Oligarchie
- Groot aantal → Democratie
Chronologie Atheense Democratie
Voor Christus
- 621 - Draco
- 594 - Optreden van Solon
- 510 - Verdrijving van de tirannie van Hippias en het optreden van Kleisthenes
- 499-479 - Perzische Oorlogen
- 478-430 - Delisch-Attische Zeebond onder Atheense leiding
- 431-404: Peloponnesische oorlogen
- 411: Oligarchen in Athene tijdelijk aan de macht
- 404: Dertig tirannen in Athene aan de macht
- 404-338: Conflicten tussen de poleis en invloed van Perzië
- 338…….: Macedonische overheersing
Solon, 594 V.c. neemt belangrijke maatregelen
1. Hij schaft de schuldslavernij af
2. Hij verdeelt de Atheense burgers in vier vermogensklassen
1. Oude aristocraten en nieuwe rijken: hoge politieke ambten
2. Nieuwe rijken: hoge politieke ambten
3. Zeugieten als hopliet in leger; lagere politieke functies
4. Theten / Landloze burgers: geen politieke ambten, maar wel in
volksvergadering
Kleisthenes na het verdrijven van tiran Hippias (510 v.C.)
- Vier van zijn maatregelen om de invoering van een democratische
bestuursvorm in de polis Athene te bevorderen
1. Hij maakt de volksvergadering het belangrijkste politieke orgaan. Voortaan
kan niets meer worden besloten buiten de volksvergadering om.
2. Kleisthenes ontneemt de areopaag, de vergadering van aristocraten, allerlei
rechten
3. Kleisthenes zorgt ervoor dat de volksvergadering goed kan functioneren door
het oprichten van een dagelijks bestuur, de Boule (vanuit elke Phyle 50
mannen geloot)
4. Kleisthenes geeft het volk het recht om één keer per jaar door middle van het
ostracisme (het schervengericht) onwelgevallige politici voor tien jaar te
verbannen
, College maandag 9 september 2024
Politiek denken
Democratiekritiek
- Oude Oligarch
- Sokrates (469-399)
- Plato (427-347)
- Aristoteles (384-322)
Wat is een sociaal contract?
- Je bent van jongs af aan onderdeel van een politiek gemeenschap, ‘for better
and for worse’
Is het sociaal contract altijd van toepassing?
- Nee, niet als je door dwang, misleiding of tijdnood gedwongen bent het te
aanvaarden
- Nee, niet als de staat je dwingt onrechtvaardig te handelen
Maar, een politiek systeem is nooit perfect, dus binnen bepaalde grenzen moet je
erin meedraaien. Je mag proberen anderen te overtuigen en de wetten en regels te
veranderen. Als dat niet lukt dan accepteer je de wetten en regels
Octavianus Augustus (63 v.C. - 14 n.C.; princeps (keizer) van 27
v.C. - 14 n.C.)
Onzekere factoren bij opvolging
- Zijn er concurrenten?
- Gaan de legioenen instemmen?
- Gaat de senaat instemmen?
Tiberius volgt Octavianus Augustus op
Belangrijke thema’s van vandaag
1. Sterke en zwakke kanten van een monarchie
2. De fundamentele kritiek van Augustus op het Romeinse rijk
Geschiedenis van Rome is verdeeld in drie periodes van ongelijke
lengte:
- Koningstijd 753 - 510 v.C.
- Republiek 510 - 27 v.C.
- Keizertijd 27 v.C. - 476 n.C. / 1453
