Samenvatting Belastingrecht
Week 1
Introductie
Belasting: onvrijwillige betalingen, anders dan als straf,
aan de overheid, waar geen rechtstreekse individuele
prestatie tegenover staat.
Subject, object, heffingsmethode en tarief
Subject: degene die belasting moet betalen, de
belastingplichtige.
Object: grootheid waarover belasting wordt geheven – arbeid, kapitaal of consumptie.
Heffingsmethode: aangifte of aanslag.
Er bestaan verschillende tarieven: vlak, progressief en degressief. Het tarief bepaalt in combinatie
met het object de verschuldigde belasting, maar er moet rekening worden gehouden met correcties
zoals heffingskortingen en verrekenbare voorheffingen.
Wettelijk tarief ≠ belastingdruk!
Materieel en formeel belastingrecht
Materieel: alle regels over de omvang van de belastingschuld – subject, object & tarief.
Formeel: alle regels over de wijze waarop de belastingschuld wordt vastgesteld en ingevorderd –
heffingsmethode, rechten en plichten van de belastingdienst, etc.
Functies van belastingheffing
Budgettaire functie
Belastingen zijn nodig om overheidsuitgaven te financieren, waaronder collectieve goederen (politie,
infrastructuur). Collectieve goederen zijn non-exclusief – je kan er niemand van uitsluiten – en non-
rivaal – als de ene er gebruik van maakt dan doet dat geen afbreuk aan een ander.
Fiscale verdelingsbeginselen:
o Draagkrachtbeginsel – hoe meer je kan betalen, hoe meer je moet betalen
o Profijtbeginsel – hoe meer je profiteert van publieke voorzieningen, hoe meer je moet
betalen (bankenbelasting)
o Buitenkansbeginsel – hoe meer meevallers, hoe meer je moet betalen
(kansspel/erf/schenkbelasting)
Het draagkrachtbeginsel is de uitwerking van het gelijkheidsbeginsel en berust op de gedachte dat de
sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. De economische nutstheorie vormt een basis voor
progressieve belastingheffing naar draagkracht; hoe meer inkomen je hebt, des te minder nuttig is
dat inkomen boven het bestaansminimum.
Herverdelingsfunctie
Een element van sociale ongelijkheid is distributieve ongelijkheid. Via belastingheffing kan inkomen
en vermogen worden herverdeeld om sociale rechtvaardigheid te bereiken.
Instrumentele functie
, Het belastingrecht wordt ook ingezet voor andere redenen dan slechts de budgettaire functie. Als die
reden is om gedrag te beïnvloeden, dan is het een instrumentele functie. Belastingen ontmoedigen
zaken die de maatschappij onwenselijk vindt en stimuleren zaken die de maatschappij belangrijk
vindt.
Voorbeeld: arbeidsparticipatie
In Nederland wordt binnen een relatie geheven van het individu, niet van het collectief. Als een van
de twee een lager inkomen heeft en de inkomsten zouden worden opgeteld, dan komen ze
eventueel door dat lage inkomen samen in een hoger tarief. Om arbeidsparticipatie te bevorderen
worden de tarieven los berekend en heeft de partner met een lager inkomen ook een lager tarief.
Introductie box 1
De belasting over het inkomen uit werk en woning wordt op de volgende manier berekend:
Heffingskortingen nemen af
naarmate je meer verdient.
Zie de notitie over belastingdruk.
Week 1
Introductie
Belasting: onvrijwillige betalingen, anders dan als straf,
aan de overheid, waar geen rechtstreekse individuele
prestatie tegenover staat.
Subject, object, heffingsmethode en tarief
Subject: degene die belasting moet betalen, de
belastingplichtige.
Object: grootheid waarover belasting wordt geheven – arbeid, kapitaal of consumptie.
Heffingsmethode: aangifte of aanslag.
Er bestaan verschillende tarieven: vlak, progressief en degressief. Het tarief bepaalt in combinatie
met het object de verschuldigde belasting, maar er moet rekening worden gehouden met correcties
zoals heffingskortingen en verrekenbare voorheffingen.
Wettelijk tarief ≠ belastingdruk!
Materieel en formeel belastingrecht
Materieel: alle regels over de omvang van de belastingschuld – subject, object & tarief.
Formeel: alle regels over de wijze waarop de belastingschuld wordt vastgesteld en ingevorderd –
heffingsmethode, rechten en plichten van de belastingdienst, etc.
Functies van belastingheffing
Budgettaire functie
Belastingen zijn nodig om overheidsuitgaven te financieren, waaronder collectieve goederen (politie,
infrastructuur). Collectieve goederen zijn non-exclusief – je kan er niemand van uitsluiten – en non-
rivaal – als de ene er gebruik van maakt dan doet dat geen afbreuk aan een ander.
Fiscale verdelingsbeginselen:
o Draagkrachtbeginsel – hoe meer je kan betalen, hoe meer je moet betalen
o Profijtbeginsel – hoe meer je profiteert van publieke voorzieningen, hoe meer je moet
betalen (bankenbelasting)
o Buitenkansbeginsel – hoe meer meevallers, hoe meer je moet betalen
(kansspel/erf/schenkbelasting)
Het draagkrachtbeginsel is de uitwerking van het gelijkheidsbeginsel en berust op de gedachte dat de
sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. De economische nutstheorie vormt een basis voor
progressieve belastingheffing naar draagkracht; hoe meer inkomen je hebt, des te minder nuttig is
dat inkomen boven het bestaansminimum.
Herverdelingsfunctie
Een element van sociale ongelijkheid is distributieve ongelijkheid. Via belastingheffing kan inkomen
en vermogen worden herverdeeld om sociale rechtvaardigheid te bereiken.
Instrumentele functie
, Het belastingrecht wordt ook ingezet voor andere redenen dan slechts de budgettaire functie. Als die
reden is om gedrag te beïnvloeden, dan is het een instrumentele functie. Belastingen ontmoedigen
zaken die de maatschappij onwenselijk vindt en stimuleren zaken die de maatschappij belangrijk
vindt.
Voorbeeld: arbeidsparticipatie
In Nederland wordt binnen een relatie geheven van het individu, niet van het collectief. Als een van
de twee een lager inkomen heeft en de inkomsten zouden worden opgeteld, dan komen ze
eventueel door dat lage inkomen samen in een hoger tarief. Om arbeidsparticipatie te bevorderen
worden de tarieven los berekend en heeft de partner met een lager inkomen ook een lager tarief.
Introductie box 1
De belasting over het inkomen uit werk en woning wordt op de volgende manier berekend:
Heffingskortingen nemen af
naarmate je meer verdient.
Zie de notitie over belastingdruk.
