Hoorcollege 1 – Psychologie: Waarneming
- Alles wat wij zien, komt binnen via ons netvlies.
- Hoewel 2 mensen die naar hetzelfde kijken en de afbeelding die binnenkomt identiek
is, kunnen zij toch 2 verschillende dingen “zien”.
- Hoe kan dit? Interferentie van hersenen: hersenen geven betekenis aan datgene
dat wordt waargenomen.
Voorbeeld:
Filosofische basisprincipes
- Aristoteles: “De geest is een ongeschreven blad” (Tabula rasa)
Als we geboren worden, weten we niets. Alles wat we weten is aangeleerd door onze
ervaringen. Ervaringen doe we op via de zintuigen (aannames)
Als kind leren we dus niet alleen lopen, zitten, praten, maar ook waarnemen. Zonder
leren zouden we niet in staat zijn om vormen waar te nemen.
- Nature vs. Nurture: Plato en Socrates staan hier echter lijnrecht tegenover. “De
zintuigen staan de eigenlijke waarneming in de weg.’’ Je hersenen geven overal
betekenis aan.
- Immanuel Kant: “Er zijn twee werelden”. De noumenale wereld: de wereld zoals
deze in werkelijkheid is (de wereld die niet werkelijk is, maar die wij aannemen als
werkelijkheid. Deze is voor iedereen anders). De fenomenale wereld: de wereld zoals
deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
- David Hune - Associatiefilosofie: Mensen zijn geneigd om ideeën met elkaar te
associëren. Als twee waarnemingen gelijktijdig optreden, dan wordt de associatie
hierbij versterkt.
- Denk bijvoorbeeld aan donkere wolken en bliksem. Hierdoor hebben wij een
“oorzaak en gevolg besef”. (Bliksem komt altijd voor de donder, nooit erna).
, Gestalttheorie (eenheid)
- Waarneming vindt direct plaats. De omgeving wordt in gehelen waargenomen. De
omgeving is meer dan de som der delen (1 + 1 > 2).
- De relaties die bestaan in de omgeving in tijd en ruimte zijn zo dat onze hersenen die
direct oppikken.
4 wetten binnen de Gestalttheorie:
• De wet van nabijheid (dichtbij)
Daardoor zie je hier bovenaan kolommen (van onder naar
boven) en onderaan rijen (van links naar rechts).
(denk ook aan mensen die bij
elkaar staan).
• De wet van gelijkheid
Daardoor zie je bovenaan 5 kolommen (van onder naar
boven) en onderaan 4 rijen (van links naar rechts).
(Denk ook aan mensen met
dezelfde outfits)
• De wet van goede voortzetting (continuïteit)
De meesten veronderstellen hier een rolletje met daarachter een rechthoek te zien
(zoals het oranje voorbeeld). Maar eigenlijk zie je niks meer dan het gele voorbeeld.
Wat we zien. Wat we denken. Wat het is.
• De wet van aanvulling (geslotenheid)
De ontbrekende delen worden door de hersenen zelf aangevuld.
Al het voorgaande impliceert: je kijkt altijd door een gekleurde bril naar de wereld. Deze
kleur wordt bepaald door: opvoeding achtergrond, leren, cultuur, religie etc…
- Alles wat wij zien, komt binnen via ons netvlies.
- Hoewel 2 mensen die naar hetzelfde kijken en de afbeelding die binnenkomt identiek
is, kunnen zij toch 2 verschillende dingen “zien”.
- Hoe kan dit? Interferentie van hersenen: hersenen geven betekenis aan datgene
dat wordt waargenomen.
Voorbeeld:
Filosofische basisprincipes
- Aristoteles: “De geest is een ongeschreven blad” (Tabula rasa)
Als we geboren worden, weten we niets. Alles wat we weten is aangeleerd door onze
ervaringen. Ervaringen doe we op via de zintuigen (aannames)
Als kind leren we dus niet alleen lopen, zitten, praten, maar ook waarnemen. Zonder
leren zouden we niet in staat zijn om vormen waar te nemen.
- Nature vs. Nurture: Plato en Socrates staan hier echter lijnrecht tegenover. “De
zintuigen staan de eigenlijke waarneming in de weg.’’ Je hersenen geven overal
betekenis aan.
- Immanuel Kant: “Er zijn twee werelden”. De noumenale wereld: de wereld zoals
deze in werkelijkheid is (de wereld die niet werkelijk is, maar die wij aannemen als
werkelijkheid. Deze is voor iedereen anders). De fenomenale wereld: de wereld zoals
deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
- David Hune - Associatiefilosofie: Mensen zijn geneigd om ideeën met elkaar te
associëren. Als twee waarnemingen gelijktijdig optreden, dan wordt de associatie
hierbij versterkt.
- Denk bijvoorbeeld aan donkere wolken en bliksem. Hierdoor hebben wij een
“oorzaak en gevolg besef”. (Bliksem komt altijd voor de donder, nooit erna).
, Gestalttheorie (eenheid)
- Waarneming vindt direct plaats. De omgeving wordt in gehelen waargenomen. De
omgeving is meer dan de som der delen (1 + 1 > 2).
- De relaties die bestaan in de omgeving in tijd en ruimte zijn zo dat onze hersenen die
direct oppikken.
4 wetten binnen de Gestalttheorie:
• De wet van nabijheid (dichtbij)
Daardoor zie je hier bovenaan kolommen (van onder naar
boven) en onderaan rijen (van links naar rechts).
(denk ook aan mensen die bij
elkaar staan).
• De wet van gelijkheid
Daardoor zie je bovenaan 5 kolommen (van onder naar
boven) en onderaan 4 rijen (van links naar rechts).
(Denk ook aan mensen met
dezelfde outfits)
• De wet van goede voortzetting (continuïteit)
De meesten veronderstellen hier een rolletje met daarachter een rechthoek te zien
(zoals het oranje voorbeeld). Maar eigenlijk zie je niks meer dan het gele voorbeeld.
Wat we zien. Wat we denken. Wat het is.
• De wet van aanvulling (geslotenheid)
De ontbrekende delen worden door de hersenen zelf aangevuld.
Al het voorgaande impliceert: je kijkt altijd door een gekleurde bril naar de wereld. Deze
kleur wordt bepaald door: opvoeding achtergrond, leren, cultuur, religie etc…
