Samenvatting Lesbrief NAH

Hoofdstuk 2.4: gebrek aan ziekte-inzicht
Het kunnen, of willen accepteren van eigen tekortkomingen of veranderingen in houding,
gedrag en functioneren bij de getroffene vraagt goede zelfkennis en een zelfreflecterend
vermogen. Sommige mensen hebben ten gevolge van het hersenletsel echter geen ziekte-
inzicht: het besef dat er dingen fundamenteel veranderd zijn door het hersenletsel dringt
niet door. Wanneer het geheugen niet goed functioneert, kan het zelfbeeld en zelfinzicht
niet gecorrigeerd worden aan de hand van recente ervaringen. Het oude (van voor het NAH)
zelfbeeld blijft gehandhaafd.

Door een gebrek aan ziekte-inzicht kan iemand niet goed inschatten dat er dingen zijn die
minder goed gaan of die men niet meer kan. De getroffene gaat op de ‘normale’ wijze door
met het leven, terwijl dit eigenlijk niet meer mogelijk is. Dat iemand hierbij vaak al snel tegen
– tot dan toe onbekende – grenzen aanloopt geeft verwarring, wat tot weerstand, woede en
wanhoop kan leiden. Mensen met een gebrek aan ziekte-inzicht ervaren geen onderliggend
probleem en hebben daarom geen hulpvraag. Hun (in)directe omgeving heeft die echter
vaak wel.

Goed communiceren met iemand met NAH en een gebrek aan ziekte-inzicht is belangrijk om
de juiste zorg te kunnen geven. Het gaat dan om het kunnen begrijpen waarom iemand iets
ontkent, weigert, of beweert en daarmee op een goede manier omgaan. Werkt iemand niet
mee? Probeer te ontdekken wat de reden daarvan is. Zie de cliënt als een volwassen mens
die door het hersenletsel gegevens niet meer kan verwerken of vinden. Zegt iemand dat het
prima met hem of haar gaat en hij of zij geen hulp nodig heeft, kijk dan ook naar signalen in
het gedrag en de directe omgeving die dit bevestigen of ontkrachten en probeer hier op
tactische wijze aandacht aan te geven.

Hoofdstuk 3: rouw- en verliesverwerking
Niet voor iedereen hetzelfde:
Het oplopen van niet-aangeboren hersenletsel is een heftige gebeurtenis, en zorgt in veel
gevallen voor een breuk in de levenslijn. Vaak wordt deze breuk geassocieerd met ‘verlies’.
Er verandert veel in het dagelijks leven door het letsel en iemand met NAH voelt zich soms
een ander persoon dan daarvoor. Veel mensen met NAH rouwen dan ook om degene die ze
niet meer zijn, al doet niet iedereen dit bewust.

Ook naasten kunnen gevoelens van rouw ervaren. Maar, niet voor alle getroffenen gaat
rouw en verliesverwerking op dezelfde manier. Afhankelijk van het functioneren, karakter en
veranderingen in gedrag, kunnen de veranderingen een plek krijgen in het leven. Sommige
mensen doen dat met heel veel veerkracht en vinden op alle fronten nieuwe evenwichten
waar ze gelukkig mee zijn.

Chronische rouw:
Het hersenletsel zorgt ervoor dat er op verschillende momenten opnieuw gevoelens van
verlies kunnen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan:
 Mogelijkheden die iemand ervaart in het aangaan van relaties en het hebben van een
gezin

,  Mogelijkheden op het gebied van werk en carrière
 Mogelijkheden om partner en kinderen en andere familie te kunnen ondersteunen

Juist doordat het leven voor iedereen op de ‘gewone’ manier verder gaat, wordt iemand met
hersenletsel steeds opnieuw met verlies geconfronteerd.

Wat kun je doen als professional?
Signalen van rouw zijn niet altijd even herkenbaar. Bij rouwreacties spelen veel verschillende
emoties. Lang niet altijd benoemt iemand wat hem/haar dwarszit. Vaak zijn er andere
signalen, zoals boosheid of frustratie. Als iemand ontkennend of boos is over het verlies en
zich er tegen verzet, kan een professional helpen om de emoties te herkennen. Het geven
van erkenning en waardering is daarbij belangrijk.

Door concreet uit te spreken dat je waardeert dat iemand zijn gevoelens met je deelt, geef je
de getroffene de erkenning dat zijn emoties legitiem zijn. Neem de tijd en jaag iemand niet
op. Naast een luisterend oor en erkenning, kun je op een gegeven moment kijken naar wat
een concrete vervolgstap kan zijn.

Vragen die je zou kunnen stellen zijn:
 Wat doe je normaliter als je verdrietig bent? Helpt dat?
 Wat helpt jou weer op de been?
 Hoe houd je het vol? Wat helpt daarbij?
 Welke ondersteuning heb je hier tot nu toe in ervaren?
 Wat heeft jou daar bij het meest geholpen?
 Wat zouden we op dit moment/ vandaag kunnen doen om hier iets verder mee te
doen?
 Wil je er over nadenken over wat jou zou kunnen helpen om verder te komen in de
fase waar je je nu in bevindt?

Je wilt graag bereiken dat mensen die hun verdriet delen, een goede ervaring overhouden
aan dat moment. Opluchting dat er is gedeeld, en wellicht perspectief op wat een
vervolgstap kan zijn. Blijf je als hulpverlener bewust van de gelijkwaardigheid in de relatie
met mensen met niet-aangeboren hersenletsel.

Hoewel een respectvolle houding voor de meesten vanzelfsprekend is, is het goed om op je
hoede te zijn voor betutteling in je (outreachende) houding.
Bepaalde hulpverlening is heel specifiek gericht op het verwerken van verlies. Sommige
getroffenen hebben bijvoorbeeld baat bij EMDR of cognitieve gedragstherapie. Dit kan nodig
zijn als er sprake is van gecompliceerde rouwverwerking. Heel veel getroffenen hebben baat
bij lotgenotencontact


Lesbrief H4 NAH:
Gevolgen zijn zeer divers:
De gevolgen van NAH op het leven van getroffenen kunnen echter zeer divers zijn. Hoewel er
overeenkomsten zijn, ervaart, beleeft of benoemt niet iedereen de restgevolgen van