• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 170 pagina's
Samenvatting

Samenvatting oncologie + voorbeeldvragen examen

Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 170 pagina's

Alle tekst & relevante afbeeldingen uit de slides + aantekeningen uit de les. Ook de voorbeeldvragen uit de laatste les staan op het einde van de samenvatting. + beschrijving van de groepsopdracht

Voorbeeld van de inhoud

ALGEMENE & EXPERIMENTELE ONCOLOGIE
INHOUDSOPGAVE

Inleiding ....................................................................................................................................... 5

Groepsopdracht: uitwerken projectaanvraag ................................................................................. 7

1 – Wat is kanker? ........................................................................................................................11

Celdeling als motor van ontwikkeling, groei en weefselhomeostase .................................................. 11

Neoplastische groei ....................................................................................................................... 12

Invasief en metastatisch gedrag...................................................................................................... 13

Selectie van tumorcellen ................................................................................................................ 15

Hoe manifesteert kanker zich in een patiënt? .................................................................................. 24

Tumorclassificatie ......................................................................................................................... 26

2 – Oncogenen & tumorsuppressor genen .....................................................................................28

Oncogenen ................................................................................................................................... 29
Mechanismen van virale oncogenese ......................................................................................... 29
Genetische mechanismen die leiden tot constitutieve activatie van oncogenen bij mens .............. 31
1: Mutaties in oncogenen ....................................................................................................... 31
2: Transcriptionele deregulatie tgv translocatie ....................................................................... 32
3: Amplificatie van oncogenen ............................................................................................... 33
4: Vorming van fusiegenen & fusieproteïnen ............................................................................ 34

Tumorsuppressorgenen ................................................................................................................. 35
“Two-hit” hypothese van Knudson .............................................................................................. 35
Genetische mechanismen van verlies van 2e wildtype allel .......................................................... 37

Kanker als ziekte van de celcyclus .................................................................................................. 38

3 – Apoptose & p53.......................................................................................................................39

Apoptose ...................................................................................................................................... 39
Apoptose vs necrose ................................................................................................................. 40
Morfologische kenmerken van apoptose ..................................................................................... 41
Apoptose verloopt in 3 fasen ...................................................................................................... 42
1: Stimulus- of initiatiefase .................................................................................................... 43
2: Regulatiefase .................................................................................................................... 43
3: Executiefase ...................................................................................................................... 43
Intrinsieke of mitochondriale pathway ........................................................................................ 45
Extrinsieke of death receptor pathway ........................................................................................ 47
Apoptose-cascade als doelwit voor anti-kankertherapie .............................................................. 47

p53: bewaker van het genoom ........................................................................................................ 48
Historiek van p53 ....................................................................................................................... 48
Structuur van wildtype en gemuteerd p53 ................................................................................... 49
Regeling van p53-concentratie en -activiteit in basale omstandigheden ........................................ 50



1

, Regeling van de p53-concentratie en -activiteit in abnormale omstandigheden ............................. 50
Cellulaire effecten van verhoogde p53-activiteit .......................................................................... 51
p53 als aangrijpingspunt voor moleculaire anti-kankertherapie .................................................... 53

4 – Radiotherapie voor biomedici ..................................................................................................55

Introductie .................................................................................................................................... 55

Radiotherapie in de praktijk ............................................................................................................ 62

Bijwerkingen van radiotherapie ....................................................................................................... 68

Moderne radiotherapie ................................................................................................................... 69

Nieuwe ontwikkelingen .................................................................................................................. 71

5 – Hypoxische tumormicroomomgeving ......................................................................................75

Inleiding: definitie van hypoxie ........................................................................................................ 75

Pathogenese van tumorhypoxie ...................................................................................................... 75

Het ontstaan van hypoxietolerantie ................................................................................................. 76
Algemeen .................................................................................................................................. 76
Hypoxie-induceerbare factor 1 (HIF-1) ........................................................................................ 77
Invloed van hypoxie op biologische processen ............................................................................ 78

Belang van hypoxie binnen het kankeronderzoek ............................................................................. 81

Experimenteel luik: modellen voor kankeronderzoek ....................................................................... 83

6 – Diagnostiek & prognose ..........................................................................................................85

Inleiding ........................................................................................................................................ 85

Symptomen van kanker .................................................................................................................. 85

Diagnostiek ................................................................................................................................... 87

TNM-stadiëring .............................................................................................................................. 88

Prognose & genezing ...................................................................................................................... 89

7 – Tumorimmunologie .................................................................................................................91

Inleiding ........................................................................................................................................ 91

Immuunsurveillantie theorie ........................................................................................................... 91

Immuunediting .............................................................................................................................. 93

Cancer-immunity cycle .................................................................................................................. 95
1: Vrijkomen van TSA/TAA........................................................................................................... 95
2: Tumorantigen presentatie ...................................................................................................... 96
3: Inductie van T-cel respons ...................................................................................................... 96
4+5: Migratie van T-cellen naar de tumor & infiltratie in de tumor .................................................. 98
6: Herkenning van tumorcellen door T-cellen .............................................................................. 98
7: Doden van de tumorcellen door T-cellen ................................................................................. 98

Immuuntherapie ............................................................................................................................ 99
Inleiding .................................................................................................................................... 99
Cellulaire immunotherapie ...................................................................................................... 100


2

, Adoptieve T-celtherapie ....................................................................................................... 100
Therapeutische cellulaire vaccins ........................................................................................ 102
Monoklonale antilichamen ....................................................................................................... 103
Toekomst ................................................................................................................................ 103

8 – Invasie & metastasering ........................................................................................................ 104

Definitie ...................................................................................................................................... 104

Invasie & metastasering als meerstapsproces ............................................................................... 104

Moleculaire mechanismen van invasie .......................................................................................... 105
1: Vasthechting aan stromale omgeving .................................................................................... 105
2: Afbraak van omgevende extracellulaire matrix ....................................................................... 105
3: Migratie naar/in het weefsel (richting vaatstructuren) ............................................................. 106
4: Onderdrukking normale cel-celcontacten (juncties)............................................................... 107

Intravasatie ................................................................................................................................. 108

Overleven in de circulatie ............................................................................................................. 108

Moleculaire mechanismen van metastasering ............................................................................... 109
Waar metastaseren kankercellen? ........................................................................................... 109
Wanneer metastaseren kankercellen? ...................................................................................... 110

9 – Epidemiologie & etiologie ...................................................................................................... 113

Inleiding: epidemiologisch onderzoek van kanker .......................................................................... 113

Frequentie: incidentie & prevalentie van kanker ............................................................................. 113

Epidemiologische gegevens van BE, NL en de rest van de wereld .................................................... 113

Preventie & screening .................................................................................................................. 116
Primaire preventie ................................................................................................................... 117
Secundaire preventie ............................................................................................................... 118
Tertiaire preventie.................................................................................................................... 120

Etiologie: oorzaken van kankerontwikkeling ................................................................................... 120

Erfelijkheid .................................................................................................................................. 121

E-sigaret of vape .......................................................................................................................... 122

10 – Preklinisch onderzoek in de oncologie ................................................................................. 124

Definitie van moleculaire beeldvorming ........................................................................................ 124

Nucleaire beeldvorming: PET & SPECT .......................................................................................... 127

Toepassingen van radiofarmaceutica voor oncologische beeldvorming .......................................... 130

11 – Metabolisme....................................................................................................................... 145

Metabole veranderingen in tumoren .............................................................................................. 145

Veranderd glucosemetabolisme ................................................................................................... 146
Aëroob mtb van glucose in normale cellen: Pasteur-effect ......................................................... 146
Kankercellen: Warburg effect ................................................................................................... 147
Oorzaken van het Warburg effect .............................................................................................. 147



3

, 1: Defect aan mitochondriën ................................................................................................ 147
2: HIF-1 als ‘schakelaar’ tussen glycolyse en oxidatieve fosforylatie ....................................... 148
3: p53 als regulator van glycolyse en oxidatieve fosforylatie ................................................... 149
4: het oncogen c-myc als activator van de glycolyse .............................................................. 150
5: Akt: signaaloverbrenger en overlevingsfactor als regulator van de glycolyse ........................ 150
Rol van Warburg effect en veranderd glucosemetabolisme ........................................................ 150

Veranderingen in biosynthetische processen in kankercellen ......................................................... 151
Verandering in biosynthese van nucleotiden ............................................................................. 151
Veranderingen in de eiwitsynthese ........................................................................................... 152
Veranderingen in de lipidesynthese .......................................................................................... 152

Toepassingen van de metabole transformatie ............................................................................... 153
Beeldvorming .......................................................................................................................... 153
Therapie.................................................................................................................................. 154

12 – Behandeling van kanker ...................................................................................................... 156

Inleiding ...................................................................................................................................... 156

Chirurgie ..................................................................................................................................... 158

Radiotherapie .............................................................................................................................. 160

Chemotherapie ........................................................................................................................... 160
1: Alkylerende middelen........................................................................................................... 162
2: Antimetabolieten ................................................................................................................. 163
3: Topo-isomerase-I-remmers .................................................................................................. 164
4: Antitumorantibiotica ............................................................................................................ 165
5: Plantalkaloïden .................................................................................................................... 165

Combinatietherapie ..................................................................................................................... 166

Resistentie .................................................................................................................................. 167

Examenvragen: voorbeelden ...................................................................................................... 169




4

Inhoudsopgave

  1. 01 Inleiding 5
  2. 02 Groepsopdracht: uitwerken projectaanvraag 7
  3. 03 – Wat is kanker? 11
  4. 04 Celdeling als motor van ontwikkeling, groei en weefselhomeostase 11
  5. 05 Neoplastische groei 12
  6. 06 Invasief en metastatisch gedrag 13
  7. 07 Selectie van tumorcellen 15
  8. 08 Hoe manifesteert kanker zich in een patiënt? 24
  9. 09 Tumorclassificatie 26
  10. 10 – Oncogenen & tumorsuppressor genen 28
  11. 11 Oncogenen 29
  12. 12 Mechanismen van virale oncogenese 29
  13. 13 Genetische mechanismen die leiden tot constitutieve activatie van oncogenen bij mens 31
  14. 14 1: Mutaties in oncogenen 31
  15. 15 2: Transcriptionele deregulatie tgv translocatie 32
  16. 16 3: Amplificatie van oncogenen 33
  17. 17 4: Vorming van fusiegenen & fusieproteïnen 34
  18. 18 Tumorsuppressorgenen 35
  19. 19 “Two-hit” hypothese van Knudson 35
  20. 20 Genetische mechanismen van verlies van 2e wildtype allel 37
  21. 21 Kanker als ziekte van de celcyclus 38
  22. 22 – Apoptose & p53 39
  23. 23 Apoptose 39
  24. 24 Apoptose vs necrose 40
  25. 25 Morfologische kenmerken van apoptose 41
  26. 26 Apoptose verloopt in 3 fasen 42
  27. 27 1: Stimulus- of initiatiefase 43
  28. 28 2: Regulatiefase 43
  29. 29 3: Executiefase 43
  30. 30 Intrinsieke of mitochondriale pathway 45
  31. 31 Extrinsieke of death receptor pathway 47
  32. 32 Apoptose-cascade als doelwit voor anti-kankertherapie 47
  33. 33 p53: bewaker van het genoom 48
  34. 34 Historiek van p53 48
  35. 35 Structuur van wildtype en gemuteerd p53 49
  36. 36 Regeling van p53-concentratie en -activiteit in basale omstandigheden 50
  37. 37 Regeling van de p53-concentratie en -activiteit in abnormale omstandigheden 50
  38. 38 Cellulaire effecten van verhoogde p53-activiteit 51
  39. 39 p53 als aangrijpingspunt voor moleculaire anti-kankertherapie 53
  40. 40 – Radiotherapie voor biomedici 55
  41. 41 Introductie 55
  42. 42 Radiotherapie in de praktijk 62
  43. 43 Bijwerkingen van radiotherapie 68
  44. 44 Moderne radiotherapie 69
  45. 45 Nieuwe ontwikkelingen 71
  46. 46 – Hypoxische tumormicroomomgeving 75
  47. 47 Inleiding: definitie van hypoxie 75
  48. 48 Pathogenese van tumorhypoxie 75
  49. 49 Het ontstaan van hypoxietolerantie 76
  50. 50 Algemeen 76
  51. 51 Hypoxie-induceerbare factor 1 (HIF-1) 77
  52. 52 Invloed van hypoxie op biologische processen 78
  53. 53 Belang van hypoxie binnen het kankeronderzoek 81
  54. 54 Experimenteel luik: modellen voor kankeronderzoek 83
  55. 55 – Diagnostiek & prognose 85
  56. 56 Inleiding 85
  57. 57 Symptomen van kanker 85
  58. 58 Diagnostiek 87
  59. 59 TNM-stadiëring 88
  60. 60 Prognose & genezing 89
  61. 61 – Tumorimmunologie 91
  62. 62 Inleiding 91
  63. 63 Immuunsurveillantie theorie 91
  64. 64 Immuunediting 93
  65. 65 Cancer-immunity cycle 95
  66. 66 1: Vrijkomen van TSA/TAA 95
  67. 67 2: Tumorantigen presentatie 96
  68. 68 3: Inductie van T-cel respons 96
  69. 69 4+5: Migratie van T-cellen naar de tumor & infiltratie in de tumor 98
  70. 70 6: Herkenning van tumorcellen door T-cellen 98
  71. 71 7: Doden van de tumorcellen door T-cellen 98
  72. 72 Immuuntherapie 99
  73. 73 Inleiding 99
  74. 74 Cellulaire immunotherapie 100
  75. 75 Adoptieve T-celtherapie 100
  76. 76 Therapeutische cellulaire vaccins 102
  77. 77 Monoklonale antilichamen 103
  78. 78 Toekomst 103
  79. 79 – Invasie & metastasering 104
  80. 80 Definitie 104
  81. 81 Invasie & metastasering als meerstapsproces 104
  82. 82 Moleculaire mechanismen van invasie 105
  83. 83 1: Vasthechting aan stromale omgeving 105
  84. 84 2: Afbraak van omgevende extracellulaire matrix 105
  85. 85 3: Migratie naar/in het weefsel (richting vaatstructuren) 106
  86. 86 4: Onderdrukking normale cel-celcontacten (juncties) 107
  87. 87 Intravasatie 108
  88. 88 Overleven in de circulatie 108
  89. 89 Moleculaire mechanismen van metastasering 109
  90. 90 Waar metastaseren kankercellen? 109
  91. 91 Wanneer metastaseren kankercellen? 110
  92. 92 – Epidemiologie & etiologie 113
  93. 93 Inleiding: epidemiologisch onderzoek van kanker 113
  94. 94 Frequentie: incidentie & prevalentie van kanker 113
  95. 95 Epidemiologische gegevens van BE, NL en de rest van de wereld 113
  96. 96 Preventie & screening 116
  97. 97 Primaire preventie 117
  98. 98 Secundaire preventie 118
  99. 99 Tertiaire preventie 120
  100. 100 Etiologie: oorzaken van kankerontwikkeling 120
  101. 101 Erfelijkheid 121
  102. 102 E-sigaret of vape 122
  103. 103 – Preklinisch onderzoek in de oncologie 124
  104. 104 Definitie van moleculaire beeldvorming 124
  105. 105 Nucleaire beeldvorming: PET & SPECT 127
  106. 106 Toepassingen van radiofarmaceutica voor oncologische beeldvorming 130
  107. 107 – Metabolisme 145
  108. 108 Metabole veranderingen in tumoren 145
  109. 109 Veranderd glucosemetabolisme 146
  110. 110 Aëroob mtb van glucose in normale cellen: Pasteur-effect 146
  111. 111 Kankercellen: Warburg effect 147
  112. 112 Oorzaken van het Warburg effect 147
  113. 113 1: Defect aan mitochondriën 147
  114. 114 2: HIF-1 als ‘schakelaar’ tussen glycolyse en oxidatieve fosforylatie 148
  115. 115 3: p53 als regulator van glycolyse en oxidatieve fosforylatie 149
  116. 116 4: het oncogen c-myc als activator van de glycolyse 150
  117. 117 5: Akt: signaaloverbrenger en overlevingsfactor als regulator van de glycolyse 150
  118. 118 Rol van Warburg effect en veranderd glucosemetabolisme 150
  119. 119 Veranderingen in biosynthetische processen in kankercellen 151
  120. 120 Verandering in biosynthese van nucleotiden 151
  121. 121 Veranderingen in de eiwitsynthese 152
  122. 122 Veranderingen in de lipidesynthese 152
  123. 123 Toepassingen van de metabole transformatie 153
  124. 124 Beeldvorming 153
  125. 125 Therapie 154
  126. 126 – Behandeling van kanker 156
  127. 127 Inleiding 156
  128. 128 Chirurgie 158
  129. 129 Radiotherapie 160
  130. 130 Chemotherapie 160
  131. 131 1: Alkylerende middelen 162
  132. 132 2: Antimetabolieten 163
  133. 133 3: Topo-isomerase-I-remmers 164
  134. 134 4: Antitumorantibiotica 165
  135. 135 5: Plantalkaloïden 165
  136. 136 Combinatietherapie 166
  137. 137 Resistentie 167
  138. 138 Examenvragen: voorbeelden 169
  139. 139 ▪ 4: Toxicologische studies 6
  140. 140 urine, …)? 7
  141. 141 concrete veranderingen? 8
  142. 142 ▪ Algemeen of binnen bepaald(e) kankertype(s)? 9
  143. 143 analyses? 10

Documentinformatie

Studie
Geüpload op
25 juni 2025
Aantal pagina's
170
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting
€10,99

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
mytsw
4,0
(2)
Verkocht
48
Volgers
10
Items
22
Laatst verkocht
1 maand geleden

Echte notities, van echte studenten
Elk document op Stuvia is geschreven door een medestudent die hetzelfde vak deed. Zo leer je van iemand die het al heeft gehaald.



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen