Samenvatting bedrijfsethiek 24-
25
,Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Inhoud
College 1......................................................................................................1
Hoofdstuk 5: het zachte imperium............................................................2
College 2......................................................................................................6
Hoofdstuk 2: beslissingen.........................................................................7
College 3....................................................................................................10
Hoofdstuk 1: stakeholdertheorie.............................................................11
College 4....................................................................................................14
Hoofdstuk 3: rechtvaardigheid in organisaties.......................................15
Hoofdstuk 1: het huis op orde krijgen.....................................................18
College 5....................................................................................................20
Hoofdstuk 5: leiderschap........................................................................21
College 6....................................................................................................24
Hoofdstuk 7: maatschappelijk verantwoord ondernemen......................25
College 7....................................................................................................28
Hoofdstuk 9 globalisering.......................................................................29
College 8....................................................................................................32
Hoofdstuk 8: duurzaamheid....................................................................33
College 9....................................................................................................36
Hoofdstuk 1: antropoceen.......................................................................37
Hoofdstuk 2: antropoceen.......................................................................39
College 10..................................................................................................40
Hoofdstuk 2: drempelkunde....................................................................41
College 11..................................................................................................44
Hoofdstuk 7: doem..................................................................................45
College 12..................................................................................................47
Hoofdstuk 9: de onwaarschijnlijkheid.....................................................48
College 13..................................................................................................51
College 1
1
,Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Hoofdstuk 5: het zachte imperium
Het management is de belangrijkste vorm van denken en doen die de hedendaagse dogmatiek
aanneemt. Het is zowel stevig verworteld in de middeleeuwen, maar ook schatplichtig aan nog
oudere tradities. Volgens Legendre is management niets anders dan een technologische variant van
wat we sinds Aristoteles het politieke noemen — management is een taal. Volgens Aristoteles vallen
politiek en taal samen.
2
, Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Legendre stelt dat het management zich heeft gespecialiseerd in het uitschakelen van de cultuur van
andere mensen, iets waarbij het zichzelf als de elite van God beschouwt om zo de hele aarde te
ontwerpen. De mens staat op de eerste plaats, en in alle culturen zit een genius van het geweld die
hen ertoe aanzet vijanden af te slachten. De vijanden van de managers zijn dan uiteraard de
concurrenten. De tijd van een communicatie zonder subject is aangebroken: men praat met jou alsof
jij jij bent, maar in feite ben je niemand. Dat is de doxa van de tegenwoordige managementcultuur
waarmee we van doen hebben.
Management is een nieuw geloof dat een universeel, op transparantie en wetenschap drijvend
geluksprogramma aanbiedt, dat in de plaats is gekomen van het oude monotheïsme, dat aan steeds
verder verval onderhevig is. Macht en gezag proberen altijd vormen van zelftwijfel of zelfkritiek
overbodig te maken. Het management is daarop geen uitzondering. Het gaat daarbij niet om wie deze
managers als privépersonen zijn. Het gaat om een zachte dictatuur, een zacht imperium. Efficiëntie is
in het managementtijdperk de nieuwe referentie geworden: alles wordt gedaan in naam van die
efficiëntie en iedereen wordt geacht zich eraan te onderwerpen. Bevestiging kost meer werk dan
ontkenning. Hoe zacht deze ontkenningsdictatuur ook is, we werken allemaal mee aan een nieuw
soort feodalisme dat zijn eigen rituelen en liturgieën kent.
Management moeten we vooral zien als een juridische vorm. Het gaat bij recht en management om
instituten die op soortgelijke wijze in onze samenleving functioneren. Door het management zijn veel
mensen kennelijk gaan denken dat ze leven in een geseculariseerde, mythevrije samenleving, iets wat
samenhangt met de invloed van het alom vigerende scientisme. Management kan zo gezaghebbend
zijn omdat het in elk geval de schijn van wetenschappelijkheid en rationaliteit weet op te houden —
denk aan scientific management. Dat het management een nieuw dominium mundi is — dat wil
zeggen dat het een gezag heeft dat tot in alle hoeken van de wereld reikt — is niet echt controversieel
meer, het gaat eerder om een evidentie.
Management is een levensvorm die totaal aangepast is aan dit kunstmatig universum. Omdat dat
universum zich steeds verder heeft uitgebreid, is het bijbehorende denken ook steeds dominanter
geworden. Dit denken is niet nieuw. Management en alles wat erbij hoort, staat in een lange traditie
van wat men vanaf de dertiende eeuw scientia civilis noemt. Het gaat om een nieuw type weten dat
zich enerzijds binnen het grensbereik van menselijke kennis bevindt, maar anderzijds toch de
stralenkrans van het goddelijke afhangt. Burgerlijke wetenschap heeft als belangrijkste doel dat alle
kennis praktisch moest zijn. Je moet mensen uitleggen hoe ze moeten leven. Het waarom en
waarvoor was niet meer interessant. Centraal staat het idee dat deze nieuwe wetenschap mensen als
het ware moet inenten met wat goed is voor henzelf. Het gaat hierbij om niets anders dan
nuttigheidsoverwegingen (communicatio utilitatum) — propaganda.
Dogmatische communicatie vereist dat er iemand is die het gezag krijgt om anderen van de juiste
boodschappen te voorzien, en die anderen moet tevens duidelijk worden gemaakt waarom dit gezag
de waarheid spreekt. Wie in de lijn zit, heeft een stem die telt, maar wie in de staf zit, moet maar
wachten of hij of zij gehoord wordt. Tegenwoordig krijgt het management min of meer dezelfde
statuur toebedeeld als ooit priesters of andere hooggeplaatste geestelijken kregen. Elke discussie
wordt uitgesloten en het enige wat het individu rest, is buigen. Wie ertegenin durft te gaan, krijgt het
te verduren.
3
25
,Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Inhoud
College 1......................................................................................................1
Hoofdstuk 5: het zachte imperium............................................................2
College 2......................................................................................................6
Hoofdstuk 2: beslissingen.........................................................................7
College 3....................................................................................................10
Hoofdstuk 1: stakeholdertheorie.............................................................11
College 4....................................................................................................14
Hoofdstuk 3: rechtvaardigheid in organisaties.......................................15
Hoofdstuk 1: het huis op orde krijgen.....................................................18
College 5....................................................................................................20
Hoofdstuk 5: leiderschap........................................................................21
College 6....................................................................................................24
Hoofdstuk 7: maatschappelijk verantwoord ondernemen......................25
College 7....................................................................................................28
Hoofdstuk 9 globalisering.......................................................................29
College 8....................................................................................................32
Hoofdstuk 8: duurzaamheid....................................................................33
College 9....................................................................................................36
Hoofdstuk 1: antropoceen.......................................................................37
Hoofdstuk 2: antropoceen.......................................................................39
College 10..................................................................................................40
Hoofdstuk 2: drempelkunde....................................................................41
College 11..................................................................................................44
Hoofdstuk 7: doem..................................................................................45
College 12..................................................................................................47
Hoofdstuk 9: de onwaarschijnlijkheid.....................................................48
College 13..................................................................................................51
College 1
1
,Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Hoofdstuk 5: het zachte imperium
Het management is de belangrijkste vorm van denken en doen die de hedendaagse dogmatiek
aanneemt. Het is zowel stevig verworteld in de middeleeuwen, maar ook schatplichtig aan nog
oudere tradities. Volgens Legendre is management niets anders dan een technologische variant van
wat we sinds Aristoteles het politieke noemen — management is een taal. Volgens Aristoteles vallen
politiek en taal samen.
2
, Radboud university bedrijfskunde 10-06-2025
Legendre stelt dat het management zich heeft gespecialiseerd in het uitschakelen van de cultuur van
andere mensen, iets waarbij het zichzelf als de elite van God beschouwt om zo de hele aarde te
ontwerpen. De mens staat op de eerste plaats, en in alle culturen zit een genius van het geweld die
hen ertoe aanzet vijanden af te slachten. De vijanden van de managers zijn dan uiteraard de
concurrenten. De tijd van een communicatie zonder subject is aangebroken: men praat met jou alsof
jij jij bent, maar in feite ben je niemand. Dat is de doxa van de tegenwoordige managementcultuur
waarmee we van doen hebben.
Management is een nieuw geloof dat een universeel, op transparantie en wetenschap drijvend
geluksprogramma aanbiedt, dat in de plaats is gekomen van het oude monotheïsme, dat aan steeds
verder verval onderhevig is. Macht en gezag proberen altijd vormen van zelftwijfel of zelfkritiek
overbodig te maken. Het management is daarop geen uitzondering. Het gaat daarbij niet om wie deze
managers als privépersonen zijn. Het gaat om een zachte dictatuur, een zacht imperium. Efficiëntie is
in het managementtijdperk de nieuwe referentie geworden: alles wordt gedaan in naam van die
efficiëntie en iedereen wordt geacht zich eraan te onderwerpen. Bevestiging kost meer werk dan
ontkenning. Hoe zacht deze ontkenningsdictatuur ook is, we werken allemaal mee aan een nieuw
soort feodalisme dat zijn eigen rituelen en liturgieën kent.
Management moeten we vooral zien als een juridische vorm. Het gaat bij recht en management om
instituten die op soortgelijke wijze in onze samenleving functioneren. Door het management zijn veel
mensen kennelijk gaan denken dat ze leven in een geseculariseerde, mythevrije samenleving, iets wat
samenhangt met de invloed van het alom vigerende scientisme. Management kan zo gezaghebbend
zijn omdat het in elk geval de schijn van wetenschappelijkheid en rationaliteit weet op te houden —
denk aan scientific management. Dat het management een nieuw dominium mundi is — dat wil
zeggen dat het een gezag heeft dat tot in alle hoeken van de wereld reikt — is niet echt controversieel
meer, het gaat eerder om een evidentie.
Management is een levensvorm die totaal aangepast is aan dit kunstmatig universum. Omdat dat
universum zich steeds verder heeft uitgebreid, is het bijbehorende denken ook steeds dominanter
geworden. Dit denken is niet nieuw. Management en alles wat erbij hoort, staat in een lange traditie
van wat men vanaf de dertiende eeuw scientia civilis noemt. Het gaat om een nieuw type weten dat
zich enerzijds binnen het grensbereik van menselijke kennis bevindt, maar anderzijds toch de
stralenkrans van het goddelijke afhangt. Burgerlijke wetenschap heeft als belangrijkste doel dat alle
kennis praktisch moest zijn. Je moet mensen uitleggen hoe ze moeten leven. Het waarom en
waarvoor was niet meer interessant. Centraal staat het idee dat deze nieuwe wetenschap mensen als
het ware moet inenten met wat goed is voor henzelf. Het gaat hierbij om niets anders dan
nuttigheidsoverwegingen (communicatio utilitatum) — propaganda.
Dogmatische communicatie vereist dat er iemand is die het gezag krijgt om anderen van de juiste
boodschappen te voorzien, en die anderen moet tevens duidelijk worden gemaakt waarom dit gezag
de waarheid spreekt. Wie in de lijn zit, heeft een stem die telt, maar wie in de staf zit, moet maar
wachten of hij of zij gehoord wordt. Tegenwoordig krijgt het management min of meer dezelfde
statuur toebedeeld als ooit priesters of andere hooggeplaatste geestelijken kregen. Elke discussie
wordt uitgesloten en het enige wat het individu rest, is buigen. Wie ertegenin durft te gaan, krijgt het
te verduren.
3
