DEEL 1
DE BELANGRIJKSTE ITEMS BINNEN EEN VOEDINGSANAMNESE
• Eetgewoonten (wanneer, hoeveel, hoe, waar, met wie)
• Voorkeuren en afkeuren (persoonlijke en culturele)
• Filosofische en ideologische overtuiging zoals:
o Vegetarisme / veganisme
o Halal of kosjer voeding
o Macrobiotiek
• Eventuele voedselbeperkingen door geloof of cultuur
• Mogelijke voedselallergieën of -intolerantie
DE FACTOREN DIE EEN INVLOED UITOEFENEN OP HET VOEDINGSPATROON
1) Geografische / klimatorische
- Welke voedingsmiddelen zijn van nature beschikbaar?
- Het weer speelt een invloed ( erwtensoep <-> Zomer?)
2) Technologisch
- Transport / opslag → uitbreiding van ons aanbod
3) Economische / politieke
- Prijs → Overheid
- Voedingsraad geeft advies aan de overheid i.v.m veiligheid en gezondheid
- Politiek gezien is gezonder voeding een belangrijk aandachtspunt
→ Als mensen minder geld hebben kopen ze dezelfde producten maar goedkopere versies. Ook
koopt men dan minder fruit, groenten en vlees.
4) Socio-culturele factoren
- Als status / ontmoeting / macht
- Ook beperkingen door religie (moslim, joods,…)
5) Persoonsgebonden factoren (fysiologische / psychologische)
- Honger / dorst
- Aangeboren voorkeuren (zoet, bitter, zout, zuur, umami (hartig)
- Voeding en emoties
→ Voeding wordt gebonden aan liefde, troost en veiligheid
→ Sommige mensen eten hun gevoelens en emoties weg
,HET HUIDIG VOEDINGSPATROON VAN BELGIË EN NEDERLAND TE SCHETSEN
• Meer snacken, minder traditionele maaltijden
• Meer kant-en-klare maaltijden
• Diverser (pizza, wraps, sushi…)
• Vaker buitenshuis eten
• Stijgende interesse in gezondheid, duurzaamheid, dierenwelzijn
• Biologische voeding, minder voedselverspilling
• Meer zelf koken (vlogs, blogs, maaltijdboxen)
• Hypes: superfoods, glutenvrij, raw food
DE VOEDINGSPATRONEN VOLGENS GELOOFSOVERTUIGING EN POS EN NEGASPECTEN
→ Vaak warmer klimaat, religie gebonden voedingspatroon, weinig industrieel bewerkte voeding,…
ISLAMITISCH
“Halal” = rein
- Ritueel geslacht
- Geen varkensvlees / alchohol
- Wat uit de zee komt is halal
- Ramadan → vastenmaand
- Suikerfeest / offerfeest
- 2 warme maaltijden en 1 broodmaaltijd
Minder verzadigde Overnemen ongezonde
vetzuren, minder alcohil, voedingsgewoonten
meer polysacchariden
JOODS → SPIJSWETTEN
“Kosjer” = onder toezicht van rabbijn gekweekt, geproduceerd en evt geslacht zijn.
- Alleen vlees van gespleten hoefdieren én herkauwers
- Vis met schubben én vinnen
- Vogels die vegetarisch eten
- Consumptie van bloed en dierlijk vet: verboden
- Melkkeuken – Vleeskeuken
- Voedsel gekookt door niet-Jood: verboden
Antwerps ziekenhuis → Proberen er rekening mee te houden “in de mate van het mogelijke”, mogelijks
extra kosten voor patiënt
,ALTERNATIEVE VOEDINGSPATRONEN EN PO S EN NEG ASPECTEN
ALTERNATIEVE
Motieven → gezondheid, diervriendelijke productie, milieu/duurzaamheid eerlijke handel
VEGETARISME
– Geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden van dieren, men eet dus geen
vlees, kip, vis enz...
VEGANIST
- Vermijdt alle dierlijk voedsel
FLEXITARIËR
- Mensen die geen vegetariër zijn maar bewust minder vlees eten
GOEDE ALTERNATIEVEN: peulvruchten, noten, tofu, tempé, vleesvervangers uit tarwe, soja,…
MACROBIOTIEK
Oorsprong: Verre Oosten
- Streven naar een evenwicht staat centraal “ Yin-Yang”
- Ruime hoeveelheid graanproducten, Eiwitrijke plantaardige producten ( peulvruchten) groenten,
zeerwier, kleine hoeveelheden noten, zaden, fruit en vis
GEZONDHEIDSKUNDIGE ASPECTEN
Positieve aspecten
- Geen of weinig dierlijke producten en veel plantaardige producten Valkuilen : Let op! Kwetsbare groepen
- Geen of weinig geraffineerde en/of industrieel bewerkt voedsel - Vit B12 -Vit D -Fe
- Geen of weinig genotsmiddelen zoals koffie alcohol, suiker en zout - VitB2 -Ca -Jodium
→ minder energie, verzadigde vetten, cholesterol, zetmeel, suiker
→ meer voedingsvezel, meer vit, mineralen en bio actieve stoffen ( vb carotenoïden )
→ minder zout en alcohol
, EETLUSTREMMENDE FACTOREN BIJ EEN ZIEKENHUISOPNAME WEER TE GEVEN
Belangrijk aandachtspunt voor zorgverleners
- Ziekte, organische oorzaak
- Psycho-emotionele toestand: Onzekerheid, angst
- Koorts, pijn
- Geneesmiddelen
- Hospitalisatiesyndroom, opname ( depressieve klachten, zorgen voor thuis )
- Vermoeidheid
- Bedlegerigheid
- Onsmakelijke geuren, geluiden
DE ENERGETISCHE WAARDEN VAN DE VERSCHILLENDE VOEDINGSSTOFFEN KENNEN
Alle energie komt rechtstreeks of onrechtstreeks van de zon
Glucose = energiebron voor alle cellen
Vetzuren= energiebron niet voor hersenen, zenuwcellen en rode bloedcellen
Aminozuren= eerst als bouwsteen dan als energiebron
DE BEGRIPPEN ANABOLISME EN KATABOLISME UIT TE LEGGEN
STOFWISSELING
= Metabolisme
= Vrijmaken van energie uit voedingsstoffen
= Katabole (afbraak) en anabole (opbouw) reacties samen
KATABOLISME
= Opbouwprocessen in het lichaam, waarbij energie wordt gebruikt om stoffen zoals eiwitten, vetten en
glycogeen op te bouwen.
→ Glucose en Vetzuren kunnen zo in de cellen worden afgebroken om energie te leveren
→ Eiwitten -> Aminozuren met eerst afsplitsing van Stikstof in lever onder de vorm van Ammoniak, de
lever zet Ammoniak om in ureum -> ureum naar nieren
ANABOLISME
→ Afbraakprocessen waarbij complexe stoffen worden afgebroken tot eenvoudiger stoffen, waarbij
energie vrijkomt.
Aminozuren → lichaamseiwitten
Glucose → Gycogeen in lever (100-150g) en spier (150-300g)
Vetzuren → Onderhuids vet
DE BELANGRIJKSTE ITEMS BINNEN EEN VOEDINGSANAMNESE
• Eetgewoonten (wanneer, hoeveel, hoe, waar, met wie)
• Voorkeuren en afkeuren (persoonlijke en culturele)
• Filosofische en ideologische overtuiging zoals:
o Vegetarisme / veganisme
o Halal of kosjer voeding
o Macrobiotiek
• Eventuele voedselbeperkingen door geloof of cultuur
• Mogelijke voedselallergieën of -intolerantie
DE FACTOREN DIE EEN INVLOED UITOEFENEN OP HET VOEDINGSPATROON
1) Geografische / klimatorische
- Welke voedingsmiddelen zijn van nature beschikbaar?
- Het weer speelt een invloed ( erwtensoep <-> Zomer?)
2) Technologisch
- Transport / opslag → uitbreiding van ons aanbod
3) Economische / politieke
- Prijs → Overheid
- Voedingsraad geeft advies aan de overheid i.v.m veiligheid en gezondheid
- Politiek gezien is gezonder voeding een belangrijk aandachtspunt
→ Als mensen minder geld hebben kopen ze dezelfde producten maar goedkopere versies. Ook
koopt men dan minder fruit, groenten en vlees.
4) Socio-culturele factoren
- Als status / ontmoeting / macht
- Ook beperkingen door religie (moslim, joods,…)
5) Persoonsgebonden factoren (fysiologische / psychologische)
- Honger / dorst
- Aangeboren voorkeuren (zoet, bitter, zout, zuur, umami (hartig)
- Voeding en emoties
→ Voeding wordt gebonden aan liefde, troost en veiligheid
→ Sommige mensen eten hun gevoelens en emoties weg
,HET HUIDIG VOEDINGSPATROON VAN BELGIË EN NEDERLAND TE SCHETSEN
• Meer snacken, minder traditionele maaltijden
• Meer kant-en-klare maaltijden
• Diverser (pizza, wraps, sushi…)
• Vaker buitenshuis eten
• Stijgende interesse in gezondheid, duurzaamheid, dierenwelzijn
• Biologische voeding, minder voedselverspilling
• Meer zelf koken (vlogs, blogs, maaltijdboxen)
• Hypes: superfoods, glutenvrij, raw food
DE VOEDINGSPATRONEN VOLGENS GELOOFSOVERTUIGING EN POS EN NEGASPECTEN
→ Vaak warmer klimaat, religie gebonden voedingspatroon, weinig industrieel bewerkte voeding,…
ISLAMITISCH
“Halal” = rein
- Ritueel geslacht
- Geen varkensvlees / alchohol
- Wat uit de zee komt is halal
- Ramadan → vastenmaand
- Suikerfeest / offerfeest
- 2 warme maaltijden en 1 broodmaaltijd
Minder verzadigde Overnemen ongezonde
vetzuren, minder alcohil, voedingsgewoonten
meer polysacchariden
JOODS → SPIJSWETTEN
“Kosjer” = onder toezicht van rabbijn gekweekt, geproduceerd en evt geslacht zijn.
- Alleen vlees van gespleten hoefdieren én herkauwers
- Vis met schubben én vinnen
- Vogels die vegetarisch eten
- Consumptie van bloed en dierlijk vet: verboden
- Melkkeuken – Vleeskeuken
- Voedsel gekookt door niet-Jood: verboden
Antwerps ziekenhuis → Proberen er rekening mee te houden “in de mate van het mogelijke”, mogelijks
extra kosten voor patiënt
,ALTERNATIEVE VOEDINGSPATRONEN EN PO S EN NEG ASPECTEN
ALTERNATIEVE
Motieven → gezondheid, diervriendelijke productie, milieu/duurzaamheid eerlijke handel
VEGETARISME
– Geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden van dieren, men eet dus geen
vlees, kip, vis enz...
VEGANIST
- Vermijdt alle dierlijk voedsel
FLEXITARIËR
- Mensen die geen vegetariër zijn maar bewust minder vlees eten
GOEDE ALTERNATIEVEN: peulvruchten, noten, tofu, tempé, vleesvervangers uit tarwe, soja,…
MACROBIOTIEK
Oorsprong: Verre Oosten
- Streven naar een evenwicht staat centraal “ Yin-Yang”
- Ruime hoeveelheid graanproducten, Eiwitrijke plantaardige producten ( peulvruchten) groenten,
zeerwier, kleine hoeveelheden noten, zaden, fruit en vis
GEZONDHEIDSKUNDIGE ASPECTEN
Positieve aspecten
- Geen of weinig dierlijke producten en veel plantaardige producten Valkuilen : Let op! Kwetsbare groepen
- Geen of weinig geraffineerde en/of industrieel bewerkt voedsel - Vit B12 -Vit D -Fe
- Geen of weinig genotsmiddelen zoals koffie alcohol, suiker en zout - VitB2 -Ca -Jodium
→ minder energie, verzadigde vetten, cholesterol, zetmeel, suiker
→ meer voedingsvezel, meer vit, mineralen en bio actieve stoffen ( vb carotenoïden )
→ minder zout en alcohol
, EETLUSTREMMENDE FACTOREN BIJ EEN ZIEKENHUISOPNAME WEER TE GEVEN
Belangrijk aandachtspunt voor zorgverleners
- Ziekte, organische oorzaak
- Psycho-emotionele toestand: Onzekerheid, angst
- Koorts, pijn
- Geneesmiddelen
- Hospitalisatiesyndroom, opname ( depressieve klachten, zorgen voor thuis )
- Vermoeidheid
- Bedlegerigheid
- Onsmakelijke geuren, geluiden
DE ENERGETISCHE WAARDEN VAN DE VERSCHILLENDE VOEDINGSSTOFFEN KENNEN
Alle energie komt rechtstreeks of onrechtstreeks van de zon
Glucose = energiebron voor alle cellen
Vetzuren= energiebron niet voor hersenen, zenuwcellen en rode bloedcellen
Aminozuren= eerst als bouwsteen dan als energiebron
DE BEGRIPPEN ANABOLISME EN KATABOLISME UIT TE LEGGEN
STOFWISSELING
= Metabolisme
= Vrijmaken van energie uit voedingsstoffen
= Katabole (afbraak) en anabole (opbouw) reacties samen
KATABOLISME
= Opbouwprocessen in het lichaam, waarbij energie wordt gebruikt om stoffen zoals eiwitten, vetten en
glycogeen op te bouwen.
→ Glucose en Vetzuren kunnen zo in de cellen worden afgebroken om energie te leveren
→ Eiwitten -> Aminozuren met eerst afsplitsing van Stikstof in lever onder de vorm van Ammoniak, de
lever zet Ammoniak om in ureum -> ureum naar nieren
ANABOLISME
→ Afbraakprocessen waarbij complexe stoffen worden afgebroken tot eenvoudiger stoffen, waarbij
energie vrijkomt.
Aminozuren → lichaamseiwitten
Glucose → Gycogeen in lever (100-150g) en spier (150-300g)
Vetzuren → Onderhuids vet
