STAPPENPLANNEN/SAMENVATTING MERKENRECHT
Samenvatting aan de hand van alle benodigde stappenplannen die nodig zijn om het tentamen te maken
van het mastervak merkenrecht aan de Raboud Universiteit. Gebaseerd op colleges en voorgeschreven
jurisprudentie (2025). Bij elk arrest/uitspraak staat de juiste rechtsoverweging vermeld.
Legenda:
Groen gemarkeerd = wetsartikelen
Geel gemarkeerd = jurisprudentie
INHOUDSOPGAVE
1. Kan een merk worden ingeschreven? .................................................................................. 2
1.1 Is er sprake van een van de absolute weigeringsgronden van 2.2bis lid 1 BVIE? ......................... 2
1.2 Art. 2.2bis lid 3 BVIE: Kan het merk worden ingeschreven op basis van inburgering? .................. 4
2. Is er een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 BVIE? ................................................................ 5
2.1 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub a t/m c BVIE? ...................................... 5
2.1.1 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 1 sub a BVIE?............................................ 5
2.1.2 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 1 sub b BVIE? ........................................... 6
2.1.3 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub c BVIE?............................................ 7
2.2 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub d BVIE? .............................................. 8
2.3 Overzicht.................................................................................................................................... 9
3. Is er sprake van een beperking van het uitsluitend recht op basis van art. 2.23 BVIE? ............ 10
3.1 Is er sprake van eerlijk gebruik (art. 2.23 lid 1 BVIE)? ...............................................................10
3.2 Is er sprake van uitputting (art. 2.23 lid 3 BVIE)? ......................................................................11
4. Is er sprake van een grond voor nietigheid of verval? ........................................................... 12
4.1 Is er mogelijk sprake van nietigheid (art. 2.28 BVIE)? ...............................................................12
4.2 Is er mogelijk sprake van verval (art. 2.26/2.27 BVIE)? .............................................................13
5. Wordt een handelsnaam beschermd door de Handelsnaamwet? ........................................ 15
5.1 Kan men optreden tegen het gebruik van een Handelsnaam? ..................................................15
5.2 Vind er bescherming van de domeinnaam plaats? ..................................................................16
6. Kan men bescherming ontlenen aan het modellenrecht? .................................................... 17
6.1 Kan een model worden ingeschreven? ...................................................................................17
6.2 Kan een model nietig worden verklaard? ................................................................................18
6.3 Bescherming van een niet-ingeschreven gemeenschapsmodel ..............................................18
7. Kan men productie/verkoop verbieden op basis van slaafse nabootsing? ............................ 19
1
,1. Kan een merk worden ingeschreven?
1.1 Is er sprake van een van de absolute weigeringsgronden van 2.2bis lid 1 BVIE?
Art. 2.2bis BVIE geeft de absolute weigeringsgronden waarop een merk niet kan worden ingeschreven of
nietig kan worden verklaard. Hierbij dient men op voorhand de volgende stappen te doorlopen:
1. Art. 2.1 jo. 2.2bis lid 1 onder a: Is er spraken van een teken dat een merk kan vormen?
Tekens die wel een merk kunnen vormen:
- Woordmerk, namen, woorden, cijfers of de combinatie van woorden en cijfers, slogans. Vb.:
Philips, 3M.
- Beeldmerk, logo’s. Vb. Nike logo.
- Vormmerk, vorm van een product. Vb. wokkels, Coca-Cola flesje.
- Kleurmerk
- Klankmerk, vb. tune van Intel
2. Art. 2.1 jo. 2.2bis lid 1 onder b: is er sprake van een onderscheidend vermogen?
- HvJ Chiemsee, r.o. 49: Merk is geschikt om betrokken waar als afkomstig van een bepaalde
onderneming te identificeren en dus om deze waar van die van andere ondernemingen te
onderscheiden.
- HvJ Lloyd/Loints, r.o. 26: Voor deze beoordeling dient uit te worden gegaan van de gemiddelde
geïnformeerde, de omzichtige en oplettende consument. De consument heeft normslechts
zelden aal niet de mogelijkheid rechtstreeks met elkaar te vergelijken en moet afgaan van een
onvolmaakt beeld wat is achtergebleven.
In aanmerking moet worden genomen, HvJ Chiemsee, r.o. 51:
- Marktaandeel van het merk
- Intensiteit
- Geografische spreiding en duur van het gebruik van dit merk
- Percentage van de betrokken kringen dat de waar op basis van het merk als afkomstig van een
bepaalde onderneming identificeert
- Verklaringen van de KvK en industrie of andere beroepsverenigingen
- HvJ #darferdas, r.o. 22: waarschijnlijke gebruiksvormen in de praktijk. Hierbij moet niet enkel
worden gekeken naar de meest waarschijnlijke gebruiksvorm.
Ten aanzien van specifieke type tekens is in de rechtspraak het volgende bepaald:
- Vormmerken:
• HvJ Henkel, r.o. 52: perceptie van de gemiddelde consument is bij een vormmerk niet hetzelfde
bij een woord- en beeldmerk. De gemiddelde consument is namelijk niet gewend om de herkomst
van een goed af te leiden uit de vorm of verpakking. Hierdoor kan het moeilijker zijn om een
onderscheidend vermogen vast te stellen.
- Woordmerk: Kunnen worden geweigerd indien te omschrijvend,
è hier vindt veelal een weigering in combinatie met art. 2.2bis onder c BVIE plaats
• Slogans; HvJ Vorsprung durch Technik,
R.o. 36: herhaling HvJ Henkel
R.o. 45: ook slogans kunnen een merk zijn indien zij naast de verkoopvormende formulering
ook door het publiek wordt opgevat als het hebben van een herkomstfunctie. Er moet dus
sprake zijn van een significant afwijkende norm.
- Kleurmerken:
• HvJ Libertel
R.o. 60: bij de beoordeling van het onderscheidend vermogen van een bepaalde kleur als merk
moet rekening worden gehouden met het algemeen belang dat de beschikbaarheid van
kleuren niet ongerechtvaardigd wordt beperkt.
R.o. 65: herhaling HvJ Henkel r.o. 52. Kleur wordt in het hedendaags handelsgebruik in beginsel
niet gebruikt als identificatiemiddel.
R.o. 66: slechts in uitzonderlijke gevallen is het denkbaar dat een kleur een onderscheidend
vermogen toekomst alvorens daarvan enig gebruik is gemaakt, met name wanneer het aantal
2
, waren of diensten waarvoor het merk wordt aangevraagd, zeer beperkt is en de relevante markt
zeer specifiek is.
R.o. 67: kleur krijgt veelal een onderscheidend vermogen door inburgering (art. 2.2bis lid 3
BVIE).
3. Art. 2.2bis onder c BVIE: beschrijvend woordmerk?
Samengestelde beschrijvende woorden
- HvJ Postkantoor, r.o. 98 t/m 100: combinatie van woorden die elk op zichzelf omschrijvend zijn
combineren wordt in beginsel nog steeds gezien als een omschrijvend woordmerk. De combinatie
is enkel niet beschrijvend indien de indruk van de combinatie ver genoeg verwijderd is van de
eenvoudige aaneenvoeging van de twee omschrijvende woorden of het in het normale
spraakgebruik een eigen betekenis heeft gekregen.
- HvJ DoubleMint, r.o. 32: hierbij is het niet relevant of het samengesteld woord op het moment van
de aanvraag al daadwerkelijk wordt gebruikt voor de beschrijving van de waren en diensten
waarvoor het woordmerk wordt aangevraagd.
- BenGH GOODBYE YELLOW, r.o. 43: het woordteken moet een voldoende direct en concreet
verband hebben met de waren waarvoor het wordt ingeschreven zodat het betrokken publiek in
staat is onmiddellijk en zonder verder nadenken hierin een beschrijving van de betrokken waren
of een van de kenmerken hierin te herkennen.
Geografische woordmerken:
- HvJ Chiemsee
R.o. 26: voor geografische benamingen bestaat een algemeen belang deze vrij te houden.
R.o. 31: merk duidt een geografische ligging aan indien:
• In de opvatting van de betrokken kringen op het ogenblik van de aanvraag
• Met de betrokken categorie van waren in verband wordt gebracht
• Dan wel redelijkerwijs een dergelijk verband in de toekomst te verwachten is
4. Art. 2.2bis onder d: gebruikelijke kenmerken?
= tekens die worden gebruikt in het dagelijks verkeer, waaronder:
- Kwaliteitsaanduidingen
- Soortnamen/generieke aanduiding, vb. asphalt.
5. Art. 2.2bis onder e: vormen en andere kenmerken
Tekens die uitsluitend bestaan uit:
1. De vorm die door de aard van de waren wordt bepaald
HvJ Hauck/Stokke R.o. 18: De uitsluitingsgronden zijn van toepassing wanneer de vorm een of
meer wezenlijke gebruikskenmerken heeft waarnaar de consument mogelijk bij een concurrent
kan zoeken.
2. Een vorm die noodzakelijk is om een technische uitkomst te krijgen
3. Een vorm die een wezenlijke waarde aan de waren geeft
Kan niet worden ingeschreven.
- HvJ Hauck/Stokke, r.o. 39 t/m 41: De drie weigeringsgronden benoemd kunnen elk afzonderlijk
leiden tot het weigeren van de merkregistratie.
- HvJ Philips/Remington: Het bestaan van technische alternatieven is niet relevant voor de
beoordeling van art. 2.2 bis onder e.
- HvJ KitKat, r.o. 53 en 54: Er moet sprake zijn van een vorm die door de manier waarop hij is
vervaardigd een technische uitkomst heeft. Hierbij doet het productieproces er niet toe. Het gaat
om de “technische uitkomst”.
è Indien er weigering heeft plaatsgevonden op een van de bovengenoemde gronden kan er nog
inschrijving plaatsvinden op basis van inburgering, zie hiervoor 1.2.
3
Samenvatting aan de hand van alle benodigde stappenplannen die nodig zijn om het tentamen te maken
van het mastervak merkenrecht aan de Raboud Universiteit. Gebaseerd op colleges en voorgeschreven
jurisprudentie (2025). Bij elk arrest/uitspraak staat de juiste rechtsoverweging vermeld.
Legenda:
Groen gemarkeerd = wetsartikelen
Geel gemarkeerd = jurisprudentie
INHOUDSOPGAVE
1. Kan een merk worden ingeschreven? .................................................................................. 2
1.1 Is er sprake van een van de absolute weigeringsgronden van 2.2bis lid 1 BVIE? ......................... 2
1.2 Art. 2.2bis lid 3 BVIE: Kan het merk worden ingeschreven op basis van inburgering? .................. 4
2. Is er een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 BVIE? ................................................................ 5
2.1 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub a t/m c BVIE? ...................................... 5
2.1.1 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 1 sub a BVIE?............................................ 5
2.1.2 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 1 sub b BVIE? ........................................... 6
2.1.3 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub c BVIE?............................................ 7
2.2 Is er sprake van een inbreuk op basis van art. 2.20 lid 2 sub d BVIE? .............................................. 8
2.3 Overzicht.................................................................................................................................... 9
3. Is er sprake van een beperking van het uitsluitend recht op basis van art. 2.23 BVIE? ............ 10
3.1 Is er sprake van eerlijk gebruik (art. 2.23 lid 1 BVIE)? ...............................................................10
3.2 Is er sprake van uitputting (art. 2.23 lid 3 BVIE)? ......................................................................11
4. Is er sprake van een grond voor nietigheid of verval? ........................................................... 12
4.1 Is er mogelijk sprake van nietigheid (art. 2.28 BVIE)? ...............................................................12
4.2 Is er mogelijk sprake van verval (art. 2.26/2.27 BVIE)? .............................................................13
5. Wordt een handelsnaam beschermd door de Handelsnaamwet? ........................................ 15
5.1 Kan men optreden tegen het gebruik van een Handelsnaam? ..................................................15
5.2 Vind er bescherming van de domeinnaam plaats? ..................................................................16
6. Kan men bescherming ontlenen aan het modellenrecht? .................................................... 17
6.1 Kan een model worden ingeschreven? ...................................................................................17
6.2 Kan een model nietig worden verklaard? ................................................................................18
6.3 Bescherming van een niet-ingeschreven gemeenschapsmodel ..............................................18
7. Kan men productie/verkoop verbieden op basis van slaafse nabootsing? ............................ 19
1
,1. Kan een merk worden ingeschreven?
1.1 Is er sprake van een van de absolute weigeringsgronden van 2.2bis lid 1 BVIE?
Art. 2.2bis BVIE geeft de absolute weigeringsgronden waarop een merk niet kan worden ingeschreven of
nietig kan worden verklaard. Hierbij dient men op voorhand de volgende stappen te doorlopen:
1. Art. 2.1 jo. 2.2bis lid 1 onder a: Is er spraken van een teken dat een merk kan vormen?
Tekens die wel een merk kunnen vormen:
- Woordmerk, namen, woorden, cijfers of de combinatie van woorden en cijfers, slogans. Vb.:
Philips, 3M.
- Beeldmerk, logo’s. Vb. Nike logo.
- Vormmerk, vorm van een product. Vb. wokkels, Coca-Cola flesje.
- Kleurmerk
- Klankmerk, vb. tune van Intel
2. Art. 2.1 jo. 2.2bis lid 1 onder b: is er sprake van een onderscheidend vermogen?
- HvJ Chiemsee, r.o. 49: Merk is geschikt om betrokken waar als afkomstig van een bepaalde
onderneming te identificeren en dus om deze waar van die van andere ondernemingen te
onderscheiden.
- HvJ Lloyd/Loints, r.o. 26: Voor deze beoordeling dient uit te worden gegaan van de gemiddelde
geïnformeerde, de omzichtige en oplettende consument. De consument heeft normslechts
zelden aal niet de mogelijkheid rechtstreeks met elkaar te vergelijken en moet afgaan van een
onvolmaakt beeld wat is achtergebleven.
In aanmerking moet worden genomen, HvJ Chiemsee, r.o. 51:
- Marktaandeel van het merk
- Intensiteit
- Geografische spreiding en duur van het gebruik van dit merk
- Percentage van de betrokken kringen dat de waar op basis van het merk als afkomstig van een
bepaalde onderneming identificeert
- Verklaringen van de KvK en industrie of andere beroepsverenigingen
- HvJ #darferdas, r.o. 22: waarschijnlijke gebruiksvormen in de praktijk. Hierbij moet niet enkel
worden gekeken naar de meest waarschijnlijke gebruiksvorm.
Ten aanzien van specifieke type tekens is in de rechtspraak het volgende bepaald:
- Vormmerken:
• HvJ Henkel, r.o. 52: perceptie van de gemiddelde consument is bij een vormmerk niet hetzelfde
bij een woord- en beeldmerk. De gemiddelde consument is namelijk niet gewend om de herkomst
van een goed af te leiden uit de vorm of verpakking. Hierdoor kan het moeilijker zijn om een
onderscheidend vermogen vast te stellen.
- Woordmerk: Kunnen worden geweigerd indien te omschrijvend,
è hier vindt veelal een weigering in combinatie met art. 2.2bis onder c BVIE plaats
• Slogans; HvJ Vorsprung durch Technik,
R.o. 36: herhaling HvJ Henkel
R.o. 45: ook slogans kunnen een merk zijn indien zij naast de verkoopvormende formulering
ook door het publiek wordt opgevat als het hebben van een herkomstfunctie. Er moet dus
sprake zijn van een significant afwijkende norm.
- Kleurmerken:
• HvJ Libertel
R.o. 60: bij de beoordeling van het onderscheidend vermogen van een bepaalde kleur als merk
moet rekening worden gehouden met het algemeen belang dat de beschikbaarheid van
kleuren niet ongerechtvaardigd wordt beperkt.
R.o. 65: herhaling HvJ Henkel r.o. 52. Kleur wordt in het hedendaags handelsgebruik in beginsel
niet gebruikt als identificatiemiddel.
R.o. 66: slechts in uitzonderlijke gevallen is het denkbaar dat een kleur een onderscheidend
vermogen toekomst alvorens daarvan enig gebruik is gemaakt, met name wanneer het aantal
2
, waren of diensten waarvoor het merk wordt aangevraagd, zeer beperkt is en de relevante markt
zeer specifiek is.
R.o. 67: kleur krijgt veelal een onderscheidend vermogen door inburgering (art. 2.2bis lid 3
BVIE).
3. Art. 2.2bis onder c BVIE: beschrijvend woordmerk?
Samengestelde beschrijvende woorden
- HvJ Postkantoor, r.o. 98 t/m 100: combinatie van woorden die elk op zichzelf omschrijvend zijn
combineren wordt in beginsel nog steeds gezien als een omschrijvend woordmerk. De combinatie
is enkel niet beschrijvend indien de indruk van de combinatie ver genoeg verwijderd is van de
eenvoudige aaneenvoeging van de twee omschrijvende woorden of het in het normale
spraakgebruik een eigen betekenis heeft gekregen.
- HvJ DoubleMint, r.o. 32: hierbij is het niet relevant of het samengesteld woord op het moment van
de aanvraag al daadwerkelijk wordt gebruikt voor de beschrijving van de waren en diensten
waarvoor het woordmerk wordt aangevraagd.
- BenGH GOODBYE YELLOW, r.o. 43: het woordteken moet een voldoende direct en concreet
verband hebben met de waren waarvoor het wordt ingeschreven zodat het betrokken publiek in
staat is onmiddellijk en zonder verder nadenken hierin een beschrijving van de betrokken waren
of een van de kenmerken hierin te herkennen.
Geografische woordmerken:
- HvJ Chiemsee
R.o. 26: voor geografische benamingen bestaat een algemeen belang deze vrij te houden.
R.o. 31: merk duidt een geografische ligging aan indien:
• In de opvatting van de betrokken kringen op het ogenblik van de aanvraag
• Met de betrokken categorie van waren in verband wordt gebracht
• Dan wel redelijkerwijs een dergelijk verband in de toekomst te verwachten is
4. Art. 2.2bis onder d: gebruikelijke kenmerken?
= tekens die worden gebruikt in het dagelijks verkeer, waaronder:
- Kwaliteitsaanduidingen
- Soortnamen/generieke aanduiding, vb. asphalt.
5. Art. 2.2bis onder e: vormen en andere kenmerken
Tekens die uitsluitend bestaan uit:
1. De vorm die door de aard van de waren wordt bepaald
HvJ Hauck/Stokke R.o. 18: De uitsluitingsgronden zijn van toepassing wanneer de vorm een of
meer wezenlijke gebruikskenmerken heeft waarnaar de consument mogelijk bij een concurrent
kan zoeken.
2. Een vorm die noodzakelijk is om een technische uitkomst te krijgen
3. Een vorm die een wezenlijke waarde aan de waren geeft
Kan niet worden ingeschreven.
- HvJ Hauck/Stokke, r.o. 39 t/m 41: De drie weigeringsgronden benoemd kunnen elk afzonderlijk
leiden tot het weigeren van de merkregistratie.
- HvJ Philips/Remington: Het bestaan van technische alternatieven is niet relevant voor de
beoordeling van art. 2.2 bis onder e.
- HvJ KitKat, r.o. 53 en 54: Er moet sprake zijn van een vorm die door de manier waarop hij is
vervaardigd een technische uitkomst heeft. Hierbij doet het productieproces er niet toe. Het gaat
om de “technische uitkomst”.
è Indien er weigering heeft plaatsgevonden op een van de bovengenoemde gronden kan er nog
inschrijving plaatsvinden op basis van inburgering, zie hiervoor 1.2.
3
