SAMENVATTING
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling. ................................5
1.1 Afbakening van het vakgebied ........................................................................................................... 5
1.1.1 Interne en externe informatieverschaffing ................................................................................... 5
1.1.2 Samenhang met andere vakgebied ............................................................................................... 5
1.2 De externe jaarrekening ..................................................................................................................... 6
1.2.1 Balans en resultatenrekening ........................................................................................................ 6
1.2.2 Het verband tussen de balans en de resultatenrekening ............................................................. 6
1.2.3 Rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit ........................................................................................ 7
1.3 Ontwikkeling van de externe verslaggeving ...................................................................................... 8
1.4 Functies en kwaliteitskenmerken van de jaarrekening ..................................................................... 8
1.5 Creative Accounting ............................................................................................................................ 9
1.6 Wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de externe verslaggeving ................................... 10
Hoofdstuk 2. Waarde en winst.......................................................................................................................12
2.1 Het economisch waardebegrip ................................................................................................................. 12
2.1.1 Grondslagen van het economisch waardebegrip ............................................................................. 12
2.1.2 Relevantie en betrouwbaarheid ....................................................................................................... 12
2.2 Het boekhoudkundig waardebegrip ......................................................................................................... 13
2.2.1 Grondslagen van het boekhoudkundig waardebegrip ..................................................................... 13
2.2.2 Relevantie en betrouwbaarheid ....................................................................................................... 13
2.3 Economisch versus boekhoudkundig vergelijking en samenvatting. ...................................................... 14
2.4 De waardekloof ......................................................................................................................................... 14
2.4.1 Ontwikkelingen binnen het boekhoudkundig waardebegrip .......................................................... 14
2.4.2 Economic Value Added Versus Winst ............................................................................................... 15
Hoofdstuk 3. Verslaggevingsprincipes van de boekhoudkundige waarde- en winstbepaling .........................17
3.1 Verslaggevingsprincipes in hun onderling verband ................................................................................. 17
3.2 Toerekening (accrual) ............................................................................................................................... 17
3.3 Realisatie ................................................................................................................................................... 18
3.4 Matching ................................................................................................................................................... 19
3.5 Continuïteit ................................................................................................................................................ 20
3.6 Voorzichtigheid ......................................................................................................................................... 20
3.7 Bestendigheid ............................................................................................................................................ 21
Hoofdstuk 4. Regelgevers en Toezichthouders...............................................................................................23
4.1 Het institutionele kader van de externe verslaggeving ........................................................................... 23
4.2 Regelgevende instanties nader bekeken .................................................................................................. 25
4.2.1 International Accounting Standards Board ...................................................................................... 25
4.2.2 Nederlandse jaarverslagwetgever .................................................................................................... 27
4.2.3 Raad van de Jaarverslaggeving ......................................................................................................... 28
4.2.4 Nederlandse fiscale wetgever ........................................................................................................... 29
, 4.3 Toezichthouders op de externe verslaggeving ......................................................................................... 29
4.3.1 De accountant ................................................................................................................................... 29
4.3.2 Autoriteit Financiële markten ........................................................................................................... 30
4.3.3 De Ondernemingskamer ................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 5. Regelgeving: materiële en formele aspecten van de publicatieplicht ........................................31
5.1 Toepassingsgebied .................................................................................................................................... 31
5.2 Onderdelen van het jaarrapport ............................................................................................................... 31
5.2.1 De jaarrekening ................................................................................................................................. 31
5.2.2 Het bestuursverslag ........................................................................................................................... 33
5.2.3 De overige gegevens ......................................................................................................................... 34
5.3 Vrijstellingen voor middelgrote, kleine en micro rechtspersonen ........................................................... 35
5.3.1 Wettelijke bepalingen ....................................................................................................................... 35
5.3.2 RJ en IASB .......................................................................................................................................... 37
5.4 Formele aspecten van de publicatieplicht ................................................................................................ 37
5.4.1 Deponering ........................................................................................................................................ 37
5.4.2 Bevoegde organen ............................................................................................................................. 38
5.4.3 Termijnen........................................................................................................................................... 38
5.4.4 Sancties .............................................................................................................................................. 40
5.5 Accountantscontrole ................................................................................................................................. 41
Hoofdstuk 6. Vaste Activa ..............................................................................................................................43
6.1 Indeling en vorm van de balans ................................................................................................................ 43
6.2 Immateriële vaste activa .......................................................................................................................... 44
6.2.1 Begripsbepaling ................................................................................................................................. 44
6.3.2 Kosten van onderzoek en ontwikkeling............................................................................................ 45
6.2.3 Kosten van concessies, vergunningen en dergelijke ........................................................................ 46
6.2.4 Kosten van goodwill .......................................................................................................................... 46
6.2.5 Overige immateriële vaste activa ..................................................................................................... 47
6.2.6 Waarderingsgrondslag ...................................................................................................................... 48
6.3 Materiële vaste activa .............................................................................................................................. 49
6.3.1 Begripsbepaling en rubricering ......................................................................................................... 49
6.3.2 Leasing en huurkoop ......................................................................................................................... 49
6.3.3 Afschrijvingen: een theoretische benadering................................................................................... 51
6.3.4 Standaardafschrijvingsmethoden ..................................................................................................... 51
6.3.5 Invloed van een ideaalcomplex op de afschrijvingen ...................................................................... 53
6.3.6 Regelgeving inzake afschrijvingen .................................................................................................... 53
6.3.7 Gebeurtenissen na aanschaf ............................................................................................................. 54
6.3.8 Waarderingsgrondslag ...................................................................................................................... 55
6.4 Financiële vaste activa .............................................................................................................................. 57
Hoofdstuk 7. Vlottende activa .......................................................................................................................59
7.1 Begripsbepaling en rubricering ................................................................................................................. 59
7.2 Voorraden .................................................................................................................................................. 59
7.2.1 Soorten voorraden ............................................................................................................................ 59
7.2.2 In de voorraad te activeren kosten ................................................................................................... 60
7.2.3 Absorption costing versus direct costing .......................................................................................... 61
7.2.4 Waarderingsgrondslag van voorraden ............................................................................................. 62
7.3 Langlopende werken ................................................................................................................................. 62
7.3.1 Specifieke verslaggevingsproblemen................................................................................................ 62
7.3.2 Verwerking van termijnen ................................................................................................................ 63
, 7.3.3 Winsttoerekening .............................................................................................................................. 63
7.4 Overige vlottende activa ........................................................................................................................... 65
7.4.1 Vorderingen ....................................................................................................................................... 65
7.4.2 Effecten .............................................................................................................................................. 66
7.4.3 Liquide middelen ............................................................................................................................... 67
Hoofdstuk 8. Eigen vermogen ........................................................................................................................68
8.1 Rubricering van het eigen vermogen........................................................................................................ 68
8.2 Geplaatst kapitaal en agio........................................................................................................................ 69
8.2.1 Kapitaalbegrippen ............................................................................................................................. 69
8.2.2 Inkoop van eigen aandelen; intrekking en afstempeling ................................................................. 69
8.2.3 Verstrekking van personeelsopties................................................................................................... 70
8.3.1 Herwaarderingsreserve ..................................................................................................................... 72
8.3.2 Andere wettelijke reserves ............................................................................................................... 73
8.3.3 Statutaire reserves ............................................................................................................................ 74
8.3.4 Overige reserves ................................................................................................................................ 74
8.3.5 Niet-verdeelde winsten ..................................................................................................................... 74
8.4 Gebonden en vrij eigen vermogen ............................................................................................................ 75
Hoofdstuk 9. Vreemd vermogen ....................................................................................................................76
9.1 Begripsbepaling en onderverdeling .......................................................................................................... 76
9.2 Algemene aspecten van voorzieningen .................................................................................................... 76
9.2.1 Het karakter van voorzieningen ........................................................................................................ 76
9.2.2 Regelgeving inzake voorzieningen .................................................................................................... 77
9.3 Enige veelvoorkomende voorzieningen .................................................................................................... 79
9.3.1 Voorzieningen voor risico’s uit claims, geschillen en rechtsgedingen ............................................. 79
9.3.2 Voorziening voor milieurisico’s ......................................................................................................... 79
9.3.3 Voorzieningen voor pensioenverplichtingen en voor vervroegd uittreden van personeel ............ 79
9.3.4 ‘Voorzieningen’ voor activa .............................................................................................................. 81
9.3.5 Voorziening voor reorganisatie ......................................................................................................... 81
9.4 Schulden .................................................................................................................................................... 82
9.4.1 Rubricering en waardering ................................................................................................................ 82
9.4.2 Bijzondere leningsvoorwaarden ....................................................................................................... 82
9.5 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .............................................................................................. 83
9.5.1 Voorwaardelijke verplichtingen........................................................................................................ 83
9.5.2 Meerjarige financiële verplichtingen ................................................................................................ 84
Hoofdstuk 10. Resultatenrekening .................................................................................................................85
10.1 Keuzemogelijkheden bij de opstelling van de resultatenrekening ........................................................ 85
10.2 Categorisch versus functioneel ............................................................................................................... 85
10.2.1 De categorische resultatenrekening ............................................................................................... 85
10.2.2 De functionele resultatenrekening ................................................................................................. 86
10.3 Specifieke voorschriften .......................................................................................................................... 86
10.3.1 Segmentatie ..................................................................................................................................... 86
10.3.2 Informatie over personeel en externe accountant ........................................................................ 87
10.4 Bijzondere resultaten .............................................................................................................................. 87
10.5 Rechtstreekse vermogensmutaties......................................................................................................... 88
10.6 Verwerking van langlopende werken ..................................................................................................... 89
10.6.1 Zero profit method .......................................................................................................................... 89