samenvatting strafrecht deel 1

DEEL I: STRAFRECHT



hoofdstuk 1: juridische situering

1. Een begripsomschrijving
Rechtsregels over misdrijf, dader en straf

 strafrecht= geheel van rechtsregels over misdrijf, dader en straf




Misdrijf Dader
Straf
= afwijkingen van de norm die  strafrecht bevat regels over = een wettelijke bepaalde vorm
ongewenst en voldoende ernstig wie dader kan zijn en van leed dat door de rechterlijke
geacht te worden om een reactie strafrechtelijke macht wordt opgelegd als sanctie
in de vorm van een straf te verantwoordelijkheid draagt voor een misdrijf
verantwoorden
 minderjarigen/mensen met  strafrecht houdt zich bezig met
 wie regels overtreedt, pleegt geestelijke beperking= schuld straf op 2 manieren:
niet noodzakelijke ene misdrijf onbekwaam
 verschilt in tijd en ruimte
 misdrijven hebben straffen
 2 manieren waar strafrecht en straffen worden opgelegd
Welke straffen Met welke
zich mee bezig houdt: aan daders die misdrijven specifieke straffen
bestaan + onder
hebben gepleegd welke voorwaarden wordt een misdrijf
kunnen straffen bestraft
Bepaald onder Bepaald welke aan daders worden
welke voorwaarden gedragingen opgelegd
gedragingen misdrijven zijn  sommige gevallen ook
misdrijven kunnen beveiligingsmaatregel  sancties
zijn + wat de  specifieke die bv. Ook opgelegd worden aan
noodzakelijke misdrijfomschrijvin daders die niet schuld bekwaam
bestanddelen van gen zijn
misdrijven zijn
Bv. Persoon met geeststoornis
 bepalingen in wordt geïnterneerd (je wordt
het algemeen opgenomen in een psychiatrisch
centrum of op een andere manier

 strafrecht kan worden gedefinieerd als het geheel aan rechtsregels dat
bepaald:

- Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn
- Wie dader van een misdrijf i en wie strafrechtelijke verantwoordelijkheid
draagt
- Welke straffen bestaan en welke straffen op misdrijven worden gesteld
- Onder welke voorwaarden straffe aan daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd
- Hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf




1

,2. strafrecht als publiek recht
 verticale rechtsverhouding: plegen van een misdrijf brengt verticale
rechtsverhouding tot stand tussen de persoon die het misdrijf pleegt en de
overheid, staat (recht om te straffen is voorbehouden aan de staat)

 openbare orde: strafwetten zijn van dwingend recht  slachtoffers kunnen niet
beslissen dat een bepaalde gedraging die ten aanzien van hen wordt gesteld,
buiten het toepassingsbereik van de strafwet valt.

 slachtoffers: hebben geen bevoegdheden om te straffen  het is de staat die
onderzoekt of er een misdrijf is gepleegd en of en hoe er gestraft moet worden:
nieuw wetboek heeft de klachtmisdrijven afgeschaft  slachtoffers heeft nergens
nog enig initiatief om een strafprocedure op te starten en bestraffing mogelijk te
maken (kan wel deelnemen aan strafprocedure en die in een aantal gevallen zelf
opstarten via een klacht met stelling van burgerlijke partij bij de
onderzoeksrechter of een rechstreekse dagvaarding voor de vonnisgerechten)

 slachtoffers hebben de laatste decennia meer rechten gekregen in de
straf(uitvoerings)procedure  slachtoffers hebben meer dan vroeger de
mogelijkheid gekregen om strafdossiers te krijgen en te vragen dat bepaald
onderzoeken worden uitgevoerd.



3. materieel en formeel strafrecht
 materieel strafrecht: rechtsregels die betrekking hebben op de omschrijving
van de strafbare gedragingen, het daderschap, de straffen en de voorwaarden
om straffen op te leggen en uit te voeren. (de inhoud)

 formeel strafrecht (strafprocesrecht of strafvordering): bevat procedureregels
over de toepassing van het materieel strafrecht. Het bepaald door wie en op
welke manier misdrijven worden vastgesteld, opgespoord, vervolgd, bewezen,
berecht en uitgevoerd. (de vorm)

 stafuitvoeringsrecht (penitentiair recht): het geheel aan rechtsregels die
betrekking hebben op voorwaarden, modaliteiten en procedures met betrekking
tot de uitvoering van de straf.  uitvoering van de straf is ook zeer belangrijk
onderdeel van de strafrechtelijke reactie op een misdrijf (kunnen vaak worden
aangepast en verandert tijdens de uitvoering ervan. )

 enkel materieel strafrecht: materieel strafrecht (inhoud) heeft formaal
strafrecht (vorm) nodig om toepassing en afdwinging te krijgen. (in het
handboek word enkel materieel strafrecht behandelt)




2

, 4. Nationaal en internationaal strafrecht
 Nationaal strafrecht:

- Strafrecht is nationaal recht: strafbaarstellingen en straffen worden altijd
nationaal geregeld
o strafrecht is een materie die erg veel te maken heeft met de soevereiniteit
van de staat (bepalen wat niet mag en hoe dit kan worden bestraft is een
nationale materie, maar de regel voor strafrecht per land wordt
afzonderlijk geregeld en toegepast)
- Belgisch of federaal strafrecht: niet alle strafrecht is belgisch of federaal
recht (federaal parlement heeft de bevoegdheid om via wetten materieel
strafrecht te maken, maar er zijn ook andere wetgevers)
- Strafrecht van gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten:
wetgevers hebben ook op gemeenschappelijk en gewetelijk nveau
bevoegdheden gekregen om om de voor hun toegewezen
aangelegenheden, decreten uit te vaardigen waarin gedragingen strafbaar
worden gesteld en straffen worden bepaald (gevolg van federalisering
land).
o Bv. Gewesten kunnen een strafbaarstelling voor inbreuken op milieuregels
invoeren e gemeenten kunnen straffen bepalen voor inbreuken op de
openbare orde en veiligheid



 Internationaal strafrecht:

- Een hybride rechtstak: het internationaal strafrecht is een wat hybride
rechtstak die zich op het raakvlakj van het internationaal recht (recht dat
geldt tss de staten) en het strafrecht (recht dat geldt tss de staat en de
persoon) situeert.
o zowel internationaal recht over strafrechtelijke aangelegenheden als
strafrecht met landsgrensoverschrijdende aspecten (heeft zowel
materieel- als formeelrechtelijke componenten)
- Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond: soms zijn
gedragingen zo ernstig dat gemeend wordt dat zij overal strafbaar zouden
moeten zijn of op een gelijkaardige manier moeten worden bestraft
o internationale organisaties, intellingen en samenwerkingverbanden spelen
een belangrijke rol en zetten staten soms aan of verplichten ze om op
gelijkaardige manier misdrijf en bestraffing vast te leggen
- Internationale strafbaarstellingen: bestemd voor afhandeling op
internationaal niveau
o steeds meer internationale strafrechtbanken oordelen over misdrijf, dader
en straf waarvoor de regels en toepassingen internationaal zijn vastgelegd
(permanent internationaal strafhof in Den Haag werd opgericht dat
bevoegd is om genocide, misdaden tegen de mensheid, oorlogsmidaden te
berechten


3