6. Open vragen en doorvragen
6.1 De functie van open vragen..............................................................................................................2
Wat is een open, gesloten en suggestieve vraag?...............................................................................2
De functie van open vragen stellen in een hulpverleningsgesprek.....................................................2
Verschillende typen openvragen........................................................................................................2
6.2 Open vragen stellen..........................................................................................................................3
Voordelen...........................................................................................................................................4
Direct vs indirect.................................................................................................................................4
Manier waarop je open vragen stelt...................................................................................................4
6.3. Culturele aspecten in de vraagstelling.............................................................................................5
6.4 Doorvragen.......................................................................................................................................5
6.5 Moeilijkheden in de vraagstelling.....................................................................................................6
Vragen................................................................................................................................................6
Advies.................................................................................................................................................7
Interpretaties......................................................................................................................................7
Veel gemaakte fouten bij vragen stellen.................................................................................................7
Effect gevoelsreflectie
1
, – Leren kijken naar de eigen ervaringen. Bv. Hoe komt het nu dat dit me zo boos maakt?
– Het gevoel mag er zijn. Bv. Het is oké dat ik boos word.
– De begeleider laat zo zien dat hij de gevoelens herkent. bv. Ik zie dat het je boos maakt.
– Gevoelens en gedachten opnieuw te bekijken, kan leiden tot verdieping in de ervaring. Bv. Klopt
het dat ik er zo boos over moet worden? Hoe zou ik ook kunnen reageren? Welke gevoelens
waren er nog?
– Het moedigt de client aan om verder te kijken naar de betekenis van de ervaring en te luisteren
naar de gevoelens die door de ervaring worden opgeroepen.
– Wanneer een client gevoelens en emoties beter leer accepteren staat hij meer open voor nieuwe
gevoelens en ervaringen. De client krijgt die kans nieuwe gevoelens te ervaren en nieuwe
handelswijzen te leren.
6.1 De functie van open vragen
Wat is een open, gesloten en suggestieve vraag?
- Open vraag:
o Vraag waarop de cliënt zelf de vorm van het antwoord kan kiezen.
o Vraag die meestal begint met een vragend voornaamwoord: wie, wat, waar, waarom,
waarmee, waarvoor, welke, hoe, hoe vaak, hoeveel. Op een open vraag kan de klant een
uitgebreid antwoord geven. Je weet van tevoren het antwoord niet. Het antwoord is
open.
o Bij een open vraag zijn er meer antwoorden mogelijk.
- Gesloten vraag:
o Bij het stellen van een gesloten vraag is het de doelstelling om hele specifieke feiten en
details te achterhalen.
o Vaak kan een gesloten vraag alleen met ja of nee worden beantwoord.
- Een suggestieve vraag:
o is een vraag die het antwoord suggereert en daardoor misleidend kan zijn.
De functie van open vragen stellen in een hulpverleningsgesprek
- Duidelijkheid creëren voor begeleider én cliënt.
- Gevoelens en gedachten nader onderzoeken
- Je beoogt geen vaststaand antwoord, maar geeft cliënt gelegenheid de verschillende aspecten
van zijn situatie te onderzoeken.
- Onderzoekende open vraag / open vraag als richtlijn
• Onderzoekend: ‘Hoe voelt u zich hierbij?’
• Richtlijn: ‘Vertelt u eens hoe u zich hieronder voelt?’
- Aansluitende open vragen leren cliënt gedachten te ordenen en zichzelf te begrijpen.
- Toont dat je geïnteresseerd bent en aandachtig luistert
• Afwisselen parafrase en eigen opmerking
- Inzetten
• Cliënt in herhaling vervalt
• Geen overzicht meer heeft
• Cliënt raakt in de war door allerlei verschillende gedachten en gevoelens
Door aansluitende openvragen te stellen kan de cliënt zijn gedachten leren ordenen en
zichzelf beter begrijpen
Verschillende typen openvragen
- Om te verhelderen of om op bepaald aspect te richten
2
6.1 De functie van open vragen..............................................................................................................2
Wat is een open, gesloten en suggestieve vraag?...............................................................................2
De functie van open vragen stellen in een hulpverleningsgesprek.....................................................2
Verschillende typen openvragen........................................................................................................2
6.2 Open vragen stellen..........................................................................................................................3
Voordelen...........................................................................................................................................4
Direct vs indirect.................................................................................................................................4
Manier waarop je open vragen stelt...................................................................................................4
6.3. Culturele aspecten in de vraagstelling.............................................................................................5
6.4 Doorvragen.......................................................................................................................................5
6.5 Moeilijkheden in de vraagstelling.....................................................................................................6
Vragen................................................................................................................................................6
Advies.................................................................................................................................................7
Interpretaties......................................................................................................................................7
Veel gemaakte fouten bij vragen stellen.................................................................................................7
Effect gevoelsreflectie
1
, – Leren kijken naar de eigen ervaringen. Bv. Hoe komt het nu dat dit me zo boos maakt?
– Het gevoel mag er zijn. Bv. Het is oké dat ik boos word.
– De begeleider laat zo zien dat hij de gevoelens herkent. bv. Ik zie dat het je boos maakt.
– Gevoelens en gedachten opnieuw te bekijken, kan leiden tot verdieping in de ervaring. Bv. Klopt
het dat ik er zo boos over moet worden? Hoe zou ik ook kunnen reageren? Welke gevoelens
waren er nog?
– Het moedigt de client aan om verder te kijken naar de betekenis van de ervaring en te luisteren
naar de gevoelens die door de ervaring worden opgeroepen.
– Wanneer een client gevoelens en emoties beter leer accepteren staat hij meer open voor nieuwe
gevoelens en ervaringen. De client krijgt die kans nieuwe gevoelens te ervaren en nieuwe
handelswijzen te leren.
6.1 De functie van open vragen
Wat is een open, gesloten en suggestieve vraag?
- Open vraag:
o Vraag waarop de cliënt zelf de vorm van het antwoord kan kiezen.
o Vraag die meestal begint met een vragend voornaamwoord: wie, wat, waar, waarom,
waarmee, waarvoor, welke, hoe, hoe vaak, hoeveel. Op een open vraag kan de klant een
uitgebreid antwoord geven. Je weet van tevoren het antwoord niet. Het antwoord is
open.
o Bij een open vraag zijn er meer antwoorden mogelijk.
- Gesloten vraag:
o Bij het stellen van een gesloten vraag is het de doelstelling om hele specifieke feiten en
details te achterhalen.
o Vaak kan een gesloten vraag alleen met ja of nee worden beantwoord.
- Een suggestieve vraag:
o is een vraag die het antwoord suggereert en daardoor misleidend kan zijn.
De functie van open vragen stellen in een hulpverleningsgesprek
- Duidelijkheid creëren voor begeleider én cliënt.
- Gevoelens en gedachten nader onderzoeken
- Je beoogt geen vaststaand antwoord, maar geeft cliënt gelegenheid de verschillende aspecten
van zijn situatie te onderzoeken.
- Onderzoekende open vraag / open vraag als richtlijn
• Onderzoekend: ‘Hoe voelt u zich hierbij?’
• Richtlijn: ‘Vertelt u eens hoe u zich hieronder voelt?’
- Aansluitende open vragen leren cliënt gedachten te ordenen en zichzelf te begrijpen.
- Toont dat je geïnteresseerd bent en aandachtig luistert
• Afwisselen parafrase en eigen opmerking
- Inzetten
• Cliënt in herhaling vervalt
• Geen overzicht meer heeft
• Cliënt raakt in de war door allerlei verschillende gedachten en gevoelens
Door aansluitende openvragen te stellen kan de cliënt zijn gedachten leren ordenen en
zichzelf beter begrijpen
Verschillende typen openvragen
- Om te verhelderen of om op bepaald aspect te richten
2
