samenvatting gespreksvaardigheden

GESPREKSVAARDIGHEDEN
1. OP WEG NAAR EEN DEFINITIE: WAT ZIJN
GESPREKSVAARDIGHEDEN?

1.1 HET ZENDER-ONTVANGERMODEL

Werd ontwikkeld in 1949 en is een van e eerste modellen die het communicatieproces in
kaart probeerde te brengen (Shannon en Weaver)

Werking

 De zender probeert een bepaalde boodschap (informatie) over te brengen aan de
ontvanger
 Daarvoor boodschap omzetten in bepaalde symbolen (taal) = coderen
 Gecodeerde boodschap via communicatiekanaal worden overgebracht
 Gecodeerde boodschap komt aan bij de ontvanger
 Ontvanger moet boodschap decoderen: boodschap op manier vertalen dat het
duidelijk wordt
 Wanneer de ontvanger de boodschap heeft gedecodeerd, er een effect
 Effect= de interpretatie van de ontvangen boodschap door de ontvanger

Zie boek voor afbeelding p. 21




Kritiek

 Simpele voorstelling van communicatie
o Stelt het voor als eenrichtingsverkeer
o A zendt boodschap naar B, maar geen sprake van feedback
 Houdt geen rekening met de context en situatie waarin het gecommuniceerd
wordt
o Die factoren beïnvloeden de manier waarop gecommuniceerd wordt en de
inhoud van communicatie
 Houdt geen rekening met de non-verbale communicatie

Modellen die hierna ontwikkeld zijn, hielden uiteraard wel rekening met de kritiek

Zie boek voor afbeelding p. 22

, 1.1.1 CODEREN

Zender probeert een bepaalde boodschap (informatie) over te brengen naar de
ontvanger

Doel bereikt hij door te communiceren

Zender moet de boodschap omzetten in bepaalde symbolen, die zowel non-verbaal als
verbaal kunnen zijn

 codering van de boodschap


1.1.2 HET KANAAL/ MEDIUM

Wanneer de boodschap gecodeerd is, moet die via een kanaal worden overgebracht naar
de ontvanger

Kanaal= de manier waarop de boodschap wordt overgebracht

Vb.: via spraak, non-verbale gebaren, sms, emoji’s, een lied, een gedicht,…


1.1.3 DECODEREN

De gecodeerde boodschap moet waargenomen en opgevangen worden = de ontvanger
zal betekenis toekennen aan de ontvangen boodschap

Het ontvangen en interpreteren van een boodschap wordt beïnvloed door:

- Objectiviteit of neutraliteit
- Subjectiviteit
- Intersubjectiviteit


 Objectiviteit of neutraliteit
o Heeft te maken met zakelijkheid en feitelijkheid
o De informatie die je krijgt, is meetbaar en controleerbaar
o Mens kan niet objectief waarnemen
 Als het puur cijfermatig is, zonder daar betekenis of waardeoordeel
aan te velgen
 Ons hoofd registreert een keuze van gedragingen die het wil
beoordelen
 Subjectiviteit
o Je op eigen, persoonlijke wijze een betekenis toekent aan informatie
 Vb.: je vind iets mooi/ lelijk, je vindt iets stom/ leuk
o Warneming kan neutraal zijn, maar de interpretatie is altijd subjectief

,  Iedere mens is verschillend en waarnemingen kunnen dezelfde zijn,
maar iedere mens trekt verschillende conclusies
 Intersubjectiviteit
o Interpretaties van mensen vergelijken
 het decoderen met verschillende personen en die decodering
uitwisselen
 doel: tot gezamenlijke mening komen
vb.: sollicitatiegesprek nabespreken: objectieve gegevens en
verschillende interpretaties van persoonlijke gegevens met elkaar
uitgewisseld


1.1.4 RUIS IN DE COMMUNICATIE

Storende factoren die optreden op het moment waarop de boodschap van de zender naar
de ontvanger wordt overgebracht

 Zorgen voor misverstanden in communicatie


 We horen woorden en/ of zien gedrag wanneer we communiceren, maar de
betekenis en intentie die achter de boodschap zit, is niet zichtbaar
 We zijn geneigd gedrag of de boodschap van de ander te beoordelen op basis van
ons eigen referentiekader
 We nemen snel aan dat we weten wat de ander bedoelt
 Voordat je het weet, druk je vanuit je eigen referentiekader een stempel op het
gedrag van een ander


 In professionele gespreksvoering moet je extra alert zijn om de ruis in de
communicatie met anderen te voorkomen of op te lossen door te checken wat
ander bedoelt om stigmatisering te voorkomen of te doorbreken

Factoren die voor ruis kunnen zorgen, liggen op 4 terreinen:

- In de context
- Bij het communicatiekanaal of medium
- Bij jezelf
- Bij ander
 Factoren in de context
o Communicatie vindt plaats in een bepaalde situatie of context
o Factoren die context bepalen
 Plaats
 Tijdstip
 Aan- of afwezigheid van derden

, Vb.: zie cursus p. 25




 Factoren bij jezelf
o Boodschap kan niet goed overkomen, ook al streef je zelf alleen maar
goede bedoelingen na
o Verschillende redenen hebben:
 Niet goed weten wat je moet zeggen, onvoldoende voorbereid
 Je houdt (on)bewust informatie achter
 Je zendt tegenstrijdige boodschappen uit doordat je non-verbale
communicatie niet overeenkomt met je verbale boodschappen


 Factoren bij ander
o Humeur van de ontvanger van de boodschap
o Oordeel over jou
o De normen en waarden die de ander heeft
o Aandacht die er is op dat moment
o Bepaalde informatie niet kunnen plaatsen doordat we het niet kennen of er
niet vertrouwd mee zijn
o De lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de ander


o Communicatie is niet zo simpel zoals het lijkt
o Heel wat factoren spelen mee


1.2 DE COMMUNICATIETHEORIE VAN WATZLAWICK


1.2.1 AXIOMA 1: DE ONMOGELIJKHEID OM NIET TE COMMUNICEREN,
ALLE IS GEDRAG IS COMMUNICATIE

Watzlawick gaat ervan uit dat gedrag gelijkgesteld kan worden met communicatie

Voor hem is gedrag in sociale situaties communicatief

Iedereen communiceert doorlopen, ook zwijgen is vorm van communicatie

vb.: p. 29

Alle gedrag in een situatie is vorm van interactie

- Iets doen, niets doen of zwijgen: heeft berichtwaarde
o Beïnvloedt de anderen en die anderen kunnen op hun beurt evenmin niet
niet reageren op die communicatie en communiceren dus zelf ook