Week 1
College 1
Vijfkrachten model
Interne concurrentie
- strijd om marktaandeel binnen een industrie
- wat is de markt? (Producten en geografie)
- prijs vs. Non-prijs concurrentie
Potentiële toetreders
- marktaandeel daalt en interne concurrentie neemt toe
- exogene en endogene toetredingsdrempels
- voorbeelden:
> overheidsbescherming
> merkentrouw consumenten
> minimale efficiënte schaal
> leercurve
Substituten en complimenten
- substituten eroderen winsten en vergroten interne concurrentie
- complementaire goederen kunnen industrie vraag doen toenemen
- belangrijk:
> identificatie op basis van kwaliteit en karakteristieken
> price-value substituten en complementen
> prijs elasticiteit
Onderhandelingskracht leveranciers en klanten
- hoge/lage prijs erodeer rendement industrie
- leveranciers hebben indirecte onderhandelingskracht indien upstream
markt competitief is
- leveranciers hebben directe onderhandelingskracht indien upstream
markt niet competitief is
(Vergelijkbaar downstream)
- belangrijke factoren:
> concentratie bedrijfstak
> verkoop volumes
> beschikbaarheid alternatieve inputs
> dreiging van voorwaartse integratie
Vijf-krachten model spreekt over vechten voor een groter stuk van de
taart, terwijl Co-opetition en Value Net spreekt over samenwerken voor
een grotere taart.
Is ‘groot’ beter dan ‘klein’?
Verschillende bedrijfstakken:
- Dominante aantal grote spelers;
- zeer veel kleine spelers
- enkele grote speler + kleine niche spelers
Schaalvoordelen
,= deze bestaan als gemiddelde productie kosten van een goed of dienst
(kosten per eenheid output) dalen over een range van output.
= als de productie stijgt dan dalen de AC en dan zijn de MC van laatst
geproduceerde eenheid < AC (AC-curve is U vorm op korte en L op lange)
= het tegenovergestelde zijn schaalnadelen ‘diseconomie of scale’
Schaalvoordelen =X= ervaringsvoordelen
- schaalvoordelen zijn kosten daling per eenheid door uitbreiding productie
volume op een gegeven moment in de tijd;
- ervaringsvoordelen zijn kosten daling per eenheid door opgebouwde
ervaring door de tijd heen
Bronnen van schaalvoordelen
1. ondeelbaarheid en het spreiden van vaste kosten
2. hogere productiviteit van variabele productiekosten
3. andere bronnen:
> economies of density
> inkopen
> adverteren
> R&D
> fysieke eigenschappen van productie
> voorraden
1. ondeelbaarheid en het spreiden van vaste kosten
- inputs productie niet deelbaar, kosten = vast
- grotere productievolume betekent het spreiden van deze kosten over
grotere hoeveelheid waardoor AC daalt
- dit is waarschijnlijker bij een kapitaalintensieve onderneming
- verschillende technologieën (verschillende MES)
- onderneming kunnen andere technologie kiezen bij groei, lange termijn
vs. Korte
2. hogere productiviteit van variabele productiekosten
- specialisatie -> dit vergt wel invoeringen en is lonend als de markt groot
genoeg is en de investeringen kunnen worden terugverdient
3. andere bronnen
- economies of density: kostenbesparing door intensiever gebruik van een
netwerk (link aan geografische concentratie klanten).
- inkoop: kwantumkorting voor het afnemen van grote hoeveelheden.
- R&D: ontwikkeling nieuwe producten, hoge vaste kosten, meer verkoop,
verspreiden en daling AC.
- adverteren: opmaak advertenties etc., zijn vaste kosten en bij grotere
onderneming lagere kosten per finale consument.
- fysieke eigenschappen: ontwerp productieproces zorgt voor besparingen
bij hogere output.
- voorraad: uitverkochte producten vermijden, maar aanhouden voorraad
kost en zorgen dat ratio voorraad kleiner als % van omzet wordt (grotere
onderneming).
,Synergie ‘economies of scope’
= deze bestaan als een onderneming kosten per eenheid kan besparen
door de variëteit aan producten en diensten te vergroten.
- vergelijk hierbij de TK variëteit producten in 1 bedrijf vs. TK variëteit
producten in twee of meerdere bedrijven
- TC (q1, q2) < TC(q1,0) + TC(0,q2)
‘Disecnomies of scale and scope’
- hogere arbeidskosten van grotere ondernemingen
- gespecialiseerde inputs niet altijd geschikt voor opschaling
- bureaucratie: organisatorische problemen grote ondernemingen
Diversificatie
X
College 2
Verticale keren
- van zand tot klant
- aanschaf grondstoffen
-> distributie en verkoop eindproducten en diensten
Kern begrippen
- verticale grenzen
= activiteiten die onderneming zelf uitvoert vs. activiteiten die worden
ingekocht bij externe partijen in de markt (‘market firms’)
- maak-of-koop beslissing
= maak, intern uitvoeren
= koop, inkopen van externe leverancier
- continuüm mogelijke contracten (maak en koop zijn twee extremen
Waarom kopen?
1. benutten van schaalvoordelen en ervaringsleren
2. voorkomen van agency kosten
3. voorkomen van beïnvloedingskosten
1, schaalvoordelen en ervaringsleren
- marktpartijen zijn gespecialiseerd in een bepaalde activiteit en dit kan
dan efficiënter dan interne divisie geïntegreerde onderneming
Redenen:
- geaggregeerde vraag = meer productie
-> schaalvoordelen en synergiën
-> sneller profiteren van ervaringsleren
- specialisatie
-> investeren in R&D
-> patenten en private informatie
-> lagere productiekosten
2, agency kosten
, - shirking = het bewust handelen van managers en werknemers tegen de
belangen van hun bedrijf in
- agency kosten = kosten van shirking en kosten om shirking te
voorkomen
-> productieverlies
-> monitoring prestaties
-> sanctie
= negatieve impact op winst
- meer shirking in verticaal geïntegreerde ondernemingen
3, beïnvloedingskosten
- subdivisies concurreren voor:
-> beperkte financiële middelen
-> beperkte human resources
- beïnvloedingskosten:
-> direct, verspilde tijd lobbywerk, langere meetings etc.
-> indirect, slechte beslissingen
- hoger in grote geïntegreerde ondernemingen dan in kleine bedrijven
Waarom maken?
1. coördinatie voordelen
2. bescherming van private informatie
3. transactiekosten en relatie specifieke activa
-> economie van contracten
De economie van contracten
= contracten definiëren de condities voor transacties
- rechten
- plichten
- eventuele bemiddeling
= doel is het beschermen tegen opportunistisch gedrag (shirking)
Hoe effectief kunnen contracten zijn?
- compleetheid
- wetgeving omtrent contracten
Complete contracten
- alle rechten en plichten
- alle mogelijke situaties bij transactie
-> sluit opportunistisch gedrag uit
-> echter zijn in principe alle contracten onvolledig door onduidelijkheid
die mogelijk is en onvoorziene situaties
Waarom onvolledige contracten?
- menselijke beperkingen
-> onmogelijk alle situaties te voorzien en te bevatten
- gebrek objectieve criteria en metingen
- asymmetrische informatie
-> strategisch gebruik maken van private informatie
College 1
Vijfkrachten model
Interne concurrentie
- strijd om marktaandeel binnen een industrie
- wat is de markt? (Producten en geografie)
- prijs vs. Non-prijs concurrentie
Potentiële toetreders
- marktaandeel daalt en interne concurrentie neemt toe
- exogene en endogene toetredingsdrempels
- voorbeelden:
> overheidsbescherming
> merkentrouw consumenten
> minimale efficiënte schaal
> leercurve
Substituten en complimenten
- substituten eroderen winsten en vergroten interne concurrentie
- complementaire goederen kunnen industrie vraag doen toenemen
- belangrijk:
> identificatie op basis van kwaliteit en karakteristieken
> price-value substituten en complementen
> prijs elasticiteit
Onderhandelingskracht leveranciers en klanten
- hoge/lage prijs erodeer rendement industrie
- leveranciers hebben indirecte onderhandelingskracht indien upstream
markt competitief is
- leveranciers hebben directe onderhandelingskracht indien upstream
markt niet competitief is
(Vergelijkbaar downstream)
- belangrijke factoren:
> concentratie bedrijfstak
> verkoop volumes
> beschikbaarheid alternatieve inputs
> dreiging van voorwaartse integratie
Vijf-krachten model spreekt over vechten voor een groter stuk van de
taart, terwijl Co-opetition en Value Net spreekt over samenwerken voor
een grotere taart.
Is ‘groot’ beter dan ‘klein’?
Verschillende bedrijfstakken:
- Dominante aantal grote spelers;
- zeer veel kleine spelers
- enkele grote speler + kleine niche spelers
Schaalvoordelen
,= deze bestaan als gemiddelde productie kosten van een goed of dienst
(kosten per eenheid output) dalen over een range van output.
= als de productie stijgt dan dalen de AC en dan zijn de MC van laatst
geproduceerde eenheid < AC (AC-curve is U vorm op korte en L op lange)
= het tegenovergestelde zijn schaalnadelen ‘diseconomie of scale’
Schaalvoordelen =X= ervaringsvoordelen
- schaalvoordelen zijn kosten daling per eenheid door uitbreiding productie
volume op een gegeven moment in de tijd;
- ervaringsvoordelen zijn kosten daling per eenheid door opgebouwde
ervaring door de tijd heen
Bronnen van schaalvoordelen
1. ondeelbaarheid en het spreiden van vaste kosten
2. hogere productiviteit van variabele productiekosten
3. andere bronnen:
> economies of density
> inkopen
> adverteren
> R&D
> fysieke eigenschappen van productie
> voorraden
1. ondeelbaarheid en het spreiden van vaste kosten
- inputs productie niet deelbaar, kosten = vast
- grotere productievolume betekent het spreiden van deze kosten over
grotere hoeveelheid waardoor AC daalt
- dit is waarschijnlijker bij een kapitaalintensieve onderneming
- verschillende technologieën (verschillende MES)
- onderneming kunnen andere technologie kiezen bij groei, lange termijn
vs. Korte
2. hogere productiviteit van variabele productiekosten
- specialisatie -> dit vergt wel invoeringen en is lonend als de markt groot
genoeg is en de investeringen kunnen worden terugverdient
3. andere bronnen
- economies of density: kostenbesparing door intensiever gebruik van een
netwerk (link aan geografische concentratie klanten).
- inkoop: kwantumkorting voor het afnemen van grote hoeveelheden.
- R&D: ontwikkeling nieuwe producten, hoge vaste kosten, meer verkoop,
verspreiden en daling AC.
- adverteren: opmaak advertenties etc., zijn vaste kosten en bij grotere
onderneming lagere kosten per finale consument.
- fysieke eigenschappen: ontwerp productieproces zorgt voor besparingen
bij hogere output.
- voorraad: uitverkochte producten vermijden, maar aanhouden voorraad
kost en zorgen dat ratio voorraad kleiner als % van omzet wordt (grotere
onderneming).
,Synergie ‘economies of scope’
= deze bestaan als een onderneming kosten per eenheid kan besparen
door de variëteit aan producten en diensten te vergroten.
- vergelijk hierbij de TK variëteit producten in 1 bedrijf vs. TK variëteit
producten in twee of meerdere bedrijven
- TC (q1, q2) < TC(q1,0) + TC(0,q2)
‘Disecnomies of scale and scope’
- hogere arbeidskosten van grotere ondernemingen
- gespecialiseerde inputs niet altijd geschikt voor opschaling
- bureaucratie: organisatorische problemen grote ondernemingen
Diversificatie
X
College 2
Verticale keren
- van zand tot klant
- aanschaf grondstoffen
-> distributie en verkoop eindproducten en diensten
Kern begrippen
- verticale grenzen
= activiteiten die onderneming zelf uitvoert vs. activiteiten die worden
ingekocht bij externe partijen in de markt (‘market firms’)
- maak-of-koop beslissing
= maak, intern uitvoeren
= koop, inkopen van externe leverancier
- continuüm mogelijke contracten (maak en koop zijn twee extremen
Waarom kopen?
1. benutten van schaalvoordelen en ervaringsleren
2. voorkomen van agency kosten
3. voorkomen van beïnvloedingskosten
1, schaalvoordelen en ervaringsleren
- marktpartijen zijn gespecialiseerd in een bepaalde activiteit en dit kan
dan efficiënter dan interne divisie geïntegreerde onderneming
Redenen:
- geaggregeerde vraag = meer productie
-> schaalvoordelen en synergiën
-> sneller profiteren van ervaringsleren
- specialisatie
-> investeren in R&D
-> patenten en private informatie
-> lagere productiekosten
2, agency kosten
, - shirking = het bewust handelen van managers en werknemers tegen de
belangen van hun bedrijf in
- agency kosten = kosten van shirking en kosten om shirking te
voorkomen
-> productieverlies
-> monitoring prestaties
-> sanctie
= negatieve impact op winst
- meer shirking in verticaal geïntegreerde ondernemingen
3, beïnvloedingskosten
- subdivisies concurreren voor:
-> beperkte financiële middelen
-> beperkte human resources
- beïnvloedingskosten:
-> direct, verspilde tijd lobbywerk, langere meetings etc.
-> indirect, slechte beslissingen
- hoger in grote geïntegreerde ondernemingen dan in kleine bedrijven
Waarom maken?
1. coördinatie voordelen
2. bescherming van private informatie
3. transactiekosten en relatie specifieke activa
-> economie van contracten
De economie van contracten
= contracten definiëren de condities voor transacties
- rechten
- plichten
- eventuele bemiddeling
= doel is het beschermen tegen opportunistisch gedrag (shirking)
Hoe effectief kunnen contracten zijn?
- compleetheid
- wetgeving omtrent contracten
Complete contracten
- alle rechten en plichten
- alle mogelijke situaties bij transactie
-> sluit opportunistisch gedrag uit
-> echter zijn in principe alle contracten onvolledig door onduidelijkheid
die mogelijk is en onvoorziene situaties
Waarom onvolledige contracten?
- menselijke beperkingen
-> onmogelijk alle situaties te voorzien en te bevatten
- gebrek objectieve criteria en metingen
- asymmetrische informatie
-> strategisch gebruik maken van private informatie
