Samenvatting zelfzorg
Inhoud
Samenvatting zelfzorg ............................................................................................................................................... 1
Paracetamol ..................................................................................................................................................... 2
NSAIDs .............................................................................................................................................................. 5
College 1 tractus digestivus .................................................................................................................................. 7
Aambeien ......................................................................................................................................................... 7
Diarree ........................................................................................................................................................... 11
Verstopping .................................................................................................................................................... 16
Maagklachten................................................................................................................................................. 20
Reisziekte ....................................................................................................................................................... 26
Wormen ......................................................................................................................................................... 28
College 2 tractus feminin.................................................................................................................................... 30
Menstruatiepijn ............................................................................................................................................. 30
Noodanticonceptiepil..................................................................................................................................... 33
Vaginale schimmelinfectie ............................................................................................................................. 37
Vitamine D ..................................................................................................................................................... 39
Calcium........................................................................................................................................................... 41
College 3 pijn, kinderziekte ................................................................................................................................ 43
Pijn ................................................................................................................................................................. 43
Spierpijn, gewrichtspijn en kneuzing ............................................................................................................. 47
Sintjanskruid .................................................................................................................................................. 51
Dextromethorfan ........................................................................................................................................... 53
Kinderziektes .................................................................................................................................................. 55
College 4 fytotherapie ........................................................................................................................................ 64
College 5 huid ..................................................................................................................................................... 66
Voetschimmel ................................................................................................................................................ 66
Acne ............................................................................................................................................................... 69
Wratten .......................................................................................................................................................... 72
Koortslip ......................................................................................................................................................... 75
Hoofdroos ...................................................................................................................................................... 78
Hoofdluis ........................................................................................................................................................ 81
Wonden.......................................................................................................................................................... 83
Brandwond ..................................................................................................................................................... 83
Schaafwond .................................................................................................................................................... 86
Scheur- en snijwonden................................................................................................................................... 87
Bijtwond ......................................................................................................................................................... 88
Krabwonden ................................................................................................................................................... 89
Blaren ............................................................................................................................................................. 90
Insectenbeet .................................................................................................................................................. 91
Eikenprocessierups ........................................................................................................................................ 93
Eczeem ........................................................................................................................................................... 96
College 6 tractus respiratorius .............................................................................................................................. 100
Allergie ......................................................................................................................................................... 100
Verkoudheid en griep ................................................................................................................................... 104
Stoppen met roken ...................................................................................................................................... 111
1
,Aantekeningen werkcollege 1
- 2 casussen apart uitvragen
- Kinderen 2-3 calciumeenheden
- Kinderziekte→jeuk, uitelrijk, koorts, waar zit, alarmsymptomen, kort
- Koorts goed drinken, waterijsjes en kleding uit.
- Lidocaine etc. mag wel op wondjes, alleen op plekjes
- 6x per dag diarree 3 dagen→uitdroging uitvragen!! Altijd ORS met loperamide, ORS tot
klachten voorbij zijn. Oppassen met pil!
- LEvo 7 dagen maatregelen, uli tot volgende menstruatie. Interacties noodpil omeprazol, anti-
eleptica, M: condom, soa test (one night stand), en doorgaan pil. Kans nooit nul, test
zwangerschap uitsluiten 2 weken uitblijven. Uitvragen zwangerschap. Aantal sekspartners.
Leverstoornissen.
- Ovulatie uitstellen daarom maatregelen!
- Ook uitvragen wanneer laatste pil vergeten <12 uur nog nemen!! 1 vergeten in week, one
nightstand dan miss toch MAP+M. Wisselende contacten.
- Checken medicatie die patiënt slikt→altijd checken of dit kan!
- Brandwond door zon→zonnebrand creme, huidkanker voorkomen
- Uitvragen medicatie→kan klachten veroorzaken
2
,Paracetamol
Pijnstillend en koortsverlagend, maar niet ontstekingsremmend
• Niet gebruiken: als in het verleden een ongewone of allergische reactie op paracetamol is
voorgekomen. Niet als zelfzorg adviseren als de klant een ernstige leverfunctiestoornis heeft. Verwijs
de klant dan naar de huisarts.
• Dosering: genoemde doseringen zijn doseringen die in de meeste zelfzorgbijsluiters staan vermeld.
Sommige producten hanteren andere afkapwaarden voor leeftijd en/of gewicht bij kinderen. Bij het
doseren is het lichaamsgewicht belangrijker dan de leeftijd.
• Dosering oraal, ten minste 4 uur tussen de doses:
- Volwassenen en kinderen vanaf 15 jaar (vanaf 55 kg): 500-1000 mg per keer, zo nodig tot 3000 mg
per dag; bij volwassenen tot 50 kg en bij volwassenen met verminderde leverfunctie, chronisch
alcoholisme, chronische ondervoeding en uitdroging: max. 2000 mg per dag.
- Kinderen 12-14 jaar (40-55 kg): 500 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
- Kinderen 9-11 jaar (30-40 kg): 360 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 500 mg per keer, zo nodig 3-
4 x per dag.
- Kinderen 6-8 jaar (22-30 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
- Kinderen 4-5 jaar (17-22 kg): 180 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 250 mg per keer, zo nodig 3-
4x per dag.
- Kinderen 2-3 jaar (12,5-17 kg): 120-180 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 100-200 mg per keer,
zo nodig 4-5x per dag.
- Kinderen 1 jaar (10-12,5 kg): 120 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 100-150 mg per keer, zo
nodig 4-5x per dag.
- Kinderen 3-12 maanden (5,5-10 kg): 50-60 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
• Dosering rectaal, ten minste 6 uur tussen de doses:
- Volwassenen en kinderen vanaf 15 jaar (vanaf 55 kg): 500-1000 mg per keer, zo nodig tot 4000 mg
per dag; bij volwassenen tot 50 kg en bij volwassenen met verminderde leverfunctie, chronisch
alcoholisme, chronische ondervoeding en uitdroging: max. 2000 mg per dag.
- Kinderen 12-14 jaar (40-55 kg): 500 mg per keer, zo nodig 4x per dag; of 1000 mg per keer, zo nodig 2-
3x per dag.
- Kinderen 9-11 jaar (30-40 kg): 500 mg per keer, zo nodig 3x per dag
- Kinderen 6-8 jaar (22-30 kg): 500 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
- Kinderen 4-5 jaar (17-22 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 4x per dag.
- Kinderen 2-3 jaar (12,5-17 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 3x per dag.
- Kinderen 1 jaar (10-12,5 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
- Kinderen 3-12 maanden (5,5-10 kg): 120 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
› Paracetamol rectaal (uit slides)
- 3 mnd-<12 mnd: 120 mg/dosis, max 3dd (apotheek: 60 mg zetpillen)
- 1jr-<4jr: 240 mg/dosis, max 3dd
- 4jr-<6 jr: 240 mg/dosis, max 4dd
- 6jr-<12 jr: 500 mg/dosis, max 3 dd
• Interacties: adviseer de klant paracetamol niet tegelijk met andere pijnstillers of middelen die
paracetamol bevatten te gebruiken. Hierdoor kan de klant te veel paracetamol binnen krijgen.
• Aanvang/duur van de werking: de werking begint na orale toediening veelal binnen 30 minuten en na
rectale toediening binnen een uur. De werking houdt 3 tot 6 uur aan.
• Zwangerschap/borstvoeding: mag tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding gedurende
maximaal 5 dagen achtereen worden gebruikt. Verwijs de klant naar de huisarts als ze het langer wil
gebruiken.
• Bijwerkingen: zeer zelden medicijnovergebruikshoofdpijn en overgevoeligheid (>15 dagen per maand).
Indien hoge doseringen meerdere maanden ingenomen wordt, kan er leverbeschadiging optreden.
• Naar de huisarts: verwijs de klant naar de huisarts als de klant langer dan 5 dagen paracetamol nodig
heeft voor pijnstilling.
3
, Paracetamol+coffeïne→ 50 mg coffeïne=1 kop koffie. Coffeïne werkt opwekkend en versterkt mogelijk het
pijnstellend effect van paracetamol. Is niet aangetoond. Coffeïne kan hartkloppingen, onrust of slapeloosheid
veroorzaken. Niet innemen voor het slapen.
Paracetamol+vitamine C→soms bij griep en verkoudheid. Vitamine C zou moeten helpen bij verkoudheid
sneller over te laten gaan niet bewezen.
Paracetamol+alginezuur→alginezuur zodat paracetamol sneller wordt opgenomen echter niet bewezen.
Als paracetamol vaker dan 15 dagen per maand gebruikt wordt, kan dat medicatieovergebruikshoofdpijn
veroorzaken. Adviseer de klant niet vaker dan 15 dagen per maand paracetamol te gebruiken. Verwijs de klant
naar de huisarts bij vermoeden van medicatieovergebruikshoofdpijn. De klant zal onder medische begeleiding
in één keer met het pijnstillergebruik moeten stoppen om de vicieuze cirkel te doorbreken.
4
Inhoud
Samenvatting zelfzorg ............................................................................................................................................... 1
Paracetamol ..................................................................................................................................................... 2
NSAIDs .............................................................................................................................................................. 5
College 1 tractus digestivus .................................................................................................................................. 7
Aambeien ......................................................................................................................................................... 7
Diarree ........................................................................................................................................................... 11
Verstopping .................................................................................................................................................... 16
Maagklachten................................................................................................................................................. 20
Reisziekte ....................................................................................................................................................... 26
Wormen ......................................................................................................................................................... 28
College 2 tractus feminin.................................................................................................................................... 30
Menstruatiepijn ............................................................................................................................................. 30
Noodanticonceptiepil..................................................................................................................................... 33
Vaginale schimmelinfectie ............................................................................................................................. 37
Vitamine D ..................................................................................................................................................... 39
Calcium........................................................................................................................................................... 41
College 3 pijn, kinderziekte ................................................................................................................................ 43
Pijn ................................................................................................................................................................. 43
Spierpijn, gewrichtspijn en kneuzing ............................................................................................................. 47
Sintjanskruid .................................................................................................................................................. 51
Dextromethorfan ........................................................................................................................................... 53
Kinderziektes .................................................................................................................................................. 55
College 4 fytotherapie ........................................................................................................................................ 64
College 5 huid ..................................................................................................................................................... 66
Voetschimmel ................................................................................................................................................ 66
Acne ............................................................................................................................................................... 69
Wratten .......................................................................................................................................................... 72
Koortslip ......................................................................................................................................................... 75
Hoofdroos ...................................................................................................................................................... 78
Hoofdluis ........................................................................................................................................................ 81
Wonden.......................................................................................................................................................... 83
Brandwond ..................................................................................................................................................... 83
Schaafwond .................................................................................................................................................... 86
Scheur- en snijwonden................................................................................................................................... 87
Bijtwond ......................................................................................................................................................... 88
Krabwonden ................................................................................................................................................... 89
Blaren ............................................................................................................................................................. 90
Insectenbeet .................................................................................................................................................. 91
Eikenprocessierups ........................................................................................................................................ 93
Eczeem ........................................................................................................................................................... 96
College 6 tractus respiratorius .............................................................................................................................. 100
Allergie ......................................................................................................................................................... 100
Verkoudheid en griep ................................................................................................................................... 104
Stoppen met roken ...................................................................................................................................... 111
1
,Aantekeningen werkcollege 1
- 2 casussen apart uitvragen
- Kinderen 2-3 calciumeenheden
- Kinderziekte→jeuk, uitelrijk, koorts, waar zit, alarmsymptomen, kort
- Koorts goed drinken, waterijsjes en kleding uit.
- Lidocaine etc. mag wel op wondjes, alleen op plekjes
- 6x per dag diarree 3 dagen→uitdroging uitvragen!! Altijd ORS met loperamide, ORS tot
klachten voorbij zijn. Oppassen met pil!
- LEvo 7 dagen maatregelen, uli tot volgende menstruatie. Interacties noodpil omeprazol, anti-
eleptica, M: condom, soa test (one night stand), en doorgaan pil. Kans nooit nul, test
zwangerschap uitsluiten 2 weken uitblijven. Uitvragen zwangerschap. Aantal sekspartners.
Leverstoornissen.
- Ovulatie uitstellen daarom maatregelen!
- Ook uitvragen wanneer laatste pil vergeten <12 uur nog nemen!! 1 vergeten in week, one
nightstand dan miss toch MAP+M. Wisselende contacten.
- Checken medicatie die patiënt slikt→altijd checken of dit kan!
- Brandwond door zon→zonnebrand creme, huidkanker voorkomen
- Uitvragen medicatie→kan klachten veroorzaken
2
,Paracetamol
Pijnstillend en koortsverlagend, maar niet ontstekingsremmend
• Niet gebruiken: als in het verleden een ongewone of allergische reactie op paracetamol is
voorgekomen. Niet als zelfzorg adviseren als de klant een ernstige leverfunctiestoornis heeft. Verwijs
de klant dan naar de huisarts.
• Dosering: genoemde doseringen zijn doseringen die in de meeste zelfzorgbijsluiters staan vermeld.
Sommige producten hanteren andere afkapwaarden voor leeftijd en/of gewicht bij kinderen. Bij het
doseren is het lichaamsgewicht belangrijker dan de leeftijd.
• Dosering oraal, ten minste 4 uur tussen de doses:
- Volwassenen en kinderen vanaf 15 jaar (vanaf 55 kg): 500-1000 mg per keer, zo nodig tot 3000 mg
per dag; bij volwassenen tot 50 kg en bij volwassenen met verminderde leverfunctie, chronisch
alcoholisme, chronische ondervoeding en uitdroging: max. 2000 mg per dag.
- Kinderen 12-14 jaar (40-55 kg): 500 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
- Kinderen 9-11 jaar (30-40 kg): 360 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 500 mg per keer, zo nodig 3-
4 x per dag.
- Kinderen 6-8 jaar (22-30 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
- Kinderen 4-5 jaar (17-22 kg): 180 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 250 mg per keer, zo nodig 3-
4x per dag.
- Kinderen 2-3 jaar (12,5-17 kg): 120-180 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 100-200 mg per keer,
zo nodig 4-5x per dag.
- Kinderen 1 jaar (10-12,5 kg): 120 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag; of 100-150 mg per keer, zo
nodig 4-5x per dag.
- Kinderen 3-12 maanden (5,5-10 kg): 50-60 mg per keer, zo nodig 4-6x per dag.
• Dosering rectaal, ten minste 6 uur tussen de doses:
- Volwassenen en kinderen vanaf 15 jaar (vanaf 55 kg): 500-1000 mg per keer, zo nodig tot 4000 mg
per dag; bij volwassenen tot 50 kg en bij volwassenen met verminderde leverfunctie, chronisch
alcoholisme, chronische ondervoeding en uitdroging: max. 2000 mg per dag.
- Kinderen 12-14 jaar (40-55 kg): 500 mg per keer, zo nodig 4x per dag; of 1000 mg per keer, zo nodig 2-
3x per dag.
- Kinderen 9-11 jaar (30-40 kg): 500 mg per keer, zo nodig 3x per dag
- Kinderen 6-8 jaar (22-30 kg): 500 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
- Kinderen 4-5 jaar (17-22 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 4x per dag.
- Kinderen 2-3 jaar (12,5-17 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 3x per dag.
- Kinderen 1 jaar (10-12,5 kg): 240-250 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
- Kinderen 3-12 maanden (5,5-10 kg): 120 mg per keer, zo nodig 2-3x per dag.
› Paracetamol rectaal (uit slides)
- 3 mnd-<12 mnd: 120 mg/dosis, max 3dd (apotheek: 60 mg zetpillen)
- 1jr-<4jr: 240 mg/dosis, max 3dd
- 4jr-<6 jr: 240 mg/dosis, max 4dd
- 6jr-<12 jr: 500 mg/dosis, max 3 dd
• Interacties: adviseer de klant paracetamol niet tegelijk met andere pijnstillers of middelen die
paracetamol bevatten te gebruiken. Hierdoor kan de klant te veel paracetamol binnen krijgen.
• Aanvang/duur van de werking: de werking begint na orale toediening veelal binnen 30 minuten en na
rectale toediening binnen een uur. De werking houdt 3 tot 6 uur aan.
• Zwangerschap/borstvoeding: mag tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding gedurende
maximaal 5 dagen achtereen worden gebruikt. Verwijs de klant naar de huisarts als ze het langer wil
gebruiken.
• Bijwerkingen: zeer zelden medicijnovergebruikshoofdpijn en overgevoeligheid (>15 dagen per maand).
Indien hoge doseringen meerdere maanden ingenomen wordt, kan er leverbeschadiging optreden.
• Naar de huisarts: verwijs de klant naar de huisarts als de klant langer dan 5 dagen paracetamol nodig
heeft voor pijnstilling.
3
, Paracetamol+coffeïne→ 50 mg coffeïne=1 kop koffie. Coffeïne werkt opwekkend en versterkt mogelijk het
pijnstellend effect van paracetamol. Is niet aangetoond. Coffeïne kan hartkloppingen, onrust of slapeloosheid
veroorzaken. Niet innemen voor het slapen.
Paracetamol+vitamine C→soms bij griep en verkoudheid. Vitamine C zou moeten helpen bij verkoudheid
sneller over te laten gaan niet bewezen.
Paracetamol+alginezuur→alginezuur zodat paracetamol sneller wordt opgenomen echter niet bewezen.
Als paracetamol vaker dan 15 dagen per maand gebruikt wordt, kan dat medicatieovergebruikshoofdpijn
veroorzaken. Adviseer de klant niet vaker dan 15 dagen per maand paracetamol te gebruiken. Verwijs de klant
naar de huisarts bij vermoeden van medicatieovergebruikshoofdpijn. De klant zal onder medische begeleiding
in één keer met het pijnstillergebruik moeten stoppen om de vicieuze cirkel te doorbreken.
4
