1 H1: INTRODUCTIE TOT HUMAN RESOURCE MANAGEMENT
1.1 INLEIDING
Vroegere beeld personeelsafdeling: bestemd voor mensen die bang zijn voor harde competitieve wereld
van marketing, precisie boekhouden of lange uren en moeilijkheden in productie
Nieuwe beeld: HRM (Human Resource Management)
o Personeelsbeleid bepaalt mee gezicht van het bedrijf
o Doorslaggevende factor in bedrijfsvoering
o Belangrijke troef om op concurrenten strategisch voordeel te behalen
o HR-manager mee aan tafel
1.2 HISTORISCHE SCHETS
1.2.1 VOOR DE INDUSTRIËLE REVOLUTIE: NIET KENNEN
1.2.2 DE INDUSTRIËLE REVOL UTIE: NIET KENNEN
1.2.3 WELZIJNSAFDELINGEN, SCIENTIFIC MANAGEMENT, HUMAN RELATIONS EN INDUSTRIAL
PSYCHOLOGY: NIET KENNEN
1.2.4 EERSTE EN TWEEDE WERELDOORLOG: DEFINITIEVE ONTWIKKELING VAN HET
PERSONEELSBELEID: NIET KENNEN
1
,1.2.5 PERSONEELSBELEID 1945-1970: NIET KENNEN
1.2.6 VAN PERSONEELSBELEID NAAR (STRATEGISCH) HUMAN RESOURCE MANAGEMENT
Sinds jaren 70 is personeelsbeleid geëvolueerd: functie gericht op bewaren van status quo, sociale vrede
en goede arbeidsverhouding -> een van belangrijkste en meest doorslaggevende functies voor een
efficiënte en vernieuwende bedrijfsvoering
Evolutie door diepgaande en ingrijpende veranderingen veranderingen:
o Snelle technologische ontwikkelingen
o Veranderlijke en onvoorspelbare marktomstandigheden
o Sterk toegenomen concurrentie door globalisering van de economische activiteit
o Divers personeelsbestand
o Uitgebreide herstructureringen
o Verminderde invloed van vakbonden
Om op die uitdagingen een antwooord te vinden namen bedrijven verschillende maatregelen
o Meer directe relaties met medewerkers
Invloed vakbonden enigszins gereduceerd
o Steeds meer mensen in dienstensector
o Medewerkers alsbelangrijkste competitief voordeel zien
Beste medewerkers aantrekken -> vertrouwensband opbouwen -> ontwikkelen zodat ze
een voordeel opleveren tov concurrenten
o Total quality management (TQM) = integrale kwaliteitszorg (IKZ)
Door continue verbetering van alle bedrijfsprocessen klanttevredenheid nastreven
Amerika en Europa nemen managementconcepten over van Japanse bedrijven
Er ontstaan werkgroepjes in het bedrijf die de kwaliteitsproblemen op de eigen afdeling
analyseerden en oplosten
=> Personeelsfunctie evolueerde van een low profile en reactieve beheerskundige activiteit naar een
primaire en strategische partner in organisaties
o Ondersteund door naamsverandering naar HRM
2
, HRM legt verschillende accenten tov personeelsbeleid:
1. Beschouwing van de medewerker
o HRM erkent dat medewerkers het voornaamste kapitaal van de organisatie vormen
o Mensen worden gezien als ‘human resources’ en moeten op dezelfde manier worden beheerd
als andere resources
o Erkend dat personeelsbeleid moet worden vormgegeven vanuit gedachte dat de werknemer een
bron van opbrengsten is, waarin moet worden geïnvesteerd
Visie zou de beste garantie bieden voor rendement en effectiviteit
Moet voorzichtig mee worden omgegaan
o Kritische succesfactor: mate waarin organisatie werknemers kan motiveren en hun talenten en
competenties weet aan te wenden
o Strategische verankering HRM: meetcde mate waarin HR-managers een plaats krijgen in de
toporganen van het bedrijf
In België: al 56% van de ondernemingen heeft het hoofd Personeelszaken aanwezig in
raad van bestuur
2. HRM is meer geïntegreerd in de strategie van de onderneming
o Klassieke personeelsbeleid:
Afzonderlijke administratieve subfuncties en beheersactiviteiten
Reactieve en aanpassingsgerichte opdracht
o HRM:
Proactieve benadering
Integreert de verschillende subfuncties
Ijvert ervoor dat de personeelsmanager inspraak heeft in het strategisch beleid
o HRM moet vertegenwoordigd zijn op de hoogste beslissingniveaus:
Als er keuzs gemaakt worden op het gebied van technologie, marketing en productie
moeten we eerst de gevolgen op sociaal en organisatorisch gebied evalueren
Erkennen dat de bestaande sociale en organisatorische kenmerken niet te
verwaarlozen invloed zullen uitoefenen op die keuzes
3
, HR-manager moet zijn toegevoegde waarde kunnen bewijzen in de taal die de
directie spreekt (cijfers)
De strategische HRM-afdeling is afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsstrategie
als geheel
Als de strategische koers niet werkt -> verkeerde oriëntatie van HRM
3. De betrokkenheid van verschillende lijnmanagers
o Een lijnmanager: draagt de verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van zijn afdeling,
businessunit, divisie of concern
o HRM-filosofie: lijnmanager moet zijn verantwoordelijkheid nemen bij selectie, retentie,
motivatie en prestatiebeoordeling van zijn directe medewerkers
Lijnmanager zal moeten beschikken over de noodzakelijke vaardigheden als
peoplemanager
De HRM-specialist neemt dan de rol van coach van de lijnmanager en facilitator van
dienstactiviteiten
De personeelsfunctie krijgt een meer generalistisch en minder gespecialiseerd
karakter
De lijnmanager, HR-afdeling, de werknemers vormen de HR-triade
Internalisering van personeelsbeleid
o Mogelijk probleem: doordat de HR-manager meer vanop afstand stuurt dreigt het gevaar dat
hij concrete problemen te abstract en theoretisch benadert
1.2.7 HUMAN CAPITAL MANAGEMENT EN HET METEN VAN TOEGEVOEGDE WAARDE VAN HRM
4
1.1 INLEIDING
Vroegere beeld personeelsafdeling: bestemd voor mensen die bang zijn voor harde competitieve wereld
van marketing, precisie boekhouden of lange uren en moeilijkheden in productie
Nieuwe beeld: HRM (Human Resource Management)
o Personeelsbeleid bepaalt mee gezicht van het bedrijf
o Doorslaggevende factor in bedrijfsvoering
o Belangrijke troef om op concurrenten strategisch voordeel te behalen
o HR-manager mee aan tafel
1.2 HISTORISCHE SCHETS
1.2.1 VOOR DE INDUSTRIËLE REVOLUTIE: NIET KENNEN
1.2.2 DE INDUSTRIËLE REVOL UTIE: NIET KENNEN
1.2.3 WELZIJNSAFDELINGEN, SCIENTIFIC MANAGEMENT, HUMAN RELATIONS EN INDUSTRIAL
PSYCHOLOGY: NIET KENNEN
1.2.4 EERSTE EN TWEEDE WERELDOORLOG: DEFINITIEVE ONTWIKKELING VAN HET
PERSONEELSBELEID: NIET KENNEN
1
,1.2.5 PERSONEELSBELEID 1945-1970: NIET KENNEN
1.2.6 VAN PERSONEELSBELEID NAAR (STRATEGISCH) HUMAN RESOURCE MANAGEMENT
Sinds jaren 70 is personeelsbeleid geëvolueerd: functie gericht op bewaren van status quo, sociale vrede
en goede arbeidsverhouding -> een van belangrijkste en meest doorslaggevende functies voor een
efficiënte en vernieuwende bedrijfsvoering
Evolutie door diepgaande en ingrijpende veranderingen veranderingen:
o Snelle technologische ontwikkelingen
o Veranderlijke en onvoorspelbare marktomstandigheden
o Sterk toegenomen concurrentie door globalisering van de economische activiteit
o Divers personeelsbestand
o Uitgebreide herstructureringen
o Verminderde invloed van vakbonden
Om op die uitdagingen een antwooord te vinden namen bedrijven verschillende maatregelen
o Meer directe relaties met medewerkers
Invloed vakbonden enigszins gereduceerd
o Steeds meer mensen in dienstensector
o Medewerkers alsbelangrijkste competitief voordeel zien
Beste medewerkers aantrekken -> vertrouwensband opbouwen -> ontwikkelen zodat ze
een voordeel opleveren tov concurrenten
o Total quality management (TQM) = integrale kwaliteitszorg (IKZ)
Door continue verbetering van alle bedrijfsprocessen klanttevredenheid nastreven
Amerika en Europa nemen managementconcepten over van Japanse bedrijven
Er ontstaan werkgroepjes in het bedrijf die de kwaliteitsproblemen op de eigen afdeling
analyseerden en oplosten
=> Personeelsfunctie evolueerde van een low profile en reactieve beheerskundige activiteit naar een
primaire en strategische partner in organisaties
o Ondersteund door naamsverandering naar HRM
2
, HRM legt verschillende accenten tov personeelsbeleid:
1. Beschouwing van de medewerker
o HRM erkent dat medewerkers het voornaamste kapitaal van de organisatie vormen
o Mensen worden gezien als ‘human resources’ en moeten op dezelfde manier worden beheerd
als andere resources
o Erkend dat personeelsbeleid moet worden vormgegeven vanuit gedachte dat de werknemer een
bron van opbrengsten is, waarin moet worden geïnvesteerd
Visie zou de beste garantie bieden voor rendement en effectiviteit
Moet voorzichtig mee worden omgegaan
o Kritische succesfactor: mate waarin organisatie werknemers kan motiveren en hun talenten en
competenties weet aan te wenden
o Strategische verankering HRM: meetcde mate waarin HR-managers een plaats krijgen in de
toporganen van het bedrijf
In België: al 56% van de ondernemingen heeft het hoofd Personeelszaken aanwezig in
raad van bestuur
2. HRM is meer geïntegreerd in de strategie van de onderneming
o Klassieke personeelsbeleid:
Afzonderlijke administratieve subfuncties en beheersactiviteiten
Reactieve en aanpassingsgerichte opdracht
o HRM:
Proactieve benadering
Integreert de verschillende subfuncties
Ijvert ervoor dat de personeelsmanager inspraak heeft in het strategisch beleid
o HRM moet vertegenwoordigd zijn op de hoogste beslissingniveaus:
Als er keuzs gemaakt worden op het gebied van technologie, marketing en productie
moeten we eerst de gevolgen op sociaal en organisatorisch gebied evalueren
Erkennen dat de bestaande sociale en organisatorische kenmerken niet te
verwaarlozen invloed zullen uitoefenen op die keuzes
3
, HR-manager moet zijn toegevoegde waarde kunnen bewijzen in de taal die de
directie spreekt (cijfers)
De strategische HRM-afdeling is afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsstrategie
als geheel
Als de strategische koers niet werkt -> verkeerde oriëntatie van HRM
3. De betrokkenheid van verschillende lijnmanagers
o Een lijnmanager: draagt de verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van zijn afdeling,
businessunit, divisie of concern
o HRM-filosofie: lijnmanager moet zijn verantwoordelijkheid nemen bij selectie, retentie,
motivatie en prestatiebeoordeling van zijn directe medewerkers
Lijnmanager zal moeten beschikken over de noodzakelijke vaardigheden als
peoplemanager
De HRM-specialist neemt dan de rol van coach van de lijnmanager en facilitator van
dienstactiviteiten
De personeelsfunctie krijgt een meer generalistisch en minder gespecialiseerd
karakter
De lijnmanager, HR-afdeling, de werknemers vormen de HR-triade
Internalisering van personeelsbeleid
o Mogelijk probleem: doordat de HR-manager meer vanop afstand stuurt dreigt het gevaar dat
hij concrete problemen te abstract en theoretisch benadert
1.2.7 HUMAN CAPITAL MANAGEMENT EN HET METEN VAN TOEGEVOEGDE WAARDE VAN HRM
4