Week 4 – Oprichting en bevoegdheidsverdeling
Privaatrechtelijke rechtspersonen
• 2:5 BW, rechtspersoon is een juridische zelfstandige entiteit die wat betreft het
vermogensrecht gelijk staat aan een natuurlijk persoon
• Rechtspersonen zijn aansprakelijk voor verbintenissen
• NV/BV 2:64/175 BW, aandeelhouders zijn niet aansprakelijk, maar
persoonlijke aansprakelijkheid aandeelhouders/bestuurders in geval van
onrechtmatige daad of bestuurdersaansprakelijkheid (intern, bijv. 2:9 BW,
2:216 BW of extern, 2:138/248 BW)
• Rechtspersoon is ‘eigenaar’ van de onderneming
• Waarborg voor continuïteit onderneming
• NV/BV, overdracht onderneming via overdracht aandelen
• Interne organisatie: wet, statuten, reglementen (en aandeelhoudersovereenkomst)
Oprichting privaatrechtelijke rechtspersoon
• Oprichtingshandeling (eenzijdig/meerzijdig)
• Notariële akte
• BV: bij elektronische notariële akte, 2:175a
• Uitzondering: informele vereniging, 2:30 BW
• Stichting: oprichting mogelijk bij uiterste wilsbeschikking (2:286 BW)
• Inschrijven in handelsregister
• Verzuim: hoofdelijke aansprakelijkheid bestuurder voor schulden uit
rechtshandelingen (2:29 lid 2, vereniging en coöperatie [via schakelbepaling
2:53a], NV: 2:69, BV: 2:180, stichting: 2:289 BW)
• Hiernaast: inschrijving rechtspersoon in het UBO register (UBO: Ultimate
Beneficial Owner)
• NV/BV (2:64/175 lid 2 BW):
• Minimumkapitaal NV
• Deelname in het kapitaal
,Ontstaans- en oprichtingsgebreken
Ontstaansgebrek: ontbreken notariële akte (2:4 lid 1) -> gevormde vermogen vere_end
Ontbinding (door rechter) -> oprichtingshandeling nietig of vernietigbaar (2:4 lid 2 & 2:21
lid 1 sub f BW) -> 2:19 lid 1 sub a jo. 21 lid 1 sub f BW)
Preconstructief handelen
• Oprichter (of derde) kunnen namens de vsp i.o. rechtshandelingen verrichten, art.
2:93/203 BW
• Tevens van toepassing op andere rechtspersonen (HR 1997/399 Diva/Meijs)
• Vennootschap gebonden na uitdrukkelijke of stilzwijgende bekrachtiging (lid 1)
• Stilzwijgend, vb, rentebetaling op geldlening
• Bekrachtiging heeft terugwerkende kracht tot het moment oprichting
• Hoofdelijke aansprakelijkheid handelende partij tot moment bekrachtiging (lid 2),
tenzij…
• Bij niet nakoming vennootschap hoofdelijke aansprakelijkheid handelende partij
indien wetenschap bestond of had moeten bestaan dat de vsp niet zou kunnen
nakomen (lid 3, eerste zin)
• “Onverminderd” de aansprakelijkheid van bestuurders wegens bekrachtiging
• Wettelijk vermoeden (lid 3, laatste zin) indien vennootschap failliet binnen 1 jaar na
oprichting
Vereniging – karakteristiek
• Oprichting bij meerzijdige rechtshandeling (2:26 lid 2 BW)
• Oprichting bij notariële akte (art. 2:27 BW): formele vereniging, inschrijving in
het handelsregister, 2:29 BW
• Vereniging die niet is opgericht bij notariële akte: informele vereniging,
kwalificatievraag: HR Bandidos, JOR 2020/226:
• Vereist is dat er een zelfstandig lichaam is dat als zodanig deelneemt aan het
rechtsverkeer, dat leden heeft en dat gericht is op een bepaald doel. Dit
veronderstelt enig organisatorisch verband. Of daarvan sprake is, hangt af van de
omstandigheden van het geval. Bijvoorbeeld:
, • Min of meer vaste regels of gebruiken
• Een of meer leden vervullen coördinerende taken
• Ledeninspraak
• Contributie
• Aanwezigheid van bankrekening of gemeenschappelijke kas
• HR: Opmerking verdient nog dat uit de parlementaire geschiedenis blijkt
dat aan het bestaan van een informele vereniging niet te zware eisen
moeten worden gesteld.
• Informele vereniging (art. 2:30 BW):
• Kan geen registergoederen verkrijgen
• Kan geen erfgenaam zijn
• Bestuurders hoofdelijk verbonden naast de vereniging voor schulden uit
rechtshandelingen
• Vereniging mag geen winst onder haar leden verdelen, 2:26 lid 3 BW
• Vereniging moet bestuur en algemene vergadering van leden hebben
• Vrijheid om andere organen in de statuten op te nemen, zoals raad van
commissarissen, raad van toezicht, commissie van beheer, barcommissie
Coöperatie/OWM – karakteristiek
• Coöperatie/OWM, species vereniging, zie 2:53a BW
• Coöperatie oefent bedrijf uit/doet bedrijf uitoefenen ten behoeve van haar leden,
2:53 BW
• (wettelijke) Aansprakelijkheid leden bij ontbinding coöperatie, 2:55 BW
• Regelend recht, zie 2:56 BW (B.A., U.A.)
• Uittreedvoorwaarden kunnen statutair worden vastgelegd, 2:60 BW
, Stichting – karakteristiek
• Stichting door rechtshandeling in het leven geroepen, 2:285 BW -> oprichting bij
notariële akte akte of bij testament, 2:286 BW
• Doel mag niet inhouden het doen van uitkeringen aan oprichters, leden van organen
of anderen (tenzij ideële of sociale strekking)
• Ledenverbod
• Orgaan: bestuur, 2:291/292 (bevoegdheid, vertegenwoordiging); statutair kan een
Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht in het leven worden geroepen.
Verboden rechtspersonen
• Rechtbank kan op verzoek OM een rechtspersoon verboden verklaren en ontbinden
indien het doel of de werkzaamheid in strijd met de openbare orde, art. 2:20 BW
• Bedreiging van de nationale veiligheid, internationale rechtsorde of
ontwrichting democratische rechtstaat.
• Rechtspraak: Outlaw Moter Gangs, HR Bandidos & HR Vereniging Martijn (3.5)
“Organen” rechtspersoon
• Orgaan: “een uit een of meer personen bestaande functionele eenheid die door de
wet of de statuten met beslissingsbevoegdheid in rechtspersonenrechtelijke
aangelegenheden is bekleed” (vgl. Van Schilfgaarde c.s. nr. 3)
• Altijd: bestuur en - bij alle rechtspersonen m.u.v. stichting - algemene vergadering
• RvC is ook bij gewone NV/BV facultatief, maar verplicht bij structuur-NV/BV en bij
beursvsp (uitgangspunt van de Code)
• Andere organen? NB: 2:78a/189a BW (bevat geen algemene orgaandefinitie!)
Ondernemingsrecht week 3 (Roest) 8
“Organen” rechtspersoon
Bestuur bestuurt, AV: alle bevoegdheid die
2:239/129 BW [2:44, 291] niet aan bestuur of
Benoemd en ontslagen door anderen toekomt,
AV 2:242-244/132-134 BW 2:217/107 BW [2:40]
[2:37, 2:298-299], bij Bestuur AV
structuur-vsp: door RvC
2:162/272 BW
OR
RvC: toezicht op beleid RvC
bestuur, algemene gang OR [geen orgaan, wel 2:8
van zaken; staat bestuur BW]: bevoegdheden
met raad terzijde, ingevolge WOR (o.a.:
2:250/140 BW overleg, initiatief, advies,
Benoemd en ontslagen instemming), en boek 2
door AV, 2:252/142 BW BW (vb. 2:107a,2:135 en in
Zie regeling RvC bij ‘grote’ structuurregeling:
vsp (structuurvsp) 2:268/158/63f)
2:262/152 e.v. BW [2:63a
e.v.]
Privaatrechtelijke rechtspersonen
• 2:5 BW, rechtspersoon is een juridische zelfstandige entiteit die wat betreft het
vermogensrecht gelijk staat aan een natuurlijk persoon
• Rechtspersonen zijn aansprakelijk voor verbintenissen
• NV/BV 2:64/175 BW, aandeelhouders zijn niet aansprakelijk, maar
persoonlijke aansprakelijkheid aandeelhouders/bestuurders in geval van
onrechtmatige daad of bestuurdersaansprakelijkheid (intern, bijv. 2:9 BW,
2:216 BW of extern, 2:138/248 BW)
• Rechtspersoon is ‘eigenaar’ van de onderneming
• Waarborg voor continuïteit onderneming
• NV/BV, overdracht onderneming via overdracht aandelen
• Interne organisatie: wet, statuten, reglementen (en aandeelhoudersovereenkomst)
Oprichting privaatrechtelijke rechtspersoon
• Oprichtingshandeling (eenzijdig/meerzijdig)
• Notariële akte
• BV: bij elektronische notariële akte, 2:175a
• Uitzondering: informele vereniging, 2:30 BW
• Stichting: oprichting mogelijk bij uiterste wilsbeschikking (2:286 BW)
• Inschrijven in handelsregister
• Verzuim: hoofdelijke aansprakelijkheid bestuurder voor schulden uit
rechtshandelingen (2:29 lid 2, vereniging en coöperatie [via schakelbepaling
2:53a], NV: 2:69, BV: 2:180, stichting: 2:289 BW)
• Hiernaast: inschrijving rechtspersoon in het UBO register (UBO: Ultimate
Beneficial Owner)
• NV/BV (2:64/175 lid 2 BW):
• Minimumkapitaal NV
• Deelname in het kapitaal
,Ontstaans- en oprichtingsgebreken
Ontstaansgebrek: ontbreken notariële akte (2:4 lid 1) -> gevormde vermogen vere_end
Ontbinding (door rechter) -> oprichtingshandeling nietig of vernietigbaar (2:4 lid 2 & 2:21
lid 1 sub f BW) -> 2:19 lid 1 sub a jo. 21 lid 1 sub f BW)
Preconstructief handelen
• Oprichter (of derde) kunnen namens de vsp i.o. rechtshandelingen verrichten, art.
2:93/203 BW
• Tevens van toepassing op andere rechtspersonen (HR 1997/399 Diva/Meijs)
• Vennootschap gebonden na uitdrukkelijke of stilzwijgende bekrachtiging (lid 1)
• Stilzwijgend, vb, rentebetaling op geldlening
• Bekrachtiging heeft terugwerkende kracht tot het moment oprichting
• Hoofdelijke aansprakelijkheid handelende partij tot moment bekrachtiging (lid 2),
tenzij…
• Bij niet nakoming vennootschap hoofdelijke aansprakelijkheid handelende partij
indien wetenschap bestond of had moeten bestaan dat de vsp niet zou kunnen
nakomen (lid 3, eerste zin)
• “Onverminderd” de aansprakelijkheid van bestuurders wegens bekrachtiging
• Wettelijk vermoeden (lid 3, laatste zin) indien vennootschap failliet binnen 1 jaar na
oprichting
Vereniging – karakteristiek
• Oprichting bij meerzijdige rechtshandeling (2:26 lid 2 BW)
• Oprichting bij notariële akte (art. 2:27 BW): formele vereniging, inschrijving in
het handelsregister, 2:29 BW
• Vereniging die niet is opgericht bij notariële akte: informele vereniging,
kwalificatievraag: HR Bandidos, JOR 2020/226:
• Vereist is dat er een zelfstandig lichaam is dat als zodanig deelneemt aan het
rechtsverkeer, dat leden heeft en dat gericht is op een bepaald doel. Dit
veronderstelt enig organisatorisch verband. Of daarvan sprake is, hangt af van de
omstandigheden van het geval. Bijvoorbeeld:
, • Min of meer vaste regels of gebruiken
• Een of meer leden vervullen coördinerende taken
• Ledeninspraak
• Contributie
• Aanwezigheid van bankrekening of gemeenschappelijke kas
• HR: Opmerking verdient nog dat uit de parlementaire geschiedenis blijkt
dat aan het bestaan van een informele vereniging niet te zware eisen
moeten worden gesteld.
• Informele vereniging (art. 2:30 BW):
• Kan geen registergoederen verkrijgen
• Kan geen erfgenaam zijn
• Bestuurders hoofdelijk verbonden naast de vereniging voor schulden uit
rechtshandelingen
• Vereniging mag geen winst onder haar leden verdelen, 2:26 lid 3 BW
• Vereniging moet bestuur en algemene vergadering van leden hebben
• Vrijheid om andere organen in de statuten op te nemen, zoals raad van
commissarissen, raad van toezicht, commissie van beheer, barcommissie
Coöperatie/OWM – karakteristiek
• Coöperatie/OWM, species vereniging, zie 2:53a BW
• Coöperatie oefent bedrijf uit/doet bedrijf uitoefenen ten behoeve van haar leden,
2:53 BW
• (wettelijke) Aansprakelijkheid leden bij ontbinding coöperatie, 2:55 BW
• Regelend recht, zie 2:56 BW (B.A., U.A.)
• Uittreedvoorwaarden kunnen statutair worden vastgelegd, 2:60 BW
, Stichting – karakteristiek
• Stichting door rechtshandeling in het leven geroepen, 2:285 BW -> oprichting bij
notariële akte akte of bij testament, 2:286 BW
• Doel mag niet inhouden het doen van uitkeringen aan oprichters, leden van organen
of anderen (tenzij ideële of sociale strekking)
• Ledenverbod
• Orgaan: bestuur, 2:291/292 (bevoegdheid, vertegenwoordiging); statutair kan een
Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht in het leven worden geroepen.
Verboden rechtspersonen
• Rechtbank kan op verzoek OM een rechtspersoon verboden verklaren en ontbinden
indien het doel of de werkzaamheid in strijd met de openbare orde, art. 2:20 BW
• Bedreiging van de nationale veiligheid, internationale rechtsorde of
ontwrichting democratische rechtstaat.
• Rechtspraak: Outlaw Moter Gangs, HR Bandidos & HR Vereniging Martijn (3.5)
“Organen” rechtspersoon
• Orgaan: “een uit een of meer personen bestaande functionele eenheid die door de
wet of de statuten met beslissingsbevoegdheid in rechtspersonenrechtelijke
aangelegenheden is bekleed” (vgl. Van Schilfgaarde c.s. nr. 3)
• Altijd: bestuur en - bij alle rechtspersonen m.u.v. stichting - algemene vergadering
• RvC is ook bij gewone NV/BV facultatief, maar verplicht bij structuur-NV/BV en bij
beursvsp (uitgangspunt van de Code)
• Andere organen? NB: 2:78a/189a BW (bevat geen algemene orgaandefinitie!)
Ondernemingsrecht week 3 (Roest) 8
“Organen” rechtspersoon
Bestuur bestuurt, AV: alle bevoegdheid die
2:239/129 BW [2:44, 291] niet aan bestuur of
Benoemd en ontslagen door anderen toekomt,
AV 2:242-244/132-134 BW 2:217/107 BW [2:40]
[2:37, 2:298-299], bij Bestuur AV
structuur-vsp: door RvC
2:162/272 BW
OR
RvC: toezicht op beleid RvC
bestuur, algemene gang OR [geen orgaan, wel 2:8
van zaken; staat bestuur BW]: bevoegdheden
met raad terzijde, ingevolge WOR (o.a.:
2:250/140 BW overleg, initiatief, advies,
Benoemd en ontslagen instemming), en boek 2
door AV, 2:252/142 BW BW (vb. 2:107a,2:135 en in
Zie regeling RvC bij ‘grote’ structuurregeling:
vsp (structuurvsp) 2:268/158/63f)
2:262/152 e.v. BW [2:63a
e.v.]
