1.1 Raakvlakken en verschillen tussen meten en meetkunde
• Meten is het inpassen van een bepaalde lengtemaat. Dit gaat door middel van een grootheid en
het resultaat van de meting is het meetgetal die wordt uitgedrukt in een maat
• Meetkunde draait het om het verklaren en beschrijven van de ons omringende ruimte. Het gaat
dan bijvoorbeeld om plattegronden, routen, richtingen en eigenschappen van vormen en fguren.
Er zijn zeven grootheden vanuit de natuurkunde:
Grootheid Eenheid
1. Tijd -s - seconde
2. Lengte -m - meter
3. Massa - kg - kilo
4. Temperatuur -K - kelvin
5. Elektrische stroom -A - ampère
6. Stof - mol - mol
7. Lichtsterkte - cd - candela
En er zijn dan ook nog samengestelde grootheden. Hierbij worden twee grootheden
gecombineerd zoals bij:
• Kilometer per uur
• Benzineverbruik
• Bevolkingsdichtheid
1.2 Meten en meetkunde op de basisschool
Overeenkomsten meten en meetkunde:
• Komen beiden vanaf de kleutergroep aan bod
• Gaan beiden over redeneren en een wiskundige houding (ook wel wiskundige attitude)
• Beiden draagt bij aan de gecijferdheid
Verschillen meten en meetkunde:
• Bij meten gaat het om leren meten met een passende maat
• Bij meetkunde gaat het om het onderzoek van ruimtelijke relaties
• Bij meetactviteiten gaat het om het leren van meten met een passende maat en zijn kinderen
vooral aan het doen, kennen en begrijpen.
• Bij meetkunde activiteiten gaat het om het onderzoeken van ruimtelijke relaties en beredeneren.
Kinderen zijn bezig met waarnemen, beschouwen, stellen en beantwoorden van de ‘waarom’-
vragen.
2.1 Meten en meetgetallen zijn overal
Meten komt veel terug in het dagelijks leven. We gebruiken bijvoorbeeld referentiematen: maten
die door ervaringen in het dagelijks leven betekenis hebben gekregen. Naar school is bijvoorbeeld
2 km. Maar we gebruiken ook natuurlijke maten: dit zijn maten die afgeleid zijn van het menselijk
lichaam, zoals foot.
Tijdens het meten heb je directe meting: het meetresultaat is direct aanwezig. Maar ook indirecte
meting: een grootheid meten met een andere grootheid (weeghaak (unster) of een natuurlijke maat
gebruiken). Dit is bijvoorbeeld het wegen van een munt om de waarde te bepalen.
Natuurlijke maten leidde tot meetonnauwkeurigheden. Ze waren namelijk niet overal gelijk.
Hierdoor kwam behoefte aan het metriekstelsel met de meter als standaard maat en verfijningen
daarvan zoals de centimeter of kilometer. Het metriekstelsel is als volgt opgebouwd:
Tera Biljoen 1.000.000.000.000
Giga Miljard 1.000.000.000
Mega Miljoen 1.000.000
Kilo Duizend 1.000
, Hecto Honderd 100
Deca Tien 10
Meter Één 1
Deci Tiende 0,1
Centi Honderste 0,01
Mili Duizendste 0,001
Micro Miljoenste 0,00001
Nano Miljardste 0,0000000001
Pico Biljoenste 0,0000000000001
De huidige internationale afspraken voor een groot aantal grootheden en eenheden liggen vast in
SI-stelsel.
2.2 Grootheden en maten
Als de oppervlakte van een figuur hetzelfde is als de som van de oppervlakten van de
afzonderlijke fguren wordt dat de transitviteitseigenschap genoemd.
Afstanden in ons zonnestelsel worden aangeduid in AE, astronomische eenheid.
Massa geef de hoeveelheid materie aan. Bij gewicht gaat het om de kracht die de aarde uitoefent
op een bepaalde massa —> de zwaartekracht.
Tijd is een sexagesimaal systeem, omdat het is verdeeld in delen van 60. Verder kan tijd zowel
cyclisch als lineair zijn. De wereldwijde standaardtijd wordt aangeduid met UTC (Universal Time
Coordinated).
• Lustrum: 5 jaar
• Decennium: 10 jaar
• Eeuw: 100 jaar
• Millennium: 1000 jaar
Een hoek is een grootheid die het verschil tussen twee richtingen uitdrukt
• Rechte hoek: 90º
• Scherpe hoek: tussen de 0º en 90º
• Stompe hoek: tussen de 90º en 180º
• Een gestrekte hoek is precies 180º, een rechte lijn
• Als hoeken met elkaar verbonden worden ontstaan er veelhoeken, zoals een driehoek of
vierhoek
3.1 Schets van de leerlijn meten
Kinderen doorlopen in de basisschool periode bij het domein meten een aantal stappen. Die zijn
als volgt:
Vergelijken en ordenen —> afpassen —> standaard maten en meetreferenties —> hanteren
meetinstrumenten —> maat verfijning —> meet nauwkeurigheid —> inzicht metriek stelsel —>
herleiden en omrekenen van maten —> samengestelde grootheden.
3.2 Ontluikend maatbesef
Vanaf groep 1 staat het ontluikend maatbesef centraal: kinderen leren verschijnselen en situaties
uit het alledaagse leven kwantitatief (getalsmatig) te benaderen.
Door als leerkracht expliciet aandacht te besteden aan taalgebruik bij de verkenning van
grootheden, ontwikkelen kinderen een passende meetaal.
• Meten is het inpassen van een bepaalde lengtemaat. Dit gaat door middel van een grootheid en
het resultaat van de meting is het meetgetal die wordt uitgedrukt in een maat
• Meetkunde draait het om het verklaren en beschrijven van de ons omringende ruimte. Het gaat
dan bijvoorbeeld om plattegronden, routen, richtingen en eigenschappen van vormen en fguren.
Er zijn zeven grootheden vanuit de natuurkunde:
Grootheid Eenheid
1. Tijd -s - seconde
2. Lengte -m - meter
3. Massa - kg - kilo
4. Temperatuur -K - kelvin
5. Elektrische stroom -A - ampère
6. Stof - mol - mol
7. Lichtsterkte - cd - candela
En er zijn dan ook nog samengestelde grootheden. Hierbij worden twee grootheden
gecombineerd zoals bij:
• Kilometer per uur
• Benzineverbruik
• Bevolkingsdichtheid
1.2 Meten en meetkunde op de basisschool
Overeenkomsten meten en meetkunde:
• Komen beiden vanaf de kleutergroep aan bod
• Gaan beiden over redeneren en een wiskundige houding (ook wel wiskundige attitude)
• Beiden draagt bij aan de gecijferdheid
Verschillen meten en meetkunde:
• Bij meten gaat het om leren meten met een passende maat
• Bij meetkunde gaat het om het onderzoek van ruimtelijke relaties
• Bij meetactviteiten gaat het om het leren van meten met een passende maat en zijn kinderen
vooral aan het doen, kennen en begrijpen.
• Bij meetkunde activiteiten gaat het om het onderzoeken van ruimtelijke relaties en beredeneren.
Kinderen zijn bezig met waarnemen, beschouwen, stellen en beantwoorden van de ‘waarom’-
vragen.
2.1 Meten en meetgetallen zijn overal
Meten komt veel terug in het dagelijks leven. We gebruiken bijvoorbeeld referentiematen: maten
die door ervaringen in het dagelijks leven betekenis hebben gekregen. Naar school is bijvoorbeeld
2 km. Maar we gebruiken ook natuurlijke maten: dit zijn maten die afgeleid zijn van het menselijk
lichaam, zoals foot.
Tijdens het meten heb je directe meting: het meetresultaat is direct aanwezig. Maar ook indirecte
meting: een grootheid meten met een andere grootheid (weeghaak (unster) of een natuurlijke maat
gebruiken). Dit is bijvoorbeeld het wegen van een munt om de waarde te bepalen.
Natuurlijke maten leidde tot meetonnauwkeurigheden. Ze waren namelijk niet overal gelijk.
Hierdoor kwam behoefte aan het metriekstelsel met de meter als standaard maat en verfijningen
daarvan zoals de centimeter of kilometer. Het metriekstelsel is als volgt opgebouwd:
Tera Biljoen 1.000.000.000.000
Giga Miljard 1.000.000.000
Mega Miljoen 1.000.000
Kilo Duizend 1.000
, Hecto Honderd 100
Deca Tien 10
Meter Één 1
Deci Tiende 0,1
Centi Honderste 0,01
Mili Duizendste 0,001
Micro Miljoenste 0,00001
Nano Miljardste 0,0000000001
Pico Biljoenste 0,0000000000001
De huidige internationale afspraken voor een groot aantal grootheden en eenheden liggen vast in
SI-stelsel.
2.2 Grootheden en maten
Als de oppervlakte van een figuur hetzelfde is als de som van de oppervlakten van de
afzonderlijke fguren wordt dat de transitviteitseigenschap genoemd.
Afstanden in ons zonnestelsel worden aangeduid in AE, astronomische eenheid.
Massa geef de hoeveelheid materie aan. Bij gewicht gaat het om de kracht die de aarde uitoefent
op een bepaalde massa —> de zwaartekracht.
Tijd is een sexagesimaal systeem, omdat het is verdeeld in delen van 60. Verder kan tijd zowel
cyclisch als lineair zijn. De wereldwijde standaardtijd wordt aangeduid met UTC (Universal Time
Coordinated).
• Lustrum: 5 jaar
• Decennium: 10 jaar
• Eeuw: 100 jaar
• Millennium: 1000 jaar
Een hoek is een grootheid die het verschil tussen twee richtingen uitdrukt
• Rechte hoek: 90º
• Scherpe hoek: tussen de 0º en 90º
• Stompe hoek: tussen de 90º en 180º
• Een gestrekte hoek is precies 180º, een rechte lijn
• Als hoeken met elkaar verbonden worden ontstaan er veelhoeken, zoals een driehoek of
vierhoek
3.1 Schets van de leerlijn meten
Kinderen doorlopen in de basisschool periode bij het domein meten een aantal stappen. Die zijn
als volgt:
Vergelijken en ordenen —> afpassen —> standaard maten en meetreferenties —> hanteren
meetinstrumenten —> maat verfijning —> meet nauwkeurigheid —> inzicht metriek stelsel —>
herleiden en omrekenen van maten —> samengestelde grootheden.
3.2 Ontluikend maatbesef
Vanaf groep 1 staat het ontluikend maatbesef centraal: kinderen leren verschijnselen en situaties
uit het alledaagse leven kwantitatief (getalsmatig) te benaderen.
Door als leerkracht expliciet aandacht te besteden aan taalgebruik bij de verkenning van
grootheden, ontwikkelen kinderen een passende meetaal.
