Anatomie en fysiologie
Een inleiding
1. Inleiding tot de anatomie en fysiologie
1.1 De gemeenschappelijke functies van alle levende wezens
Reactievermogen: organismen reageren op verandering in hun onmiddellijke omgeving
(=prikkelbaarheid). Organismen ook langduriger veranderingen door zich aan te passen aan
omgeving (=aanpassingsvermogen)
Groei: organismen nemen in omvang toe door celdeling (bouwstenen). Eencellige organismen
groeien doordat cel groeit en complexe organismen doordat het aantal cellen toeneemt.
Afzonderlijke cellen kunnen zich specialiseren om functies te kunnen vervullen, soms tenkosten
van andere (=differentiatie).
Voortplanting: organismen planten zich voort --> nieuwe generatie van dezelfde organismen.
Beweging: organismen kunnen zowel inwendig (transport bloed, voedingsstoffen) als uitwendig
(voortbewegen) bewegen.
Complexe chemische reacties nodig om energie te leveren aan de functies. Onder stofwisseling
(metabolisme) worden de chemische reacties verstaan. Cellen hebben voedingsstoffen en zuurstof
nodig. Opname, vervoer en verbruik door cellen heet respiratie. Onnodige en schadelijke afvalstoffen
worden via uitscheiding (excretie) verwijderd.
Voedingsstoffen moeten verwerkt worden door spijsvertering waarin de complexe voedingsstoffen
worden afgebroken en tot kleinere bestandsdelen kunnen worden getransporteerd en opgenomen.
Men heeft gespecialiseerde structuren voor gaswisseling (longen) en uitscheiding (nieren). Cellen
blijven op hun plaats en communiceren via bloedsomloop met andere delen van het lichaam. Bloed
neemt bijvoorbeeld de afvalstoffen mee, die de nieren kunnen uitscheiden.
1.2 Anatomie is de studie van de structuur en fysiologie is de studie van functie
Anatomie = opensnijden
Fysiologie = manier waarop levende organismen hun vitale functies verrichten
Verband --> fysiologische mechanismen vaak verklaard op basis van de achterliggende anatomie.
1.2.1 Anatomie
Macroscopische anatomie: kenmerken onderzocht die met het blote oog zichtbaar zijn.
Uitwendige anatomie= bestuderen van de algemene vorm en oppervlaktekenmerken.
Regionale anatomie = oppervlaktestructuren en inwendige structuren van bepaald gebied van
het lichaam wordt bestudeerd.
Systemische anatomie = structuur van belangrijke orgaanstelsels wordt bestudeerd.
Orgaanstelsel is groep organen die samen op gecoördineerde wijze functioneert.
Microscopische anatomie: kenmerken onderzocht met microscoop; niet met blote oog
zichtbaar
Bij cytologie/ celleer wordt de inwendige structuur van afzonderlijke cellen bestudeerd en bij
histologie worden weefsels onderzocht
1.2.2 Fysiologie
Fysiologie is de studie van het functioneren van de anatomische structuren. Bevat meer
specialisatie dan anatomie--> studie van functies van menselijk lichaam.
- Celfysiologie; bestuderen van functies van levende cellen
- Orgaanfysiologie; functioneren van organen bestudeerd
- Systeemfysiologie; alle aspecten van het functioneren van specifieke orgaanstelsels
worden bestudeerd
- Pathofysiologie; effecten van ziekten op het functioneren van organen of lichaam
bestudeerd
, 1.3 De verschillende organisatieniveaus
1. Chemisch niveau
2. Celniveau
3. Weefselniveau
4. Orgaanniveau
5. Orgaanstelselniveau
6. Organismeniveau
Aantekening + behulp boek blz 6/7 en 8 !!
1.4 Het menselijke lichaam bestaat uit 11 orgaanstelsels
1. Huid
2. Beenderstelsel
3. Spierstelsel
4. Zenuwstelsel
5. Endocriene stelsel
6. Cardiovasculaire stelsel
7. Lymfestelsel
8. Ademhalingsstelsel
9. Spijsverteringsstelsel
10. Urinaire stelsel
11. Voortplantingsstelsel
Aantekening + ken de functies!
1.5 Homeostase is het streven naar intern evenwicht
Cellen, weefsels en organen werken samen in gezamenlijke omgeving. Cellen nemen zuurstof en
voedingsstoffen op uit lichaamsvloeistoffen. Homeostase = het bestaan van een stabiel intern milieu.
Homeostatische regulering omvat;
Receptor; gevoelig voor bepaalde verandering (prikkel, stimulans)
Besturingscentrum/integratiecentrum; ontvangt en verwerkt informatie van de receptor
Effector (cel of orgaan); reageert op signalen van besturingscentrum en waarvan de werking de
prikkel tegengaat of versterkt.
1.6 Negatieve terugkoppeling gaat afwijkingen ten opzichte van de normwaarden tegen, terwijl positieve
terugkoppeling deze versterkt
1.6.1 Negatieve terugkoppeling
Een variatie wekt buiten de normale grenzen een automatische reactie op waardoor de
situatie wordt gecorrigeerd.
1.6.2 Positieve terugkoppeling
De aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg waardoor de prikkel wordt versterkt.
3. De celstructuur en –functie
3.1 Het bestuderen van cellen vormt de basis voor inzicht in de fysiologie van de mens Cellen zijn
bouwstenen menselijk lichaam. Celtheorie in 4 basale concepten
1. Cellen zijn bouwstenen van alle planten en dieren
2. Cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3. Cellen worden gevormd door de deling van eerder bestaande cellen
4. In elke cel wordt de homeostase gehandhaafd
3.1.1 Het bestuderen van cellen
Een inleiding
1. Inleiding tot de anatomie en fysiologie
1.1 De gemeenschappelijke functies van alle levende wezens
Reactievermogen: organismen reageren op verandering in hun onmiddellijke omgeving
(=prikkelbaarheid). Organismen ook langduriger veranderingen door zich aan te passen aan
omgeving (=aanpassingsvermogen)
Groei: organismen nemen in omvang toe door celdeling (bouwstenen). Eencellige organismen
groeien doordat cel groeit en complexe organismen doordat het aantal cellen toeneemt.
Afzonderlijke cellen kunnen zich specialiseren om functies te kunnen vervullen, soms tenkosten
van andere (=differentiatie).
Voortplanting: organismen planten zich voort --> nieuwe generatie van dezelfde organismen.
Beweging: organismen kunnen zowel inwendig (transport bloed, voedingsstoffen) als uitwendig
(voortbewegen) bewegen.
Complexe chemische reacties nodig om energie te leveren aan de functies. Onder stofwisseling
(metabolisme) worden de chemische reacties verstaan. Cellen hebben voedingsstoffen en zuurstof
nodig. Opname, vervoer en verbruik door cellen heet respiratie. Onnodige en schadelijke afvalstoffen
worden via uitscheiding (excretie) verwijderd.
Voedingsstoffen moeten verwerkt worden door spijsvertering waarin de complexe voedingsstoffen
worden afgebroken en tot kleinere bestandsdelen kunnen worden getransporteerd en opgenomen.
Men heeft gespecialiseerde structuren voor gaswisseling (longen) en uitscheiding (nieren). Cellen
blijven op hun plaats en communiceren via bloedsomloop met andere delen van het lichaam. Bloed
neemt bijvoorbeeld de afvalstoffen mee, die de nieren kunnen uitscheiden.
1.2 Anatomie is de studie van de structuur en fysiologie is de studie van functie
Anatomie = opensnijden
Fysiologie = manier waarop levende organismen hun vitale functies verrichten
Verband --> fysiologische mechanismen vaak verklaard op basis van de achterliggende anatomie.
1.2.1 Anatomie
Macroscopische anatomie: kenmerken onderzocht die met het blote oog zichtbaar zijn.
Uitwendige anatomie= bestuderen van de algemene vorm en oppervlaktekenmerken.
Regionale anatomie = oppervlaktestructuren en inwendige structuren van bepaald gebied van
het lichaam wordt bestudeerd.
Systemische anatomie = structuur van belangrijke orgaanstelsels wordt bestudeerd.
Orgaanstelsel is groep organen die samen op gecoördineerde wijze functioneert.
Microscopische anatomie: kenmerken onderzocht met microscoop; niet met blote oog
zichtbaar
Bij cytologie/ celleer wordt de inwendige structuur van afzonderlijke cellen bestudeerd en bij
histologie worden weefsels onderzocht
1.2.2 Fysiologie
Fysiologie is de studie van het functioneren van de anatomische structuren. Bevat meer
specialisatie dan anatomie--> studie van functies van menselijk lichaam.
- Celfysiologie; bestuderen van functies van levende cellen
- Orgaanfysiologie; functioneren van organen bestudeerd
- Systeemfysiologie; alle aspecten van het functioneren van specifieke orgaanstelsels
worden bestudeerd
- Pathofysiologie; effecten van ziekten op het functioneren van organen of lichaam
bestudeerd
, 1.3 De verschillende organisatieniveaus
1. Chemisch niveau
2. Celniveau
3. Weefselniveau
4. Orgaanniveau
5. Orgaanstelselniveau
6. Organismeniveau
Aantekening + behulp boek blz 6/7 en 8 !!
1.4 Het menselijke lichaam bestaat uit 11 orgaanstelsels
1. Huid
2. Beenderstelsel
3. Spierstelsel
4. Zenuwstelsel
5. Endocriene stelsel
6. Cardiovasculaire stelsel
7. Lymfestelsel
8. Ademhalingsstelsel
9. Spijsverteringsstelsel
10. Urinaire stelsel
11. Voortplantingsstelsel
Aantekening + ken de functies!
1.5 Homeostase is het streven naar intern evenwicht
Cellen, weefsels en organen werken samen in gezamenlijke omgeving. Cellen nemen zuurstof en
voedingsstoffen op uit lichaamsvloeistoffen. Homeostase = het bestaan van een stabiel intern milieu.
Homeostatische regulering omvat;
Receptor; gevoelig voor bepaalde verandering (prikkel, stimulans)
Besturingscentrum/integratiecentrum; ontvangt en verwerkt informatie van de receptor
Effector (cel of orgaan); reageert op signalen van besturingscentrum en waarvan de werking de
prikkel tegengaat of versterkt.
1.6 Negatieve terugkoppeling gaat afwijkingen ten opzichte van de normwaarden tegen, terwijl positieve
terugkoppeling deze versterkt
1.6.1 Negatieve terugkoppeling
Een variatie wekt buiten de normale grenzen een automatische reactie op waardoor de
situatie wordt gecorrigeerd.
1.6.2 Positieve terugkoppeling
De aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg waardoor de prikkel wordt versterkt.
3. De celstructuur en –functie
3.1 Het bestuderen van cellen vormt de basis voor inzicht in de fysiologie van de mens Cellen zijn
bouwstenen menselijk lichaam. Celtheorie in 4 basale concepten
1. Cellen zijn bouwstenen van alle planten en dieren
2. Cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3. Cellen worden gevormd door de deling van eerder bestaande cellen
4. In elke cel wordt de homeostase gehandhaafd
3.1.1 Het bestuderen van cellen
