Samenvatting - minor vak Civielrechtelijk ingrijpen met cijfer 9.0!

Civielrechtelijk ingrijpen
samenvatting
Week 1
Hoorcollege 1

Volgens art. 8 EVRM heeft de staat een positieve en negatieve verplichting:
 Lid 1: negatieve verplichting: inbreuk op familie- en gezinsleven door de staat is niet
toegestaan
 Lid 2: tenzij deze bij de wet is voorzien noodzakelijk is, proportioneel is
- Bijvoorbeeld bij het treffen van een kinderbeschermingsmaatregel:
 Voldoende aanleiding voor de ingreep
 Impact van ingrijpen op het gezin onderzocht
 Alternatieven onderzocht
 Maar de staat heeft ook de positieve verplichting om kinderen te moeten beschermen

TABS: art.3, art.18, art..9, art.12, art. 19, art.20, art.23, art.25 IVRK

Kinderbeschermingsmaatregelen
 Boek 1 BW
- Art. 1:241 BW voorlopige voogdij
- Art. 1:254-265k BW ots en uhp
- Art. 1:266-1:278 BW beëindiging gezag
- Art. 1:279-1:377 BW voogdij

Jeugdwet – preventie, ondersteuning en uitvoering kinderbeschermingsmaatregelen
 Art. 1.1 begrippen
 Art. 2.1 verplichtingen/taken voor gemeenten
 Art. 3.1 regels m.b.t. gecertificeerde instellingen
 Art. 4.1.1 eisen aan jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen
 Art. 5.1 regels m.b.t. pleegzorg
 Art. 6.1.1. gesloten jeugdhulp

Kinderbescherming
1. Vrijwillige hulpverlening en Veilig Thuis
2. Gedwongen maatregelen (via de kinderrechter):
- Ots
- Ots met uhp
 Uhp in pleeggezin/gezinshuis
 Uhp in instelling (open of gesloten)
- Gezag-beëindigende maatregel
- Spoed;
 Voorlopige ots
 Schorsing gezag
 Voorlopige voogdij

Procedure ots
1. Verzoek tot ots
2. Beslissing kinderrechter

, 3. Kind onder toezicht van een gecertificeerde instelling en krijgt hulp van een
jeugdhulp/zorgaanbieder
4. Na maximaal 1 jaar verlenging ots ja/nee
 Door ots gevolg; gezag van ouders wordt beperkt


Verzoekers ots
 RvK verricht onderzoek en dient wel/geen verzoek in bij het kinderrechter
 OM
 Als RvK geen verzoek indient;
- Ouder(s)
- Niet-ouder die het kind verzorgt/opvoedt (art. 1:255 lid 2 BW)
- Burgemeester kan de RVK verzoeken om het dossier alsnog aan de rechter voor te leggen
met de vraag of een ots noodzakelijk is (art. 1:255 lid 2 BW)
 Kind zelf kan geen ots vragen

Beslissing ots
 Kinderrechter beslist of aan de voorwaarden voor ots is voldaan (art. 1:255 lid 1)
- Indien een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt
bedreigd en
- De zorg die voor het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is door de minderjarige of
ouder(s) niet of onvoldoende wordt geaccepteerd en
 Inclusief situatie waarin ouders hulp accepteren maar niet in staat zijn deze
daadwerkelijk te benutten (HR 16-02-2018)
- De verwachting gerechtvaardigd is dat de ouder(s) binnen een voor de minderjarige
aanvaardbare termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding kunnen
dragen

Uitvoering ots
 Door GI door middel van gezinsvoogdijwerker/jeugdbeschermer:
- Binnen 6 weken familiegroepsplan/plan van aanpak/hulpverleningsplan (art. 4.1.3
Jeugdwet)
- Houdt toezicht en geeft hulp en steun aan kind en ouder (art. 1:262 lid 1 BW)
- Bevordert gezinsband (art. 1:262 lid 3 BW)/zelfstandigheid van de adolescent (art. 1:262
lid 2 BW)
- Geeft schriftelijke aanwijzingen over verzorging/opvoeding als ouders/minderjarige
onvoldoende meewerken (art. 1:263BW) en kan een uhp verzoeken
 De GI kijkt welke jeugdhulp nodig is, maar verleent zelf geen hulp
 De kinderrechter kan een zorg- of omgangsregeling vaststellen (art. 1:265g BW)

Voorlopige ots (vots)
 Zelfde verzoekers als ots (art. 1:257 lid 2 jo. Art. 1:255 lid 2 BW)
 Gronden;
- Ernstig vermoeden dat aan de grond voor ots is voldaan en
- Noodzakelijk om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen
 Duur van maximaal 3 maanden
 Kan zonder horen gegeven worden, maar alsnog hoorrecht binnen 2 weken (art. 800 lid 3 Rv)
 Vrijwel altijd samen met spoed uhp
 Geen hoger beroep mogelijk, maar wel tegen de uhp (art. 807 Rv)

Verzoekers en beslissing uhp
 Tijdens ots altijd machtiging van kinderrechter nodig (art. 1:265a BW)
- Verzoekers: GI, RvK, OM (art. 1:265b lid 1,2 BW)
 Gronden;

, - Noodzakelijk i.v.m. opvoeding/verzorging of onderzoek naar lichamelijke/geestelijke
gesteldheid (observatieplaatsing) art. 1:265b BW
- Duur van max 1 jaar en verlenging van max 1 jaar mogelijk
- Tenuitvoerlegging binnen 3 maanden, anders vervalt de machtiging (art. 1:265c BW)
- Looptijd uhp mag niet langer zijn dan ots

Uitvoering uhp
 Ouder mag niet langer verblijfplaats bepalen
- Voorkeur voor pleeggezin, anders open instelling en onder voorwaarden gesloten
jeugdhulp (=vrijheidsbenemend)
- GI kan de contacten tussen ouder en kind tijdens uhp beperken (art. 1:265 f BW)
 Verdere beperkingen mogelijk
- Gedeeltelijke gezagsuitoefening door GI waardoor deze beslist over (art. 1:265 e BW);
 Aanmelding onderwijsinstelling
 Medische behandeling van -12 of ouder kind dat zijn eigen belangen niet kan
inschatten
 Het doen van een aanvraag voor een verblijfsvergunning

Gezagsbeëindiging gronden (art. 1:266 BW)
 Een minderjarige groeit zodanig op dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd en
 De ouder is niet in staat de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding binnen een
voor de persoon en ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn te dragen
of
 De ouder misbruikt het gezag

Verzoekers gezagsbeëindiging art. 1:267 lid 1 BW
 RvK
 OM
 Als RvK geen verzoek indient;
- Niet-ouder die het kind minimaal 1 jaar verzorgt/opvoedt
- GI die ots uitvoert kan RvK verzoeken om het dossier alsnog aan de rechter voor te leggen
met de vraag of gezagsbeëindiging noodzakelijk is (art. 1:267 lid 2 BW)
 Ouders met gezag kunnen geen verzoek doen

Gevolgen gezagsbeëindiging art. 1:274 en 1:275 BW
 Een of beide ouders raken het gezag kwijt en mogen geen beslissingen meer nemen over hun
kind
- Gezamenlijk gezag; 1 ouder raakt het kwijt
 Gezagsuitoefening door de andere ouder
- Gezamenlijk gezag; beide ouders raken het kwijt
 Voogdij door de GI of 1 of 2 personen (zoals pleegouders)
- Eenhoofdig gezag; ouder raakt het kwijt
 Op verzoek gezagsuitoefening door de andere ouder
 Voogdij door de GI of 1 of 2 persoenen (zoals pleegouders0
 Herstel van gezag is mogelijk

Schorsing van gezag (spoed) art. 1:268 BW
 Verzoekers gelijk aan bij gezagsbeëindiging (art. 1:268 lid 4 jo. Art. 1:267 BW)
 Gronden;
- Ernstig vermoeden dat aan de grond voor gezagsbeëindiging is voldaan en
- Noodzakelijk om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen of
- Ouders met gezag weigeren toestemming voor medische behandeling die noodzakelijk is
om een ernstig gevaar voor de gezondheid van een -12 of oudere minderjarige die niet in
staat is diens eigen belangen in te schatten af te wenden
 Gevolgen

, - Duur van max 3 maanden, tenzij voor het einde van deze termijn gezagsbeëindiging is
verzocht
- Gezamenlijk gezag en van 1 ouder gezag geschorst;
 Gezagsuitoefening door andere ouder of voorlopige voogdij door GI (en dan ook
schorsing van gezag andere ouder)
- Gezamenlijk gezag van beide ouders of van ouder met eenhoofdig gezag geschorst;
 Voorlopige voogdij door GI

Voorlopige voogdij (spoed) art. 1:241 BW
 Verzoekers
- RvK
- OM
 Gronden;
- Een minderjarige staat niet onder het wettelijk vereiste gezag (geen gezagsdrager) of
- Het gezag wordt niet daadwerkelijk over de minderjarige uitgeoefend en
- Het dringen en onverwijld noodzakelijk is om in de gezagsuitoefening te voorzien of de
belangen van de minderjarige te kunnen behartigen
 Gevolgen
- Duur van max 3 maanden, tenzij voor het einde van deze termijn om een gezag-
voorziening is verzocht
- GI krijgt de voorlopige voogdij
 Gebeurt bijvoorbeeld bij vondelingen of als ouders in gezag zijn geschorst

Eindevaluatie wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (2022)
 Problemen met o.a. rechtsgronden ots, rechtsbescherming ouders, uitvoering, ingewikkeld
jeugdbeschermingsstelsel
 Onvoldoende tijd en middelen beschikbaar
 Inzet kinderbeschermingsmaatregelen en rechtvaardiging daarvan staat onder druk;
- Alleen als kinderen/ouders echt geholpen worden is het te rechtvaardigen dat de overheid
ingrijpt
 Problemen van gezinnen met maatregel is groter dan bij gezinnen zonder maatregel
 Kinderbeschermingsmaatregelen dragen bij aan veiligheid en welzijn
 Kinderbeschermingsmaatregelen zijn effectief
- Kindermishandeling neemt af van 83% naar 47%
- Bij 1/3 gezinnen stopt de kindermishandeling