[DATUM]
BEROEPSOPDRACHT 6A
CONTROVERSIËLE ONDERWERPEN
Naam student: Linda Janmaat
Studentnummer: 500751305
Opleiding: Lerarenopleiding geschiedenis tweedegraads
Leerjaar: Leerjaar 4
Vak: Beroepsopdracht 6A
Docent: B.W. Mahoney
Inleverdatum: Januari 2020
Plaats: Hogeschool van Amsterdam
Faculteit: Onderwijs en Opvoeding
School: Montessori Lyceum Amsterdam
,Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 2
2. Het onderwerp: Samen voor democratie en rechtsstaat................................................................ 3
2.1 Hoe ben je op het onderwerp gekomen? ............................................................................... 3
2.2 Waarom is dit een gevoelig onderwerp? ................................................................................ 3
2.3 Heb je zelf ervaringen met dit onderwerp? ............................................................................ 4
2.4 Welke theorie is er beschikbaar over dit onderwerp? ............................................................ 4
2.5 Welke actuele ontwikkelingen zijn er in dit onderwerp?........................................................ 5
2.6 Welke standpunten en perspectieven zijn er ten aanzien van dit onderwerp? ..................... 5
2.7 Welke mogelijke reacties kunnen er zijn ten aanzien van dit onderwerp en hoe kun je
vanuit je docentrol hierop reageren? ................................................................................................. 5
3 Lesplan............................................................................................................................................. 6
3.2 Lesdoelen................................................................................................................................. 6
3.3 Aansluiting vorige les (lessenreeks) ........................................................................................ 6
3.4 Globale opzet .......................................................................................................................... 6
3.5 Voorbereidende vragen .......................................................................................................... 7
3.6 Mogelijke reacties leerlingen en passende reactie docent ..................................................... 7
4 Evaluatie .......................................................................................................................................... 8
4.2 Praktijkervaring ....................................................................................................................... 8
4.3 Toekomst: volgende keer ........................................................................................................ 8
4.4 Theorie en lesvoorbereiding ................................................................................................... 8
4.5 Eigen normen en waarden ...................................................................................................... 9
Bibliografie ............................................................................................................................................ 10
Bijlage 1: Reflectiecirkel van Korthagen ............................................................................................ 11
Fase 1: Uitproberen ....................................................................................................................... 11
Fase 2: Terugblikken ...................................................................................................................... 11
Fase 3: Belangrijke aspecten begrijpen ......................................................................................... 12
Fase 4: Alternatieven ..................................................................................................................... 12
Bekwaamheidsontwikkeling .............................................................................................................. 13
Bijlage 2: Lesplanformulier .................................................................................................................... 14
Bijlage 3: Casussen ................................................................................................................................ 15
Bijlage 4: Evaluatie werkplekbegeleider ............................................................................................... 17
Bijlage 5: cyclus...................................................................................................................................... 18
Bijlage 6: PowerPoint ............................................................................................................................ 19
1
, 1. Inleiding
In Beroepsopdracht 6A staat het thema controversiële onderwerpen centraal. Controversiële
onderwerpen in het onderwijs dragen bij aan het vak burgerschap. Burgerschap heeft als doel om
leerlingen voor te bereiden op de beroepsuitoefening in een pluriforme sociaal-culturele omgeving
(Stichting Leerplanontwikkeling; Diversion , 2015). Door scholing kunnen de leerlingen
eigenschappen ontwikkelen die een lidmaatschap van een gemeenschap tot stand kan brengen,
bijvoorbeeld door zelfverantwoordelijkheid en kennis op terrein van identiteit bij te brengen
(Wilschut & Nieuwelink, 2016). Dit gebeurt niet in één dag, het vak burgerschap is bedoelt om deze
vaardigheden te oefenen. Daarnaast brengt burgerschap de normen en waarden van de democratie
en de rechtsstaat. Zo leren leerlingen het belang van gelijkwaardigheid en gedeelde
verantwoordelijkheid. Ook wordt er kennis vergaard over omgaan met verschillen en conflicten,
waarop respect voor elk individu wordt gewaarborgd (Stichting Leerplanontwikkeling; Diversion ,
2015).
Het behandelen van controversiële onderwerpen is een onderdeel van het oefenen van burgerschap.
Deze onderwerpen hebben te maken met maatschappelijke thema’s die stevige meningsverschillen
oproepen in de samenleving. Daarnaast zijn ze verbonden met de identiteit van mensen en raken zij
aan emotie. Niet alle onderwerpen zullen overal even gevoelig liggen. Het kan per school verschillen.
De omgeving en de context spelen hier een factor in.
De rol van de docent is onmisbaar in een les over controversiële onderwerpen. Zo moet de docent
een veilig leerklimaat bewaken, maar tegelijkertijd een neutrale open houding hanteren. Ook moet
de docent inhoudelijk, door feitelijke informatie over het thema te bieden, kunnen sturen om
waardeontwikkeling te stimuleren (Hogeschool van Amsterdam , 2020). Wanneer er vrijheid en
respect in een open klasklimaat rust, kunnen leerlingen beter participeren en zich verplaatsen in
andere leerlingen. Dit zorgt ervoor dat zij meerdere perspectieven en waarden vergaren, wat leidt
tot een gedeelde identiteit en een kritische werkhouding.
Democratisch burgerschap/kritisch denken:
• Verdiepen in argumenten van anderen.
• Feiten van meningen onderscheiden.
• Betrouwbaarheid van bronnen analyseren.
• Per definitie sprake is van meerdere perspectieven.
• Fundamentele principes van de democratische rechtsstaat.
2
BEROEPSOPDRACHT 6A
CONTROVERSIËLE ONDERWERPEN
Naam student: Linda Janmaat
Studentnummer: 500751305
Opleiding: Lerarenopleiding geschiedenis tweedegraads
Leerjaar: Leerjaar 4
Vak: Beroepsopdracht 6A
Docent: B.W. Mahoney
Inleverdatum: Januari 2020
Plaats: Hogeschool van Amsterdam
Faculteit: Onderwijs en Opvoeding
School: Montessori Lyceum Amsterdam
,Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 2
2. Het onderwerp: Samen voor democratie en rechtsstaat................................................................ 3
2.1 Hoe ben je op het onderwerp gekomen? ............................................................................... 3
2.2 Waarom is dit een gevoelig onderwerp? ................................................................................ 3
2.3 Heb je zelf ervaringen met dit onderwerp? ............................................................................ 4
2.4 Welke theorie is er beschikbaar over dit onderwerp? ............................................................ 4
2.5 Welke actuele ontwikkelingen zijn er in dit onderwerp?........................................................ 5
2.6 Welke standpunten en perspectieven zijn er ten aanzien van dit onderwerp? ..................... 5
2.7 Welke mogelijke reacties kunnen er zijn ten aanzien van dit onderwerp en hoe kun je
vanuit je docentrol hierop reageren? ................................................................................................. 5
3 Lesplan............................................................................................................................................. 6
3.2 Lesdoelen................................................................................................................................. 6
3.3 Aansluiting vorige les (lessenreeks) ........................................................................................ 6
3.4 Globale opzet .......................................................................................................................... 6
3.5 Voorbereidende vragen .......................................................................................................... 7
3.6 Mogelijke reacties leerlingen en passende reactie docent ..................................................... 7
4 Evaluatie .......................................................................................................................................... 8
4.2 Praktijkervaring ....................................................................................................................... 8
4.3 Toekomst: volgende keer ........................................................................................................ 8
4.4 Theorie en lesvoorbereiding ................................................................................................... 8
4.5 Eigen normen en waarden ...................................................................................................... 9
Bibliografie ............................................................................................................................................ 10
Bijlage 1: Reflectiecirkel van Korthagen ............................................................................................ 11
Fase 1: Uitproberen ....................................................................................................................... 11
Fase 2: Terugblikken ...................................................................................................................... 11
Fase 3: Belangrijke aspecten begrijpen ......................................................................................... 12
Fase 4: Alternatieven ..................................................................................................................... 12
Bekwaamheidsontwikkeling .............................................................................................................. 13
Bijlage 2: Lesplanformulier .................................................................................................................... 14
Bijlage 3: Casussen ................................................................................................................................ 15
Bijlage 4: Evaluatie werkplekbegeleider ............................................................................................... 17
Bijlage 5: cyclus...................................................................................................................................... 18
Bijlage 6: PowerPoint ............................................................................................................................ 19
1
, 1. Inleiding
In Beroepsopdracht 6A staat het thema controversiële onderwerpen centraal. Controversiële
onderwerpen in het onderwijs dragen bij aan het vak burgerschap. Burgerschap heeft als doel om
leerlingen voor te bereiden op de beroepsuitoefening in een pluriforme sociaal-culturele omgeving
(Stichting Leerplanontwikkeling; Diversion , 2015). Door scholing kunnen de leerlingen
eigenschappen ontwikkelen die een lidmaatschap van een gemeenschap tot stand kan brengen,
bijvoorbeeld door zelfverantwoordelijkheid en kennis op terrein van identiteit bij te brengen
(Wilschut & Nieuwelink, 2016). Dit gebeurt niet in één dag, het vak burgerschap is bedoelt om deze
vaardigheden te oefenen. Daarnaast brengt burgerschap de normen en waarden van de democratie
en de rechtsstaat. Zo leren leerlingen het belang van gelijkwaardigheid en gedeelde
verantwoordelijkheid. Ook wordt er kennis vergaard over omgaan met verschillen en conflicten,
waarop respect voor elk individu wordt gewaarborgd (Stichting Leerplanontwikkeling; Diversion ,
2015).
Het behandelen van controversiële onderwerpen is een onderdeel van het oefenen van burgerschap.
Deze onderwerpen hebben te maken met maatschappelijke thema’s die stevige meningsverschillen
oproepen in de samenleving. Daarnaast zijn ze verbonden met de identiteit van mensen en raken zij
aan emotie. Niet alle onderwerpen zullen overal even gevoelig liggen. Het kan per school verschillen.
De omgeving en de context spelen hier een factor in.
De rol van de docent is onmisbaar in een les over controversiële onderwerpen. Zo moet de docent
een veilig leerklimaat bewaken, maar tegelijkertijd een neutrale open houding hanteren. Ook moet
de docent inhoudelijk, door feitelijke informatie over het thema te bieden, kunnen sturen om
waardeontwikkeling te stimuleren (Hogeschool van Amsterdam , 2020). Wanneer er vrijheid en
respect in een open klasklimaat rust, kunnen leerlingen beter participeren en zich verplaatsen in
andere leerlingen. Dit zorgt ervoor dat zij meerdere perspectieven en waarden vergaren, wat leidt
tot een gedeelde identiteit en een kritische werkhouding.
Democratisch burgerschap/kritisch denken:
• Verdiepen in argumenten van anderen.
• Feiten van meningen onderscheiden.
• Betrouwbaarheid van bronnen analyseren.
• Per definitie sprake is van meerdere perspectieven.
• Fundamentele principes van de democratische rechtsstaat.
2
