Filosofie (introductie)
HC 1 – introductie................................................................................................................................................. 3
Wat is filosofie? ........................................................................................................................................................................... 3
HC2 – wat is kennis? Wat is waarheid? ................................................................................................................. 4
Weten vs denken of geloven ....................................................................................................................................................... 4
Twee soorten waarheid .............................................................................................................................................................. 4
Waarheid: objectief of subjectief? .............................................................................................................................................. 4
Denkfouten / drogredenen ......................................................................................................................................................... 5
Rationalisme vs empirisme ......................................................................................................................................................... 5
Vragen ......................................................................................................................................................................................... 6
HC3 – Epistemische deugden en het internet ......................................................................................................... 6
Het internet als bron van kennis ................................................................................................................................................. 6
Epistemologische nadelen van het internet ............................................................................................................................... 6
Deugden ...................................................................................................................................................................................... 6
Toepassen van de deugden ......................................................................................................................................................... 7
Vragen ......................................................................................................................................................................................... 8
HC4 – wat is wetenschap? .................................................................................................................................... 8
Wat is wetenschap? .................................................................................................................................................................... 8
Geschiedenis van de wetenschap ............................................................................................................................................... 8
Verschillende soorten wetenschappen ....................................................................................................................................... 9
De wetenschappelijke methode ................................................................................................................................................. 9
Wetenschap en pseudowetenschap ......................................................................................................................................... 10
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 10
HC5 – Wetenschappelijk redeneren en wetenschappelijke verklaringen ............................................................... 10
Deductief redeneren (deductie) ............................................................................................................................................... 10
Inductief redeneren (inductie) .................................................................................................................................................. 11
Abductie .................................................................................................................................................................................... 11
Deductief-nomologische model ................................................................................................................................................ 11
Kan de wetenschap alles verklaren? ......................................................................................................................................... 13
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 13
HC6: Thomas Kuhn: Wetenschappelijke revoluties ............................................................................................... 13
Logisch empirisme .................................................................................................................................................................... 13
Kuhns theorie van wetenschap ................................................................................................................................................. 13
Theoriegeladenheid .................................................................................................................................................................. 15
Paradigma verschuiving in de gedragswetenschappen ............................................................................................................ 15
Vragen/opgaven ........................................................................................................................................................................ 16
HC7 – kritiek op de wetenschap .......................................................................................................................... 16
Sciëntisme (science worship) .................................................................................................................................................... 16
Descriptief en normatief ........................................................................................................................................................... 17
Verschillen tussen sociale en natuurwetenschappen ............................................................................................................... 17
Wetenschap en religie............................................................................................................................................................... 17
Epistemologische conflicten ..................................................................................................................................................... 18
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 18
HC8 – symboolsystemen ..................................................................................................................................... 19
Representationele theorie van de geest ................................................................................................................................... 19
Symboolsystemen ..................................................................................................................................................................... 19
Symbolic AI (GOFAI) .................................................................................................................................................................. 19
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 20
H9 – belichaamde en verlengde cognitive ........................................................................................................... 20
Cognitivisme .............................................................................................................................................................................. 20
Belichaamde cognitie ................................................................................................................................................................ 20
Verlengde cognitie: “extended cognition” ................................................................................................................................ 21
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 22
HC10: het internet en cognitie ............................................................................................................................ 22
De geschiedenis van cognitieve technologie ............................................................................................................................ 22
Het Google effect ...................................................................................................................................................................... 23
, 2
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 24
HC11 – moreel relativisme .................................................................................................................................. 24
Descriptief vs normatief ............................................................................................................................................................ 24
Argumenten voor ...................................................................................................................................................................... 25
Argumenten tegen .................................................................................................................................................................... 25
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 26
HC12 - Consequentialisme / gevolgenethiek........................................................................................................ 26
Utilitaristische filosofen ............................................................................................................................................................ 26
Consequentialisme .................................................................................................................................................................... 26
Daadutilitarisme ........................................................................................................................................................................ 27
Regelutilitarisme ....................................................................................................................................................................... 28
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 28
HC13 – Deugdethiek ........................................................................................................................................... 28
Deugden .................................................................................................................................................................................... 28
Voordelen .................................................................................................................................................................................. 30
Zwakheden ................................................................................................................................................................................ 30
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 30
, 3
HC 1 – introductie
Leerdoelen, take 1
Na succesvolle afronding van deze cursus zullen studenten in staat zijn om:
1. De relatie tussen de begrippen informatie, kennis, en waarheid te karakteriseren;
2. De aard van de natuur- en sociale wetenschappen te definiëren (o.a. in termen van de methode en onderwerp);
3. De aard van het menselijk denken vanuit een aantal theorieën te conceptualiseren;
4. Verschillende theorieën in de ethiek te vergelijken, bekritiseren en evalueren.
Leerdoelen, take 2
1. Onafhankelijk en kritisch denken
2. Een dieper begrip van je vakgebied
3. Eigen mening ontwikkelen over fundamentele onderwerpen
4. Een beter beargumenteerd standpunt ontwikkelen over ethische kwesties
- Wat je niet zult leren:
a. DE antwoorden op alle (levens)vragen
b. “The meaning of life”
Wat is filosofie?
"Love and pursuit of wisdom by intellectual means and moral self-discipline" (Free Dictionary)
"Investigation of the nature, causes, or principles of reality, knowledge, or values, based on logical reasoning rather than
empirical methods" (Free dictionary)
"The study of the fundamental nature of knowledge, reality, and existence, esp. when considered as an academic discipline"
(Oxford Dictionary)
Epistemologie/kennisleer Wat is waarheid? Wat is kennis? Welke methoden gebruik ik om kennis te vergaren?
Metafysica Bestaat er een God? Bestaat er vrije wil? Wat is tijd?
Ethiek Hebben dieren rechten? Wat is een rechtvaardige samenleving? Is euthanasie moreel wenselijk?
Voorbeelden filosofie
Module 1. Kennisleer https://www.youtube.com/watch?v=VSrEEDQgFc8
Vraag: Wat is een (alternatief) feit? Bestaan deze? Is er één waarheid of is waarheid subjectief en kan iedereen zijn/haar eigen
waarheid hebben?
Module 2. Wetenschapsfilosofie
Abrahamistische religies (jodendom, christendom, islam) claimen dat mensen een immateriële ziel hebben, omdat het in een
religieuse tekst staat. Neurowetenschappers claimen dat er geen bewijs is voor een immateriële ziel, omdat ze geen ziel kunnen
waarnemen op hersenscans. Vraag: Welke methode is betrouwbaarder? Waarom?
Module 3. Cognitiefilosofie
Onderzoek toont aan dat smartphones ons geheugen beïnvloeden omdat constante toegang tot en gebruik van het internet er
voor zorgt dat we minder informatie in ons brein opslaan. Vraag: Is dit wenselijk?
Module 4. Ethiek https://www.youtube.com/watch?v=ixIoDYVfKA0&t=181s Vraag: Wat moet de zelf-rijdende auto doen?
HC 1 – introductie................................................................................................................................................. 3
Wat is filosofie? ........................................................................................................................................................................... 3
HC2 – wat is kennis? Wat is waarheid? ................................................................................................................. 4
Weten vs denken of geloven ....................................................................................................................................................... 4
Twee soorten waarheid .............................................................................................................................................................. 4
Waarheid: objectief of subjectief? .............................................................................................................................................. 4
Denkfouten / drogredenen ......................................................................................................................................................... 5
Rationalisme vs empirisme ......................................................................................................................................................... 5
Vragen ......................................................................................................................................................................................... 6
HC3 – Epistemische deugden en het internet ......................................................................................................... 6
Het internet als bron van kennis ................................................................................................................................................. 6
Epistemologische nadelen van het internet ............................................................................................................................... 6
Deugden ...................................................................................................................................................................................... 6
Toepassen van de deugden ......................................................................................................................................................... 7
Vragen ......................................................................................................................................................................................... 8
HC4 – wat is wetenschap? .................................................................................................................................... 8
Wat is wetenschap? .................................................................................................................................................................... 8
Geschiedenis van de wetenschap ............................................................................................................................................... 8
Verschillende soorten wetenschappen ....................................................................................................................................... 9
De wetenschappelijke methode ................................................................................................................................................. 9
Wetenschap en pseudowetenschap ......................................................................................................................................... 10
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 10
HC5 – Wetenschappelijk redeneren en wetenschappelijke verklaringen ............................................................... 10
Deductief redeneren (deductie) ............................................................................................................................................... 10
Inductief redeneren (inductie) .................................................................................................................................................. 11
Abductie .................................................................................................................................................................................... 11
Deductief-nomologische model ................................................................................................................................................ 11
Kan de wetenschap alles verklaren? ......................................................................................................................................... 13
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 13
HC6: Thomas Kuhn: Wetenschappelijke revoluties ............................................................................................... 13
Logisch empirisme .................................................................................................................................................................... 13
Kuhns theorie van wetenschap ................................................................................................................................................. 13
Theoriegeladenheid .................................................................................................................................................................. 15
Paradigma verschuiving in de gedragswetenschappen ............................................................................................................ 15
Vragen/opgaven ........................................................................................................................................................................ 16
HC7 – kritiek op de wetenschap .......................................................................................................................... 16
Sciëntisme (science worship) .................................................................................................................................................... 16
Descriptief en normatief ........................................................................................................................................................... 17
Verschillen tussen sociale en natuurwetenschappen ............................................................................................................... 17
Wetenschap en religie............................................................................................................................................................... 17
Epistemologische conflicten ..................................................................................................................................................... 18
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 18
HC8 – symboolsystemen ..................................................................................................................................... 19
Representationele theorie van de geest ................................................................................................................................... 19
Symboolsystemen ..................................................................................................................................................................... 19
Symbolic AI (GOFAI) .................................................................................................................................................................. 19
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 20
H9 – belichaamde en verlengde cognitive ........................................................................................................... 20
Cognitivisme .............................................................................................................................................................................. 20
Belichaamde cognitie ................................................................................................................................................................ 20
Verlengde cognitie: “extended cognition” ................................................................................................................................ 21
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 22
HC10: het internet en cognitie ............................................................................................................................ 22
De geschiedenis van cognitieve technologie ............................................................................................................................ 22
Het Google effect ...................................................................................................................................................................... 23
, 2
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 24
HC11 – moreel relativisme .................................................................................................................................. 24
Descriptief vs normatief ............................................................................................................................................................ 24
Argumenten voor ...................................................................................................................................................................... 25
Argumenten tegen .................................................................................................................................................................... 25
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 26
HC12 - Consequentialisme / gevolgenethiek........................................................................................................ 26
Utilitaristische filosofen ............................................................................................................................................................ 26
Consequentialisme .................................................................................................................................................................... 26
Daadutilitarisme ........................................................................................................................................................................ 27
Regelutilitarisme ....................................................................................................................................................................... 28
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 28
HC13 – Deugdethiek ........................................................................................................................................... 28
Deugden .................................................................................................................................................................................... 28
Voordelen .................................................................................................................................................................................. 30
Zwakheden ................................................................................................................................................................................ 30
Vragen ....................................................................................................................................................................................... 30
, 3
HC 1 – introductie
Leerdoelen, take 1
Na succesvolle afronding van deze cursus zullen studenten in staat zijn om:
1. De relatie tussen de begrippen informatie, kennis, en waarheid te karakteriseren;
2. De aard van de natuur- en sociale wetenschappen te definiëren (o.a. in termen van de methode en onderwerp);
3. De aard van het menselijk denken vanuit een aantal theorieën te conceptualiseren;
4. Verschillende theorieën in de ethiek te vergelijken, bekritiseren en evalueren.
Leerdoelen, take 2
1. Onafhankelijk en kritisch denken
2. Een dieper begrip van je vakgebied
3. Eigen mening ontwikkelen over fundamentele onderwerpen
4. Een beter beargumenteerd standpunt ontwikkelen over ethische kwesties
- Wat je niet zult leren:
a. DE antwoorden op alle (levens)vragen
b. “The meaning of life”
Wat is filosofie?
"Love and pursuit of wisdom by intellectual means and moral self-discipline" (Free Dictionary)
"Investigation of the nature, causes, or principles of reality, knowledge, or values, based on logical reasoning rather than
empirical methods" (Free dictionary)
"The study of the fundamental nature of knowledge, reality, and existence, esp. when considered as an academic discipline"
(Oxford Dictionary)
Epistemologie/kennisleer Wat is waarheid? Wat is kennis? Welke methoden gebruik ik om kennis te vergaren?
Metafysica Bestaat er een God? Bestaat er vrije wil? Wat is tijd?
Ethiek Hebben dieren rechten? Wat is een rechtvaardige samenleving? Is euthanasie moreel wenselijk?
Voorbeelden filosofie
Module 1. Kennisleer https://www.youtube.com/watch?v=VSrEEDQgFc8
Vraag: Wat is een (alternatief) feit? Bestaan deze? Is er één waarheid of is waarheid subjectief en kan iedereen zijn/haar eigen
waarheid hebben?
Module 2. Wetenschapsfilosofie
Abrahamistische religies (jodendom, christendom, islam) claimen dat mensen een immateriële ziel hebben, omdat het in een
religieuse tekst staat. Neurowetenschappers claimen dat er geen bewijs is voor een immateriële ziel, omdat ze geen ziel kunnen
waarnemen op hersenscans. Vraag: Welke methode is betrouwbaarder? Waarom?
Module 3. Cognitiefilosofie
Onderzoek toont aan dat smartphones ons geheugen beïnvloeden omdat constante toegang tot en gebruik van het internet er
voor zorgt dat we minder informatie in ons brein opslaan. Vraag: Is dit wenselijk?
Module 4. Ethiek https://www.youtube.com/watch?v=ixIoDYVfKA0&t=181s Vraag: Wat moet de zelf-rijdende auto doen?