Eindpaper Digitale Televisiegeschiedenis: “Beeldreligie”
Lars Schouenberg 4954114
18-06-2024
Woordenaantal: 2751
, Het item “Beeldreligie” in Zo Is Het Toevallig Ook Nog 's een Keer
Na de introductie van televisie in Nederland in de jaren vijftig, groeide het medium snel uit tot
een centraal onderdeel van het dagelijks leven. 1 Programma's begonnen niet alleen
entertainment te bieden, maar ook een platform te worden voor maatschappelijke discussie en
politieke satire. Zo Is Het Toevallig Ook Nog 's een Keer was een satirisch programma met
aandacht voor de actualiteit en politiek.2 In 1964 werd er een sketch uitgezonden van dit
programma op de VARA wat de naam “Beeldreligie” heeft gekregen. Nederland werd
opgeschrikt door dit item “Beeldreligie”. In dit item werd de draak gestoken met het politieke
bewind van die tijd door een gebed uit te spreken waarin televisie werd vereerd als de nieuwe
God van het christendom. De Katholieke Volkspartij was de grootste partij
in deze tijd, wat impliceert dat christendom in Nederland veel groter was
dan we nu kennen.3 Het gebed vertoonde veel parallellen met de Tien geboden.4
“Beeldreligie” veroorzaakte een nationaal debat en woede onder christenen en
christelijke politieke partijen. Ze riepen de regering op om in te grijpen door maatregelen in te
zetten. Hoewel er uiteindelijk geen maatregelen werden opgelegd, markeerde dit incident de
kracht van satire als middel voor politieke kritiek. De pers gaf het item de
naam “Beeldreligie” en het item bleef onder die naam bekendstaan.
Het item werd uitgezonden in de aflevering van 4 januari 1964. Door eerder onderzoek
naar de canonvorming van politieke satire op Nederlandse televisie, heb ik al voorkennis over
de gebeurtenis hieromheen. Naar aanleiding van het lezen van de tekst “YouTube versus the
National Film and Sound Archive: Which is the More Useful Resource for Historians of
Australian Television?” van Alan Mckee, was ik benieuwd naar de rol die de archieven
CLARIAH Media Suite en YouTube een rol hebben gespeeld in mijn onderzoek.5
In dit paper zal ik de onderzoeksvraag: “Welke rol spelen YouTube en de CLARIAH
Media Suite in mijn historiografisch onderzoek naar het item “Beeldreligie” van Zo Is Het
Toevallig Ook Nog 's een Keer?" proberen te beantwoorden. Het eerder onderzoek heeft
1
Andreas Fickers, “Programma’s en programmering,” in Een eeuw van beeld en geluid: cultuurgeschiedenis van
radio en televisie in Nederland, geredigeerd door Bert Hogenkamp, Sonja de Leeuw en Huub Wijfjes
(Hilversum: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, 2012), 128-135.
2
Programma zihtonsek
3
“Kabinet-Marijnen (1963-1965),” Parlement.com, geraadpleegd 15 juni, 2024,
https://www.parlement.com/id/vh8lnhronvwd/kabinet_marijnen_1963_1965.
4
Enne Koops, “Tien Geboden - Tekst En Geschiedenis,” Historiek, 28 mei , 2024, https://historiek.net/tien-
geboden-bijbel-moderne-taal/84242/.
5
Alan McKee, “YouTube versus the National Film and Sound Archive: Which is the More Useful Resource for
Historians of Australian Television?” Television & New Media, nr. 12, 2010: 154-173.
Lars Schouenberg 4954114
18-06-2024
Woordenaantal: 2751
, Het item “Beeldreligie” in Zo Is Het Toevallig Ook Nog 's een Keer
Na de introductie van televisie in Nederland in de jaren vijftig, groeide het medium snel uit tot
een centraal onderdeel van het dagelijks leven. 1 Programma's begonnen niet alleen
entertainment te bieden, maar ook een platform te worden voor maatschappelijke discussie en
politieke satire. Zo Is Het Toevallig Ook Nog 's een Keer was een satirisch programma met
aandacht voor de actualiteit en politiek.2 In 1964 werd er een sketch uitgezonden van dit
programma op de VARA wat de naam “Beeldreligie” heeft gekregen. Nederland werd
opgeschrikt door dit item “Beeldreligie”. In dit item werd de draak gestoken met het politieke
bewind van die tijd door een gebed uit te spreken waarin televisie werd vereerd als de nieuwe
God van het christendom. De Katholieke Volkspartij was de grootste partij
in deze tijd, wat impliceert dat christendom in Nederland veel groter was
dan we nu kennen.3 Het gebed vertoonde veel parallellen met de Tien geboden.4
“Beeldreligie” veroorzaakte een nationaal debat en woede onder christenen en
christelijke politieke partijen. Ze riepen de regering op om in te grijpen door maatregelen in te
zetten. Hoewel er uiteindelijk geen maatregelen werden opgelegd, markeerde dit incident de
kracht van satire als middel voor politieke kritiek. De pers gaf het item de
naam “Beeldreligie” en het item bleef onder die naam bekendstaan.
Het item werd uitgezonden in de aflevering van 4 januari 1964. Door eerder onderzoek
naar de canonvorming van politieke satire op Nederlandse televisie, heb ik al voorkennis over
de gebeurtenis hieromheen. Naar aanleiding van het lezen van de tekst “YouTube versus the
National Film and Sound Archive: Which is the More Useful Resource for Historians of
Australian Television?” van Alan Mckee, was ik benieuwd naar de rol die de archieven
CLARIAH Media Suite en YouTube een rol hebben gespeeld in mijn onderzoek.5
In dit paper zal ik de onderzoeksvraag: “Welke rol spelen YouTube en de CLARIAH
Media Suite in mijn historiografisch onderzoek naar het item “Beeldreligie” van Zo Is Het
Toevallig Ook Nog 's een Keer?" proberen te beantwoorden. Het eerder onderzoek heeft
1
Andreas Fickers, “Programma’s en programmering,” in Een eeuw van beeld en geluid: cultuurgeschiedenis van
radio en televisie in Nederland, geredigeerd door Bert Hogenkamp, Sonja de Leeuw en Huub Wijfjes
(Hilversum: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, 2012), 128-135.
2
Programma zihtonsek
3
“Kabinet-Marijnen (1963-1965),” Parlement.com, geraadpleegd 15 juni, 2024,
https://www.parlement.com/id/vh8lnhronvwd/kabinet_marijnen_1963_1965.
4
Enne Koops, “Tien Geboden - Tekst En Geschiedenis,” Historiek, 28 mei , 2024, https://historiek.net/tien-
geboden-bijbel-moderne-taal/84242/.
5
Alan McKee, “YouTube versus the National Film and Sound Archive: Which is the More Useful Resource for
Historians of Australian Television?” Television & New Media, nr. 12, 2010: 154-173.
