Toegepaste cognitieve psychologie I
Hoorcollege 1 | Maandag 20 April
Deel 1:
Waar gaat TCP over?
• Het aanpassen van de omgeving aan de mens
• Deze evalueert de interactie van gebruikers met de omgeving en komt met mogelijke
oplossingen
o LET OP: interactie met andere mensen valt hierbuiten
Welke kennis gebruikt een TCP’er?
• Waarneming
• Aandacht
• Geheugen
• Taal motoriek
• Beslissen
• Kennis over hoe goed onderzoek te doen!
Wat zijn TCP-vraagstukken?
• Varieert van hoe ernstig (trein)ongeluk had kunnen worden voorkomen tot aan het
optimaliseren van de beleving van een station
Voorbeelden:
• Wat was de oorzaak van de Kegworth Ariplane Crash 1989
o Combinatie van mechanische, procedurele & cognitieve fouten
• Waar moet een mobiele telefoon voor ouderen aan voldoen?
• Is duidelijk hoe een (nieuw) product gebruikt moet worden?
• Hoe gaat de mensen om met digitale veranderingen?
o Ook invloed van benadering
• Zijn er oplossingen voor steeds drukker wordend verkeer?
Fouten:
• Human Error: fout die mensen maakt
• Designfout: fout in design
Toepassing kennis in praktijk:
• Visuele perceptie:
o Kamer van Eems: ene hoek van kamer meer naar achter
(kleiner persoon) en andere hoek meer naar voor (groter
persoon)
o Optical speed bars: dwarse strepen, die steeds dichter bij
elkaar komen te staan → dan denk je dat je harder gaat,
waardoor de persoon vaart verminderd
o 6-baans weg: met weinig mensen nodigt uit voor snel
rijden
o Rijden in de bossen: lijkt smaller dus je rijdt langzamer
, o Kleurenblinden:
▪ Roden kruisen boven snelwegen, zit
een gat in om het contrast en
perceptie beter te maken → lastig
voor kleurenblinden
▪ Fietspad is slecht te zien voor
kleurenblinden
• Geen ruimte voor
voetgangers
• Oplossing: goede
afscheiding maken tussen de
twee delen van de weg
• Aandacht: uitchecken op perron bij een
overstappunt i.p.v. bij uitgang OF uitgang van de
metro en uitgang van de trein
o Oplossing: geef goede feedback op het
paaltje
• Compatibiliteit
• Beslissen
• Human error
• Veroudering
• Vermoeidheid
Samenvattend TCP, gaat over:
• Bevorderen van de veiligheid
• Verbeteren van alledaagse dingen
• Ondersteuning van de werk- en leefsituatie
• DOOR: de omgeving aan te passen aan de mens
• EN: daarbij kennis en methoden uit de cognitieve psychologie te gebruiken
Deel 2:
Hoe is de cursus opgebouwd:
• Hoorcolleges en gastcolleges
o Frank Klap | luchtverkeersleiding NL
o Chantal Merkx | Rijswaterstaat
• Opdrachten:
o Pitch-opdracht
o -opdracht
▪ LET OP: 8 Juni om 17:00u deadline aanmelden herkansing POC of
Pitch → das voor het tentamen
• Deadlines: gelden voor iedereen
• Excursies: niet verplicht
o TNO Soesterberg
o Intergo Amersfoort
• Tentamen: 15 Juni van 11:00-13:00
o Eindcijfer: gewogen gemiddelde voor tentamen (40%) en POC-opdracht (30%)
en Pitch-opdracht (30%)
▪ Minimaal een 4.0
▪ Eindcijfer minimaal een 5.5
,o Voorbereiding:
▪ Hoorcolleges en slides → leidraad
▪ Bijbehorende literatuur
o Pitch-opdracht: elevator pitch → werkgever overtuigen
▪ Duur: 3min
▪ Groep: Maud en ik → werkgroep ….
▪ Peerfeedback inleveren:
▪ DEADLINE: voor donderdag 30 April een keer hebben ingelogd voor
beide P2P’s → dus aanmelden bij beide opdrachten
(onderzoeksvoorstel en pitch)
• Onder werkgroepen
▪ Onderzoeksvoorstel inleveren
• Je hebt een week om het onderzoeksvoorstel aan te passen en
feedback in te leveren
,▪ Pitch: moet een mp3 of mp4 bestand zijn → via teams, powerpoint of
telefoon
▪ Opbouw:
• Doel: (1) een onderzoeksvoorstel voor toegepast onderzoek
bedenken en presenteren en (2) andermans voorstel te
beoordelen en onderbouwd kritiek geven
• Opdracht: bedenk een toegepast onderzoek binnen de
onderwerpen van de cognitieve psychologie en presenteer dit
idee zo overtuigend mogelijk in een 3-minuten durende pitch
• LET OP: Pas op voor oplossingen waarbij de mens zich moet
aanpassen i.p.v. de omgeving (sociale psychologie | campagnes
voeren)
o Een jury van medestudenten geeft feedback op de
pitches op inhoud en presentatie (vorm)
• Hoe kom je op ideeën:
o Via artikelen uit krant of internet
▪ Corona?
o College thema’s:
▪ Aandacht
▪ Compatibiliteit
▪ Geluid/alarmen
▪ Human error
▪ Ouderen (begrijpelijk?)
▪ PAS OP: een TCP’er past de omgeving aan aan
de mens, niet andersom!
• Dus niet mensen bewust maken van hun
gedrag en leren om, bijvoorbeeld, veilig
gedrag te vertonen. Maar wel ervoor
zorgen dat de omgeving zodanig is
, ingericht dat een mens niet anders kan
dan veilig gedrag te vertonen
o Via ervaringen uit dagelijks leven:
▪ Zien, licht en comptabiliteit
o POC-opdracht: wat is het effect van aandacht op de prestatie?
▪ Voorbeeld: fietsen en op je telefoon zitten => aandacht verdelen
▪ Groep: Femke, Yara en Ottavio
▪ DEADLINE: voor donderdag 30 April aanmelden bij pitch2peer
▪ Doel: zelfstandig een onderzoek doen naar het effect van verdelen van
aandacht tijdens een dubbeltaak op de prestatie
• Hoe hangt de prestatie op een taak af van de hoeveelheid
aandacht die naar de taak uitgaat?
▪ Hoe: kan worden onderzocht m.b.v. een Performance Operating
Characteristic
▪ Opdracht: bedenkt twee taken (die je tegelijkertijd kan uitvoeren) en
bepaal hoe de prestatie van deze taken afhangt van de hoeveel aandacht
die naar deze taken uitgaat
• Twee condities:
o Meer aandacht voor ene taak
o Meer aandacht voor andere taak
• Denkt goed na
• Wees creatief
• Geen recept-opdracht!!
▪ Voorbereiding:
• Beschrijf de twee taken die gebruikt worden in het experiment
• Welke prestatiematen kiest u?
• Test van tevoren zelf de gekozen taken op moeilijkheid (pilot)
• Uit welke 2 enkeltaak-condities en 3 (of eventueel 5)
dubbeltaak-condities bestaat uw experiment en in welke
volgorde worden deze condities aangeboden?
• Kiest u voor een within-subjects design of een between-subjects
design en waarom?
• Hoe wordt de mate van aandacht die aan beide taken gegeven
dient te worden, gemanipuleerd
o In het algemeen geldt: weet wat je wil meten en zorg
ervoor dat de taken uitvoerbaar zijn en tegelijkertijd
kunnen worden gedaan!
Hoorcollege 1 | Maandag 20 April
Deel 1:
Waar gaat TCP over?
• Het aanpassen van de omgeving aan de mens
• Deze evalueert de interactie van gebruikers met de omgeving en komt met mogelijke
oplossingen
o LET OP: interactie met andere mensen valt hierbuiten
Welke kennis gebruikt een TCP’er?
• Waarneming
• Aandacht
• Geheugen
• Taal motoriek
• Beslissen
• Kennis over hoe goed onderzoek te doen!
Wat zijn TCP-vraagstukken?
• Varieert van hoe ernstig (trein)ongeluk had kunnen worden voorkomen tot aan het
optimaliseren van de beleving van een station
Voorbeelden:
• Wat was de oorzaak van de Kegworth Ariplane Crash 1989
o Combinatie van mechanische, procedurele & cognitieve fouten
• Waar moet een mobiele telefoon voor ouderen aan voldoen?
• Is duidelijk hoe een (nieuw) product gebruikt moet worden?
• Hoe gaat de mensen om met digitale veranderingen?
o Ook invloed van benadering
• Zijn er oplossingen voor steeds drukker wordend verkeer?
Fouten:
• Human Error: fout die mensen maakt
• Designfout: fout in design
Toepassing kennis in praktijk:
• Visuele perceptie:
o Kamer van Eems: ene hoek van kamer meer naar achter
(kleiner persoon) en andere hoek meer naar voor (groter
persoon)
o Optical speed bars: dwarse strepen, die steeds dichter bij
elkaar komen te staan → dan denk je dat je harder gaat,
waardoor de persoon vaart verminderd
o 6-baans weg: met weinig mensen nodigt uit voor snel
rijden
o Rijden in de bossen: lijkt smaller dus je rijdt langzamer
, o Kleurenblinden:
▪ Roden kruisen boven snelwegen, zit
een gat in om het contrast en
perceptie beter te maken → lastig
voor kleurenblinden
▪ Fietspad is slecht te zien voor
kleurenblinden
• Geen ruimte voor
voetgangers
• Oplossing: goede
afscheiding maken tussen de
twee delen van de weg
• Aandacht: uitchecken op perron bij een
overstappunt i.p.v. bij uitgang OF uitgang van de
metro en uitgang van de trein
o Oplossing: geef goede feedback op het
paaltje
• Compatibiliteit
• Beslissen
• Human error
• Veroudering
• Vermoeidheid
Samenvattend TCP, gaat over:
• Bevorderen van de veiligheid
• Verbeteren van alledaagse dingen
• Ondersteuning van de werk- en leefsituatie
• DOOR: de omgeving aan te passen aan de mens
• EN: daarbij kennis en methoden uit de cognitieve psychologie te gebruiken
Deel 2:
Hoe is de cursus opgebouwd:
• Hoorcolleges en gastcolleges
o Frank Klap | luchtverkeersleiding NL
o Chantal Merkx | Rijswaterstaat
• Opdrachten:
o Pitch-opdracht
o -opdracht
▪ LET OP: 8 Juni om 17:00u deadline aanmelden herkansing POC of
Pitch → das voor het tentamen
• Deadlines: gelden voor iedereen
• Excursies: niet verplicht
o TNO Soesterberg
o Intergo Amersfoort
• Tentamen: 15 Juni van 11:00-13:00
o Eindcijfer: gewogen gemiddelde voor tentamen (40%) en POC-opdracht (30%)
en Pitch-opdracht (30%)
▪ Minimaal een 4.0
▪ Eindcijfer minimaal een 5.5
,o Voorbereiding:
▪ Hoorcolleges en slides → leidraad
▪ Bijbehorende literatuur
o Pitch-opdracht: elevator pitch → werkgever overtuigen
▪ Duur: 3min
▪ Groep: Maud en ik → werkgroep ….
▪ Peerfeedback inleveren:
▪ DEADLINE: voor donderdag 30 April een keer hebben ingelogd voor
beide P2P’s → dus aanmelden bij beide opdrachten
(onderzoeksvoorstel en pitch)
• Onder werkgroepen
▪ Onderzoeksvoorstel inleveren
• Je hebt een week om het onderzoeksvoorstel aan te passen en
feedback in te leveren
,▪ Pitch: moet een mp3 of mp4 bestand zijn → via teams, powerpoint of
telefoon
▪ Opbouw:
• Doel: (1) een onderzoeksvoorstel voor toegepast onderzoek
bedenken en presenteren en (2) andermans voorstel te
beoordelen en onderbouwd kritiek geven
• Opdracht: bedenk een toegepast onderzoek binnen de
onderwerpen van de cognitieve psychologie en presenteer dit
idee zo overtuigend mogelijk in een 3-minuten durende pitch
• LET OP: Pas op voor oplossingen waarbij de mens zich moet
aanpassen i.p.v. de omgeving (sociale psychologie | campagnes
voeren)
o Een jury van medestudenten geeft feedback op de
pitches op inhoud en presentatie (vorm)
• Hoe kom je op ideeën:
o Via artikelen uit krant of internet
▪ Corona?
o College thema’s:
▪ Aandacht
▪ Compatibiliteit
▪ Geluid/alarmen
▪ Human error
▪ Ouderen (begrijpelijk?)
▪ PAS OP: een TCP’er past de omgeving aan aan
de mens, niet andersom!
• Dus niet mensen bewust maken van hun
gedrag en leren om, bijvoorbeeld, veilig
gedrag te vertonen. Maar wel ervoor
zorgen dat de omgeving zodanig is
, ingericht dat een mens niet anders kan
dan veilig gedrag te vertonen
o Via ervaringen uit dagelijks leven:
▪ Zien, licht en comptabiliteit
o POC-opdracht: wat is het effect van aandacht op de prestatie?
▪ Voorbeeld: fietsen en op je telefoon zitten => aandacht verdelen
▪ Groep: Femke, Yara en Ottavio
▪ DEADLINE: voor donderdag 30 April aanmelden bij pitch2peer
▪ Doel: zelfstandig een onderzoek doen naar het effect van verdelen van
aandacht tijdens een dubbeltaak op de prestatie
• Hoe hangt de prestatie op een taak af van de hoeveelheid
aandacht die naar de taak uitgaat?
▪ Hoe: kan worden onderzocht m.b.v. een Performance Operating
Characteristic
▪ Opdracht: bedenkt twee taken (die je tegelijkertijd kan uitvoeren) en
bepaal hoe de prestatie van deze taken afhangt van de hoeveel aandacht
die naar deze taken uitgaat
• Twee condities:
o Meer aandacht voor ene taak
o Meer aandacht voor andere taak
• Denkt goed na
• Wees creatief
• Geen recept-opdracht!!
▪ Voorbereiding:
• Beschrijf de twee taken die gebruikt worden in het experiment
• Welke prestatiematen kiest u?
• Test van tevoren zelf de gekozen taken op moeilijkheid (pilot)
• Uit welke 2 enkeltaak-condities en 3 (of eventueel 5)
dubbeltaak-condities bestaat uw experiment en in welke
volgorde worden deze condities aangeboden?
• Kiest u voor een within-subjects design of een between-subjects
design en waarom?
• Hoe wordt de mate van aandacht die aan beide taken gegeven
dient te worden, gemanipuleerd
o In het algemeen geldt: weet wat je wil meten en zorg
ervoor dat de taken uitvoerbaar zijn en tegelijkertijd
kunnen worden gedaan!
