Sensomotorische coördinatie - Begrippenlijst
Context-bepaalde variabiliteit = doordat de omstandigheden steeds een beetje anders zijn,
hebben motorische commando’s niet steeds hetzelfde effect. (Geen 1-op-1 correspondentie
tussen het motorische commando en de resulterende beweging.
Re-afferentie = informatie ten gevolge van een zelf uitgevoerde beweging.
Ex-afferentie = informatie over de omgeving die niet het gevolg is van een zelf uitgevoerde
beweging.
Efferent = afvoerend, van het centraal zenuwstelsel af.
Afferent = aanvoerend, naar het centraal zenuwstelsel toe.
Open-lus-controle = geen gebruik van re-afferente informatie, geen bijsturing.
Invers model = representatie in het centraal zenuwstelsel van de eigenschappen van het
systeem en de context om open-lus-controle te bewerkstelligen.
Gesloten-lus-controle = bijsturing op basis van sensorische (re-afferente) feedback.
Goal-directed motor behavior (doelgerichte motorische handling) = beweging om een
bepaalde uitkomst te genereren.
Adaptability (motorisch aanpassingsvermogen) = dezelfde uitkomst kan worden bereikt in
verschillende omstandigheden door verschillende bewegingen te gebruiken.
Persistence in respons to failure = wanneer de uitkomst niet is bereikt, er meerdere pogingen
worden gedaan tot de uitkomst wel is bereikt.
Motor task (motorische handeling) = een specificatie van ‘iets’ wat kan worden bereikt door
middel van motorisch gedrag (beweging).
Elemental action (elementaire handeling) = een beweging waarin de goal outcome wordt
bereikt door slechts één enkele goal-directed action.
Discrete action (discrete handeling) = een beweging waarvan de uitvoering een duidelijk
begin- en eindpunt heeft.
Principle of motor fit (principe van motorische fit) = hetzelfde bereiken in verschillende
omstandigheden vergt verschillende bewegingen.
(Motor) adaptability (motorische aanpassingsvermogen) = de capaciteit om bewegingen aan
te passen in nieuwe omstandigheden zodat een goal/outcome/task objective kan worden
bereikt.
Motor equivalence (motorische equivalentie) = verschillende bewegingen en spiercontracties
die dezelfde uitkomst hebben.
Voluntary behavior (vrijwillig gedrag) = goal-directed gedrag dat volledig bewust wordt
uigevoerd.
Sensorimotor principle (sensorimotorisch principe) = sensorische perceptie maakt het
mogelijk dat bewegingen goal-directed kunnen zijn.
Principal objective of control = om het gedrag van een systeem te laten aansluiten bij
bepaalde vereisten door er dingen aan te veranderen.
Fundamental objective of feedback control = errors op nul krijgen, of zo dicht mogelijk bij nul.
Open-looop-control = de output van het systeem komt niet terug bij de controller. Wat er
daadwerkelijk wordt uitgevoerd door het systeem heeft geen effect op de input van de
controller op het systeem.
Vrijheidsgraden = het aantal bewegingsmogelijkheden in een gewricht ten opzichte van de
rotatie-assen.
Redundant = veel verschillende mogelijke oplossingen tot een beweegprobleem, door de
vele vrijheidsgraden van het systeem.
Motorische equivalentie = op verschillende manieren eenzelfde doel bereiken, door middel
van gebruik van effectoren of de trajecten.
Traject = ‘pad’ dat wordt afgelegd door de eindeffector
Inverse kinematica = terug redeneren welke beweging in de gewrichten je nodig hebt om een
bepaald doel te bereiken.
Minimal jerk principe = een zo vloeiend mogelijke beweging uitvoeren (3e afgeleiden)
, Inverse dynamica = het realiseren van de kinematica, wat zorgt voor een moment in een
gewricht waardoor er beweging plaatsvindt.
Degrees of freedom of a system of rigid, joint segments (vrijheidsgraden) = het aantal
onafhankelijke gewrichtshoeken dat nodig is om een gehele beweging te beschrijven.
Mechanical action of a muscle (spier actie) = het type gewrichtsrotatie dat optreedt als de
spier geactiveerd wordt.
Synergieën = inperkingen van het aantal te controleren vrijheidsgraden door koppelingen
tussen spieren door middel van verbindingen op neuraal niveau.
Mechanical synsergist (mechanische synergisten) = twee verschillende spieren die rotatie
rond dezelfde as van een gewricht in dezelfde richting geven als deze geactiveerd worden.
(let op: geldt rond een as, hoeven in andere assen geen synergiën van elkaar te zijn).
Antagonistic realtionschip = twee verschillende spieren die rotatie rond zelfde as van een
gewricht geven in een andere richting, dus tegenovergesteld aan elkaar.
Structurele synergie = aangeboren neurale verbinding die zijn ingebakken in het systeem.
Tijdelijke synergie = ontwikkelingen van coördinatiepatronen om met een steeds betere
koppeling steeds makkelijker bewegingen te maken.
Neoniveau = jongste structuur van het brein, hersenschors (cognitieve functies, bewuste
aandacht, sociaal wenselijk gedrag).
Paleoniveau= middelste structuur, binnenbrein (ontstaan en expressie van emoties,
ontwikkelen bewegingsautomatismen).
Archiniveau = oudste structuur, ruggenmerg (basale overlevingsfuncties, spierreflexen).
EEG = sensoren op de schedel die de elektrische activiteit van de hersengebieden opvangen
die zich onder de elektroden bevinden.
MEG = zelfde als EEG met nauwkeuriger ‘waar’ op de hersenen (spatial solution), maar dan
ingesnoerd in een stoel.
fMRI = toename van doorbloeding in de hersenen te zien door O2-gevoeligheid, spatieel
zeer nauwkeurig.
TMS = stimulatie van de gebieden onder een sensor door middel van een elektrisch veld,
metingen worden gedaan op basis van spieractiviteit.
TES = elektroden op zenuwweefsel die elektrische signalen opvangen op celniveau. Zeer
nauwkeurig maar lastig toe te passen.
Sensorisch neuronen = afferente neuronen die reageren op stimuli van buitenaf.
Motorneuronen = efferente neuronen die signalen sturen naar cellen buiten het CZS
(ruggenmerg in contact met spiervezels en hersenstam).
Interneuronen = vormen connecties tussen neuronen in het CZS door middel van neurale
netwerken.
Actiepotentiaal = kortdurende, sterke verandering in de membraanpotentiaal.
Excitatoire postsynaptische potentiaal (EPSP) = depolarisatie, de potentiaal wordt minder
negatief en komt dichter bij de drempelwaarde.
Inhibitoire postsynaptische potentiaal (IPSP) = hyperpolarisatie, de potentiaal wordt meer
negatief, minder kans op een actiepotentiaal.’
Spatiële summatie = meerdere presynaptische potentialen die tegelijk vuren.
Temporele summatie = herhaaldelijk vuren van één presynaptisch neuron.
Neuromusculaire synaps = motorisch eindplaatje met eindknopen die uitkomen op een
spiervezel, altijd excitatoir en supraliminaal (1-op-1 overdracht die altijd boven de
drempelwaarde uitkomt).
Motorunit = a-motoneuron samen met de extrafusale spiervezels die deze innerveert.
Motorische eenheid = a-motoneuronen en geïnnerveerde spiervezels.
Motoneuronenpool = alle motoneuronen die een bepaalde spier innerveren.
Size principle = hoe meer te leveren kracht, hoe grotere motorunits worden geactiveerd.
Reciproke inhibitie = de reflexmatige remming van een spiergroep bij aanspanning van een
spiergroep met tegenovergestelde werking (remming antagonist).
Context-bepaalde variabiliteit = doordat de omstandigheden steeds een beetje anders zijn,
hebben motorische commando’s niet steeds hetzelfde effect. (Geen 1-op-1 correspondentie
tussen het motorische commando en de resulterende beweging.
Re-afferentie = informatie ten gevolge van een zelf uitgevoerde beweging.
Ex-afferentie = informatie over de omgeving die niet het gevolg is van een zelf uitgevoerde
beweging.
Efferent = afvoerend, van het centraal zenuwstelsel af.
Afferent = aanvoerend, naar het centraal zenuwstelsel toe.
Open-lus-controle = geen gebruik van re-afferente informatie, geen bijsturing.
Invers model = representatie in het centraal zenuwstelsel van de eigenschappen van het
systeem en de context om open-lus-controle te bewerkstelligen.
Gesloten-lus-controle = bijsturing op basis van sensorische (re-afferente) feedback.
Goal-directed motor behavior (doelgerichte motorische handling) = beweging om een
bepaalde uitkomst te genereren.
Adaptability (motorisch aanpassingsvermogen) = dezelfde uitkomst kan worden bereikt in
verschillende omstandigheden door verschillende bewegingen te gebruiken.
Persistence in respons to failure = wanneer de uitkomst niet is bereikt, er meerdere pogingen
worden gedaan tot de uitkomst wel is bereikt.
Motor task (motorische handeling) = een specificatie van ‘iets’ wat kan worden bereikt door
middel van motorisch gedrag (beweging).
Elemental action (elementaire handeling) = een beweging waarin de goal outcome wordt
bereikt door slechts één enkele goal-directed action.
Discrete action (discrete handeling) = een beweging waarvan de uitvoering een duidelijk
begin- en eindpunt heeft.
Principle of motor fit (principe van motorische fit) = hetzelfde bereiken in verschillende
omstandigheden vergt verschillende bewegingen.
(Motor) adaptability (motorische aanpassingsvermogen) = de capaciteit om bewegingen aan
te passen in nieuwe omstandigheden zodat een goal/outcome/task objective kan worden
bereikt.
Motor equivalence (motorische equivalentie) = verschillende bewegingen en spiercontracties
die dezelfde uitkomst hebben.
Voluntary behavior (vrijwillig gedrag) = goal-directed gedrag dat volledig bewust wordt
uigevoerd.
Sensorimotor principle (sensorimotorisch principe) = sensorische perceptie maakt het
mogelijk dat bewegingen goal-directed kunnen zijn.
Principal objective of control = om het gedrag van een systeem te laten aansluiten bij
bepaalde vereisten door er dingen aan te veranderen.
Fundamental objective of feedback control = errors op nul krijgen, of zo dicht mogelijk bij nul.
Open-looop-control = de output van het systeem komt niet terug bij de controller. Wat er
daadwerkelijk wordt uitgevoerd door het systeem heeft geen effect op de input van de
controller op het systeem.
Vrijheidsgraden = het aantal bewegingsmogelijkheden in een gewricht ten opzichte van de
rotatie-assen.
Redundant = veel verschillende mogelijke oplossingen tot een beweegprobleem, door de
vele vrijheidsgraden van het systeem.
Motorische equivalentie = op verschillende manieren eenzelfde doel bereiken, door middel
van gebruik van effectoren of de trajecten.
Traject = ‘pad’ dat wordt afgelegd door de eindeffector
Inverse kinematica = terug redeneren welke beweging in de gewrichten je nodig hebt om een
bepaald doel te bereiken.
Minimal jerk principe = een zo vloeiend mogelijke beweging uitvoeren (3e afgeleiden)
, Inverse dynamica = het realiseren van de kinematica, wat zorgt voor een moment in een
gewricht waardoor er beweging plaatsvindt.
Degrees of freedom of a system of rigid, joint segments (vrijheidsgraden) = het aantal
onafhankelijke gewrichtshoeken dat nodig is om een gehele beweging te beschrijven.
Mechanical action of a muscle (spier actie) = het type gewrichtsrotatie dat optreedt als de
spier geactiveerd wordt.
Synergieën = inperkingen van het aantal te controleren vrijheidsgraden door koppelingen
tussen spieren door middel van verbindingen op neuraal niveau.
Mechanical synsergist (mechanische synergisten) = twee verschillende spieren die rotatie
rond dezelfde as van een gewricht in dezelfde richting geven als deze geactiveerd worden.
(let op: geldt rond een as, hoeven in andere assen geen synergiën van elkaar te zijn).
Antagonistic realtionschip = twee verschillende spieren die rotatie rond zelfde as van een
gewricht geven in een andere richting, dus tegenovergesteld aan elkaar.
Structurele synergie = aangeboren neurale verbinding die zijn ingebakken in het systeem.
Tijdelijke synergie = ontwikkelingen van coördinatiepatronen om met een steeds betere
koppeling steeds makkelijker bewegingen te maken.
Neoniveau = jongste structuur van het brein, hersenschors (cognitieve functies, bewuste
aandacht, sociaal wenselijk gedrag).
Paleoniveau= middelste structuur, binnenbrein (ontstaan en expressie van emoties,
ontwikkelen bewegingsautomatismen).
Archiniveau = oudste structuur, ruggenmerg (basale overlevingsfuncties, spierreflexen).
EEG = sensoren op de schedel die de elektrische activiteit van de hersengebieden opvangen
die zich onder de elektroden bevinden.
MEG = zelfde als EEG met nauwkeuriger ‘waar’ op de hersenen (spatial solution), maar dan
ingesnoerd in een stoel.
fMRI = toename van doorbloeding in de hersenen te zien door O2-gevoeligheid, spatieel
zeer nauwkeurig.
TMS = stimulatie van de gebieden onder een sensor door middel van een elektrisch veld,
metingen worden gedaan op basis van spieractiviteit.
TES = elektroden op zenuwweefsel die elektrische signalen opvangen op celniveau. Zeer
nauwkeurig maar lastig toe te passen.
Sensorisch neuronen = afferente neuronen die reageren op stimuli van buitenaf.
Motorneuronen = efferente neuronen die signalen sturen naar cellen buiten het CZS
(ruggenmerg in contact met spiervezels en hersenstam).
Interneuronen = vormen connecties tussen neuronen in het CZS door middel van neurale
netwerken.
Actiepotentiaal = kortdurende, sterke verandering in de membraanpotentiaal.
Excitatoire postsynaptische potentiaal (EPSP) = depolarisatie, de potentiaal wordt minder
negatief en komt dichter bij de drempelwaarde.
Inhibitoire postsynaptische potentiaal (IPSP) = hyperpolarisatie, de potentiaal wordt meer
negatief, minder kans op een actiepotentiaal.’
Spatiële summatie = meerdere presynaptische potentialen die tegelijk vuren.
Temporele summatie = herhaaldelijk vuren van één presynaptisch neuron.
Neuromusculaire synaps = motorisch eindplaatje met eindknopen die uitkomen op een
spiervezel, altijd excitatoir en supraliminaal (1-op-1 overdracht die altijd boven de
drempelwaarde uitkomt).
Motorunit = a-motoneuron samen met de extrafusale spiervezels die deze innerveert.
Motorische eenheid = a-motoneuronen en geïnnerveerde spiervezels.
Motoneuronenpool = alle motoneuronen die een bepaalde spier innerveren.
Size principle = hoe meer te leveren kracht, hoe grotere motorunits worden geactiveerd.
Reciproke inhibitie = de reflexmatige remming van een spiergroep bij aanspanning van een
spiergroep met tegenovergestelde werking (remming antagonist).
