Materieel Strafrecht Stappenplan
Causaliteit
Huidige leer: redelijke toerekening uit HR Letale Longembolie.
Vraag is of het gevolg redelijkerwijs kan worden toegerekend aan de verdachte?
1. Is er een conditio sine qua non en is die duidelijk?
- De onmisbare schakel; daar zonder was het gevolg niet ingetreden.
- Ondergrens van causaliteit.
2. Complexe causale keten? (Is het gevolg nog steeds – dus ondanks tussenkomende factoren in
de causaliteitsketen – toe te rekenen aan de verdachte?)
Conditio sine qua non duidelijk Conditio sine qua non Conditio sine qua non
onduidelijk onduidelijk
Duidelijk CSQN met complexe Alternatieve causaliteit: Nalaten:
causale keten: 1. Kan het gedrag CSQN 1. Heeft de verdachte de
1. Aard van de gedraging: opleveren? kans op het intreden
is de gedraging 2. Aannemelijk dat gevolg van het gevolg
geschikt om het gevolg met aanzienlijke verhoogd?
te doen voorkomen of waarschijnlijkheid door 2. Is er een zorgplicht?
verhoogd het de kans gedrag van verdachte 3. Indicaties
daarop? is veroorzaakt? - Aard van de gedraging
2. Opzet/schuld verband. - Aard van de gedraging nalaten
Een basaal willen en - Ervaringsregels (apart - Opzet/schuld (kijken
weten waar je iets over noemen, maar mag naar concrete dingen
zegt. met afweging uit de casus)
3. Voorzienbaarheid: was scenario’s worden - Voorzienbaarheid (zie
het gevolg te voorzien uitgewerkt) schuldverband)
voor de verdachte? - Afweging scenario’s
Naar omstandigheden (bij de tussenconclusie dat
van het geval kijken en er geen causaal verband
minder naar wat de bestaat hoef je indicaties
verdachte had kunnen niet af te lopen)
voorzien. 3. Indicaties
HR Letale Longembolie, - Aard van de gedraging
Aortaperforatie en Dwarslaesie (Groninger HIV)
- Opzet/schuld (bijv. als
je daar iemand steekt
heb je de
aanmerkelijke kans op
het gevolg aanvaard)
- Voorzienbaarheid
HR Groninger HIV
Conclusie
, Opzet
Rechtsvraag
Beginnen bij delictsomschrijving. Om welk subjectieve bestanddeel gaat het, hoe leg je dat uit? Gaat
om “opzettelijk”, gaat om een opzet delict.
- Hoofregel: opzet ziet op alles wat na “opzettelijk” komt.
- Wat houdt opzet in? Willens en wetens handelen.
- Gradaties van opzet noemen.
o Zuiver/vol opzet
o Opzet met noodzakelijkheidsbewustzijn
o Voorwaardelijk opzet
- Welke gradatie volstaat in casu?
- Kom je uit bij voorwaardelijk opzet, dan leg je uit wat voorwaardelijk opzet is: het bewust
aanvaarden van de aanmerkelijke kans.
- Toepassen
Aanmerkelijke kans
- Roept de gedraging van de verdachte de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg in het
leven?
- HR HIV I: afhankelijk van omstandigheden van het geval waarbij het toekomt aan de aard van
de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht. Aard van het gevolg is niet
van belang. Kans moet naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk zijn.
- HR Aanmerkelijke kans II: een in de gegeven omstandigheden reële, niet onwaarschijnlijke
mogelijkheid.
Bewust
- Was de verdachte zich bewust van de aanmerkelijke kans? Niet ‘je zou moeten weten dat’ of
‘behoren te weten’, maar ‘het kan niet anders zijn dan dat hij dit wist’.
- Feitelijk: wat wist de verdachte? Wat verklaart de verdachte daarover? Gaat om een
daadwerkelijk weten.
- Veronderstellen: objectiveren, gemiddelde derde (concretiseren naar verdachte en situatie)
Aanvaarden
- Heeft de verdachte de aanmerkelijke kans aanvaard?
- Een cynische onverschilligheid ten aanzien van de uitkomst op de koop toenemen van het
gevolg.
- Af te leiden aan de feitelijke omstandigheden van het geval (normativeren)
o Aard van de gedraging
o Omstandigheden van het gedrag
o Uiterlijke verschijningsvormen van de gedragingen
Kunnen zo zeer gericht zijn op een gevolg dat het niet anders kan zijn dan dat
de verdachte de aanmerkelijke kans heeft aanvaard (HR Porsche).
Behoudens contra-indicaties (HR Porsche)
- Af te leiden aan verklaringen van verdachte en getuigen (HR Enkhuizer doodslag)
Conclusie
Causaliteit
Huidige leer: redelijke toerekening uit HR Letale Longembolie.
Vraag is of het gevolg redelijkerwijs kan worden toegerekend aan de verdachte?
1. Is er een conditio sine qua non en is die duidelijk?
- De onmisbare schakel; daar zonder was het gevolg niet ingetreden.
- Ondergrens van causaliteit.
2. Complexe causale keten? (Is het gevolg nog steeds – dus ondanks tussenkomende factoren in
de causaliteitsketen – toe te rekenen aan de verdachte?)
Conditio sine qua non duidelijk Conditio sine qua non Conditio sine qua non
onduidelijk onduidelijk
Duidelijk CSQN met complexe Alternatieve causaliteit: Nalaten:
causale keten: 1. Kan het gedrag CSQN 1. Heeft de verdachte de
1. Aard van de gedraging: opleveren? kans op het intreden
is de gedraging 2. Aannemelijk dat gevolg van het gevolg
geschikt om het gevolg met aanzienlijke verhoogd?
te doen voorkomen of waarschijnlijkheid door 2. Is er een zorgplicht?
verhoogd het de kans gedrag van verdachte 3. Indicaties
daarop? is veroorzaakt? - Aard van de gedraging
2. Opzet/schuld verband. - Aard van de gedraging nalaten
Een basaal willen en - Ervaringsregels (apart - Opzet/schuld (kijken
weten waar je iets over noemen, maar mag naar concrete dingen
zegt. met afweging uit de casus)
3. Voorzienbaarheid: was scenario’s worden - Voorzienbaarheid (zie
het gevolg te voorzien uitgewerkt) schuldverband)
voor de verdachte? - Afweging scenario’s
Naar omstandigheden (bij de tussenconclusie dat
van het geval kijken en er geen causaal verband
minder naar wat de bestaat hoef je indicaties
verdachte had kunnen niet af te lopen)
voorzien. 3. Indicaties
HR Letale Longembolie, - Aard van de gedraging
Aortaperforatie en Dwarslaesie (Groninger HIV)
- Opzet/schuld (bijv. als
je daar iemand steekt
heb je de
aanmerkelijke kans op
het gevolg aanvaard)
- Voorzienbaarheid
HR Groninger HIV
Conclusie
, Opzet
Rechtsvraag
Beginnen bij delictsomschrijving. Om welk subjectieve bestanddeel gaat het, hoe leg je dat uit? Gaat
om “opzettelijk”, gaat om een opzet delict.
- Hoofregel: opzet ziet op alles wat na “opzettelijk” komt.
- Wat houdt opzet in? Willens en wetens handelen.
- Gradaties van opzet noemen.
o Zuiver/vol opzet
o Opzet met noodzakelijkheidsbewustzijn
o Voorwaardelijk opzet
- Welke gradatie volstaat in casu?
- Kom je uit bij voorwaardelijk opzet, dan leg je uit wat voorwaardelijk opzet is: het bewust
aanvaarden van de aanmerkelijke kans.
- Toepassen
Aanmerkelijke kans
- Roept de gedraging van de verdachte de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg in het
leven?
- HR HIV I: afhankelijk van omstandigheden van het geval waarbij het toekomt aan de aard van
de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht. Aard van het gevolg is niet
van belang. Kans moet naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk zijn.
- HR Aanmerkelijke kans II: een in de gegeven omstandigheden reële, niet onwaarschijnlijke
mogelijkheid.
Bewust
- Was de verdachte zich bewust van de aanmerkelijke kans? Niet ‘je zou moeten weten dat’ of
‘behoren te weten’, maar ‘het kan niet anders zijn dan dat hij dit wist’.
- Feitelijk: wat wist de verdachte? Wat verklaart de verdachte daarover? Gaat om een
daadwerkelijk weten.
- Veronderstellen: objectiveren, gemiddelde derde (concretiseren naar verdachte en situatie)
Aanvaarden
- Heeft de verdachte de aanmerkelijke kans aanvaard?
- Een cynische onverschilligheid ten aanzien van de uitkomst op de koop toenemen van het
gevolg.
- Af te leiden aan de feitelijke omstandigheden van het geval (normativeren)
o Aard van de gedraging
o Omstandigheden van het gedrag
o Uiterlijke verschijningsvormen van de gedragingen
Kunnen zo zeer gericht zijn op een gevolg dat het niet anders kan zijn dan dat
de verdachte de aanmerkelijke kans heeft aanvaard (HR Porsche).
Behoudens contra-indicaties (HR Porsche)
- Af te leiden aan verklaringen van verdachte en getuigen (HR Enkhuizer doodslag)
Conclusie
