Samenvatting Aansprakelijkheidsrecht alle studiestof week 4

Leereenheid 4: aansprakelijkheid voor zaken en
dieren

Leerdoelen

Uitleggen wat de functies zijn van kwalitatieve aansprakelijkheden en deze
relateren aan de functies van het aansprakelijkheidsrecht.

Kwalitatieve aansprakelijkheid
 6:173, 6:174 en 6:179 leggen op de bezitter van gebrekkige roerende
zaken, opstallen en dieren een kwalitatieve aansprakelijkheid, indien deze
zaken schade veroorzaken.
 6:175, 6:176 en 6:177 maken achtereenvolgens de bedrijfsmatige
gebruiker van gevaarlijke stoffen, de exploitant van een stortplaats en de
exploitant van een boorgat kwalitatief aansprakelijk wanneer ten gevolge
v.d. stof, de plaats of het boorgat schade ontstaat. De bezitter, de
bedrijfsmatige gebruiker en de exploitant zijn in hun hoedanigheid
aansprakelijk, zonder dat deze zelf een fout (een toerekenbare od) moet
hebben gemaakt.

Kwalitatieve aansprakelijkheid voor zaken en dieren
 Hierbij ligt de gedachte ten grondslag dat het gaat om een bron van
verhoogd gevaar.
 Indien dit gevaar zich verwezenlijkt, dienen benadeelden te worden
beschermd in die zin dat zij hun schade moeten kunnen verhalen op
degene die voor het uit de bron voortvloeiende gevaar verantwoordelijk
moet worden gehouden.

Productaansprakelijkheid
 Afdeling 6.3.3 en is de implementatie van een Europese richtlijn uit 1985
(recent herzien en vervangen)
 Producenten kunnen aansprakelijk zijn voor de schade veroorzaakt door
gebrekkige producten die zij in het verkeer brengen.

,De verschillende aansprakelijkheden voor dieren en zaken onderscheiden.
Aansprakelijkheid voor dieren (noem: HR: Paard-Imagine + HR: Hangmat)
 6:179 vestigt een kwalitatieve aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door
dieren.
 Vereiste:
1. Door het dier aangerichte schade
- Het moet gaan om de eigen energie van het dier.
2. Tenzij-clausule
 De bezitter is aansprakelijk voor de door het dier aangerichte schade.
 De aansprakelijkheid is gebaseerd op het gevaar dat schuilt in de eigen
energie v.h. dier en het onberekenbare element dat in die energie ligt
opgesloten.
 Vereist is een zelfstandige gedraging v.h. dier waarbij het dier niet als een
instrument van een persoon handelt.
 De HR heeft beslist dat de regel uit het Hangmat-arrest niet opgaat in de
verhouding tussen medebezitters van dieren, gezien de aard v.h. risico
waarvoor de kwalitatieve aansprakelijkheid bestaat en anderzijds de
verzekerbaarheid daarvan. Het ligt volgens de HR minder voor de hand dat de
norm van 6:179 ook zou strekken tot bescherming v.d. benadeelde die als
medebezitter bewust bijdraagt tot het scheppen of handhaven v.h. voor hem
kenbare gevaar waartegen deze bepaling bescherming biedt. Daarbij
overweegt de HR dat het van medebezitters van dieren, eerder dan van
medebezitters van opstallen kan worden verwacht dat zij dit risico zelf
afdekken in de vorm van een ongevallenverzekering of
arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Aansprakelijkheid voor roerende zaken
 6:173 lid 1: vestigt een kwalitatieve aansprakelijkheid voor schade
veroorzaakt door een gebrek aan een roerende zaak. De bezitter is
aansprakelijk, indien:

1. Er sprake is van een roerende zaak, waarvan;
- = 3:2: voor menselijke beheersing stoffelijke objecten.
- M.u.v. dieren, schepen en luchtvaartuigen.

2. Bekend is dat zij, zo zij;
- Heeft geen betrekking op het concrete gebrek, maar zij ziet op de aan
de zaak verbonden gevaren in geval van gebrekkigheid.
- Het gaat erom dat bekend is indien aan de zaak in kwestie een
desbetreffend gebrek zou kleven, dit een bijzonder gevaar voor
personen of zaken zou opleveren.
- Beslissend is dus of op het moment dat de schadeveroorzakende
gebeurtenis plaatsvond het gebrek en het daaraan verbonden gevaar
kenbaar waren. Het gaat hier om geobjectiveerde (on)bekendheid.

3. Niet voldoet aan de eisen die men in de gegeven omstandigheden
aan de zaak mag stellen (‘gebrekkig’ is);
- Gebrekkig = als een zaak niet voldoet aan de eisen die men in de
gegeven omstandigheden aan een dergelijke zaak met het oog op de
veiligheid mag stellen. Dit is het geval wanneer er sprake is van:
 Een intrinsiek gebrek
 Een abnormaal kenmerk
 Een eigenschap die de zaak niet behoort te hebben

, - Bij de beoordeling v.d. gebrekkigheid spelen veiligheidsnormen alsook
aan de bezitter te stellen zorgvuldigheidsnormen een rol. Maar ook:
 De aard en de functie v.d. zaak.
 De grootte v.d. kans op verwezenlijking v.h. aan de zaak
verbonden gevaar.
 De mogelijkheid en bezwaarlijkheid van te nemen
veiligheidsmaatregelen.
- Van belang is welke gerechtvaardigde verwachtingen omtrent de
veiligheid bestaan.
- Het enkele feit dat een zaak aan de geldende veiligheidsvoorschriften
voldoet, staat aansprakelijkheid o.g.v. 6:173 niet in de weg.
- Aan de zaak moet een gebrek kleven. Dus brengt zij door een
ongelukkige plaatsing schade teweeg, dan leidt dat niet tot
aansprakelijkheid krachts 6:173.

4. Een bijzonder gevaar oplevert;
- = derhalve niet een aan de zaak inherent gevaar, maar dient voor te
vloeien uit het feit dat de zaak gebrekkig is, oftewel een afwijkende
eigenschap vertoont.
- Een bierflesje explodeert of de hals breekt af. Dit zijn voorbeelden van
een bijzonder gevaar. Het is geen bijzonder gevaar wanneer het
bierflesje van 10 hoog naar beneden valt.

5. Voor personen of zaken;
- Het gebrek moet schade aan personen of schade hebben veroorzaakt.
- Letsel- en zaakschade komen voor vergoeding in aanmerking. Ook
bedrijfsschade en schade als gevolg van arbeidsongeschiktheid, mits
deze is veroorzaakt door zaak- of letselschade.
- 6:98 en 6:163 kunnen de toerekening v.d. aan de aansprakelijke
persoon beperken.

6. En dit gevaar verwezenlijkt.

7. TENZIJ-clausule
 Houdt in dat de bezitter v.d. zaak niet aansprakelijk is, indien hij,
gesteld dat hij het gevaar op het tijdstip v.h. ontstaan ervan zou
hebben gekend, niet voor de schade aansprakelijk zou zijn geweest
krachtens 6:162.
 als aan de vereisten voor aansprakelijkheid is voldaan, heeft dit geen
verdere gevolgen dan een aansprakelijkheid o.g.v. od zou hebben.
 de begrenzingen die 6:162 en 6:163 aan de aansprakelijkheid uit od
stellen, kunnen ook in het kader van 6:173 worden gebracht. Vb:
beroep op een rechtvaardigingsgrond of relativiteit.
 Sluit ook aansprakelijkheid uit voor gebreken die zeer kort voor de
verwezenlijking v.h. gevaar zijn ontstaan.
 onbekendheid met het gebrek levert GEEN verweer op.