Hoofdstuk 1................................................................................................................................................... 3
1.1 Human Resource Management: de uitdagingen...........................................................................................3
1.2 HR-strategieën plannen, uitvoeren en selecteren..........................................................................................5
1.3 HR-strategieën selecteren voor betere prestaties..........................................................................................6
1.4 De HR-afdeling en managers: een belangrijk partnerschap..........................................................................8
1.5 Specialisatie in HRM.......................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2................................................................................................................................................... 9
2.1 Werk: Het organisatieperspectief..................................................................................................................9
2.2 Werk: het groepsperspectief........................................................................................................................10
2.3 Werk: het individuele perspectief.................................................................................................................10
2.4 Functies ontwerpen en een functieanalyse uitvoeren..................................................................................11
2.5 Het flexibele personeelsbestand..................................................................................................................13
2.6 Human resource-informatiesystemen..........................................................................................................15
Hoofdstuk 3................................................................................................................................................. 16
3.1 Waarom kennis van het arbeidsrecht belangrijk is......................................................................................16
3.2 Arbeidsovereenkomst...................................................................................................................................16
3.3 Duur van de arbeidsovereenkomst..............................................................................................................17
3.4 De totstandkoming van de arbeidsovereenkomst.......................................................................................17
3.5 Wetgeving inzake gelijke behandeling.........................................................................................................17
3.6 De inhoud van de arbeidsovereenkomst......................................................................................................17
3.7 Disciplinaire maatregelen............................................................................................................................18
3.8 Wijzigingen van arbeidsvoorwaarden.........................................................................................................18
Hoofdstuk 4................................................................................................................................................. 19
4.1 Wat is diversiteit?.........................................................................................................................................19
4.2 De uitdaging van diversiteitsbeleid..............................................................................................................21
4.3 Het diversiteitsbeleid verbeteren.................................................................................................................21
Hoofdstuk 5................................................................................................................................................. 23
5.1 Vraag naar en aanbod van arbeidskrachten...............................................................................................23
5.2 Werknemers aanstellen...............................................................................................................................23
5.3 Aandachtspunten bij de werving en selectie van personeel........................................................................23
5.4 De juiste persoon op de juiste plaats...........................................................................................................25
5.5 Het selectieproces........................................................................................................................................25
Hoofdstuk 6................................................................................................................................................. 28
6.1 Wat is ontslag?.............................................................................................................................................28
6.2 Ontslagvormen.............................................................................................................................................28
, 6.3 Het managen van (massa)ontslagen...........................................................................................................32
6.4 De kosten van ontslag..................................................................................................................................34
Hoofdstuk 16............................................................................................................................................... 34
16.1 De fasen van internationalisering..............................................................................................................34
16.2 De mix van expats en werknemers uit het gastland..................................................................................35
16.3 De uitdagingen bij het aanstellen van expats............................................................................................36
16.4 Expataanstellingen effectief begeleide met HRM-beleid en -praktijken....................................................36
16.5 HRM-beleid ontwikkelen in een mondiale context....................................................................................38
16.6 HR-management en exportactiviteiten......................................................................................................38
16.7 Ethiek een maatschappelijke verantwoordelijkheid..................................................................................39
,Hoofdstuk 1
1.1 Human Resource Management: de uitdagingen
Human Resources = visie waarin werknemers een waardevol en vaak onvervangbaar
bedrijfsmiddel zijn. Werknemers worden gezien als opbrengstenpost in plaats van
kostenpost.
HR-strategie = Het bewust gebruikmaken van. Human resources, zodat het bedrijf op de
markt een voorsprong op de concurrenten kan krijgen of behouden. De grote lijnen of de
algemene aanpakken waarmee een bedrijf ervoor zorgt dat mensen effectief worden ingezet
om zijn missie te verwezenlijken.
Manager = mensen die de leiding hebben en verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van
taken die de prestaties van hun unit bevorderen.
Lijnmedewerkers = direct betrokken bij de productie van goederen of de levering van
diensten.
Stafmedewerkers = ondersteunen de lijnfuncties.
1.1.1 Uitdagingen vanuit de omgeving
Uitdagingen vanuit de omgeving zijn krachten uiten het bedrijf. Het management heeft er
nauwelijks greep op. Uitdagingen vanuit de omgeving zijn:
- Snelle veranderingen
o Werk beheerst het leven
o Omgaan met stress
- De internetrevolutie
o Sociale media
o Online leren
o HR in staat stellen zich te richten op management
- Diversiteit van het personeel
- Globalisering
o Mondiale bedrijfscultuur
o Mondiale werving
o Industriële metamorfose
o Mondiale allianties
o Virtueel personeel
- Wetgeving
- Werk en gezin
- Tekort aan geschoolde werknemers en de opkomst van de dienstensector
1.1.2 Interne uitdagingen
Interne uitdagingen zijn aandachtspunten of problemen binnen het bedrijf.
- Concurrentiepositie: kosten, kwaliteit en onderscheidende capaciteiten
o Kosten beheersen
o Kwaliteit verbeteren (TQM)
o Onderscheidende capaciteiten creëren
, - Decentralisatie (verplaatsing van de verantwoordelijkheden en
beslissingsbevoegdheid van het hoofdkantoor naar de locaties dichter bij de situatie
die aandacht nodig heeft).
- Inkrimpingen (periodieke verkleining van het personeelsbestand om de financiële
resultaten te verbeteren).
- Herstructurering
- Zelfsturende werkteams
- Organisatiecultuur (de uitgangspunten en overtuigingen van de leden van de
organisatie. Deze overtuigingen zijn onbewust en definiëren op een vanzelfsprekende
manier hoe de organisatie zichzelf en haar omgeving ziet.)
- Technologie
o Opkomst van telewerken
o De ethiek van juist gebruik van gegevens
o Medische tests
o Toenemend egalitarisme
o Privacy van medewerkers en sollicitanten
o Gegevensbeveiliging
- Het Nieuwe Werken (een visie over werken die past bij de 21ste eeuw met als doel
het werken flexibeler, effectiever, efficiënter, maar ook plezieriger te maken.
o Voorwaarden hierbij zijn dat:
De werknemer toegang heeft tot de gegevens die nodig zijn om het
werk te kunnen doen
De organisatie moet zich flexibel opstellen naar haar medewerkers.
Managers moeten zich in dienst stellen van de medewerkers en zich
continu afvragen wat de medewerker nodig heeft.
- Outsourcing (het verschuiven van werk dat intern gedaan werd naar externe
leveranciers.
- Productveiligheid en deugdelijkheid
1.1.3 Individuele uitdagingen
Individuele uitdagingen zijn HR-kwesties die beslissingen over specifieke werknemers
betreffen.
- Passende combinatie van mens en organisatie.
- Ethiek en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO = vorm van
ondernemen waarbij een bedrijf zijn kernactiviteiten uitvoert en
verantwoordelijkheid neemt ten aanzien van het milieu en de sociale context).
- Productiviteit (maatstaf van de waarde die individuele werknemers aan de goederen
of diensten toevoegt).
- Empowerment (werknemers die vaardigheden en het gezag geven om beslissingen
te nemen die traditioneel door managers werden genomen).
- Vertrek van waardevolle mensen, braindrain (het verlies van intellectueel eigendom
wanneer waardevolle werknemers vertrekken).
- Arbeidsonzekerheid
, 1.2 HR-strategieën plannen, uitvoeren en selecteren
1.2.1 De voordelen van een strategische HR-planning. Strategische HR-
planning is het formuleren van HR-strategieën en het opzetten van programma’s of
tactieken om deze te implementeren.
Voordelen hiervan zijn:
- Proactief gedrag stimuleren i.p.v. reactief gedrag
- Bedrijfsdoelen expliciet overbrengen
- Kritisch denken stimuleren en veronderstellingen voortdurend onderzoeken
- Discrepantie tussen huidige situatie en toekomstvisie opsporen
- Inspraak lijnmanagers stimuleren
- Beperkingen en kansen HR benoemen
- Gemeenschappelijke banden creëren beter presteren
1.2.2 De uitdagingen van strategische HR-planning
De organisatie krijgt met het maken van strategische HR-planning te maken met
uitdagingen:
- Een concurrentievoordeel behouden
- De algemene bedrijfsstrategie ondersteunen voorkomt problemen
- Niet te veel focussen op alledaagse problemen
- HR-strategieën ontwikkelen voor unieke organisatiekenmerken
- Omgaan met de omgeving
- Zorgen dat het management erachter staat
- Het strategische plan vertalen in actie
- Bewuste (intended) en spontaan groeiende (emergent) strategieën combineren
- Ruimte bieden aan verandering
1.2.3 Strategische HR-keuzes
De strategische HR-keuzes zijn de mogelijkheden waarom het bedrijf beschikt bij het
ontwerp van zijn HR-systeem. Ze zijn strategisch als ze invloed hebben op de lange termijn.
Voorbeelden van strategische HR-keuzes zijn:
- Werkstromen (manieren waarop de taken zijn georganiseerd om de productie- of
dienstverleningsdoelen te halen.
o Efficiëntie of innovatie
o Controle of flexibiliteit
o Expliciete functieomschrijvingen of ruime functieomschrijvingen
o Uitvoerige werkplanning of losse werkplanning
- Arbeidsovereenkomst en arbeidsrecht
o Vast of flexibel personeel
o Vaste aanstelling of tijdelijk contract
o Geheimhoudingsplicht en concurrentiebeding of geen juridische barrières
o Wet Gelijke Behandeling of Diversiteitsbeleid
- Personeelsbezetting
o Interne werving of externe werving
o Leidinggevende beslist over aanstelling of HR-afdeling beslist
o Passen in de bedrijfscultuur belangrijk of expertise belangrijk
o Informele aanstelling of formele aanstelling
1.1 Human Resource Management: de uitdagingen...........................................................................................3
1.2 HR-strategieën plannen, uitvoeren en selecteren..........................................................................................5
1.3 HR-strategieën selecteren voor betere prestaties..........................................................................................6
1.4 De HR-afdeling en managers: een belangrijk partnerschap..........................................................................8
1.5 Specialisatie in HRM.......................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2................................................................................................................................................... 9
2.1 Werk: Het organisatieperspectief..................................................................................................................9
2.2 Werk: het groepsperspectief........................................................................................................................10
2.3 Werk: het individuele perspectief.................................................................................................................10
2.4 Functies ontwerpen en een functieanalyse uitvoeren..................................................................................11
2.5 Het flexibele personeelsbestand..................................................................................................................13
2.6 Human resource-informatiesystemen..........................................................................................................15
Hoofdstuk 3................................................................................................................................................. 16
3.1 Waarom kennis van het arbeidsrecht belangrijk is......................................................................................16
3.2 Arbeidsovereenkomst...................................................................................................................................16
3.3 Duur van de arbeidsovereenkomst..............................................................................................................17
3.4 De totstandkoming van de arbeidsovereenkomst.......................................................................................17
3.5 Wetgeving inzake gelijke behandeling.........................................................................................................17
3.6 De inhoud van de arbeidsovereenkomst......................................................................................................17
3.7 Disciplinaire maatregelen............................................................................................................................18
3.8 Wijzigingen van arbeidsvoorwaarden.........................................................................................................18
Hoofdstuk 4................................................................................................................................................. 19
4.1 Wat is diversiteit?.........................................................................................................................................19
4.2 De uitdaging van diversiteitsbeleid..............................................................................................................21
4.3 Het diversiteitsbeleid verbeteren.................................................................................................................21
Hoofdstuk 5................................................................................................................................................. 23
5.1 Vraag naar en aanbod van arbeidskrachten...............................................................................................23
5.2 Werknemers aanstellen...............................................................................................................................23
5.3 Aandachtspunten bij de werving en selectie van personeel........................................................................23
5.4 De juiste persoon op de juiste plaats...........................................................................................................25
5.5 Het selectieproces........................................................................................................................................25
Hoofdstuk 6................................................................................................................................................. 28
6.1 Wat is ontslag?.............................................................................................................................................28
6.2 Ontslagvormen.............................................................................................................................................28
, 6.3 Het managen van (massa)ontslagen...........................................................................................................32
6.4 De kosten van ontslag..................................................................................................................................34
Hoofdstuk 16............................................................................................................................................... 34
16.1 De fasen van internationalisering..............................................................................................................34
16.2 De mix van expats en werknemers uit het gastland..................................................................................35
16.3 De uitdagingen bij het aanstellen van expats............................................................................................36
16.4 Expataanstellingen effectief begeleide met HRM-beleid en -praktijken....................................................36
16.5 HRM-beleid ontwikkelen in een mondiale context....................................................................................38
16.6 HR-management en exportactiviteiten......................................................................................................38
16.7 Ethiek een maatschappelijke verantwoordelijkheid..................................................................................39
,Hoofdstuk 1
1.1 Human Resource Management: de uitdagingen
Human Resources = visie waarin werknemers een waardevol en vaak onvervangbaar
bedrijfsmiddel zijn. Werknemers worden gezien als opbrengstenpost in plaats van
kostenpost.
HR-strategie = Het bewust gebruikmaken van. Human resources, zodat het bedrijf op de
markt een voorsprong op de concurrenten kan krijgen of behouden. De grote lijnen of de
algemene aanpakken waarmee een bedrijf ervoor zorgt dat mensen effectief worden ingezet
om zijn missie te verwezenlijken.
Manager = mensen die de leiding hebben en verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van
taken die de prestaties van hun unit bevorderen.
Lijnmedewerkers = direct betrokken bij de productie van goederen of de levering van
diensten.
Stafmedewerkers = ondersteunen de lijnfuncties.
1.1.1 Uitdagingen vanuit de omgeving
Uitdagingen vanuit de omgeving zijn krachten uiten het bedrijf. Het management heeft er
nauwelijks greep op. Uitdagingen vanuit de omgeving zijn:
- Snelle veranderingen
o Werk beheerst het leven
o Omgaan met stress
- De internetrevolutie
o Sociale media
o Online leren
o HR in staat stellen zich te richten op management
- Diversiteit van het personeel
- Globalisering
o Mondiale bedrijfscultuur
o Mondiale werving
o Industriële metamorfose
o Mondiale allianties
o Virtueel personeel
- Wetgeving
- Werk en gezin
- Tekort aan geschoolde werknemers en de opkomst van de dienstensector
1.1.2 Interne uitdagingen
Interne uitdagingen zijn aandachtspunten of problemen binnen het bedrijf.
- Concurrentiepositie: kosten, kwaliteit en onderscheidende capaciteiten
o Kosten beheersen
o Kwaliteit verbeteren (TQM)
o Onderscheidende capaciteiten creëren
, - Decentralisatie (verplaatsing van de verantwoordelijkheden en
beslissingsbevoegdheid van het hoofdkantoor naar de locaties dichter bij de situatie
die aandacht nodig heeft).
- Inkrimpingen (periodieke verkleining van het personeelsbestand om de financiële
resultaten te verbeteren).
- Herstructurering
- Zelfsturende werkteams
- Organisatiecultuur (de uitgangspunten en overtuigingen van de leden van de
organisatie. Deze overtuigingen zijn onbewust en definiëren op een vanzelfsprekende
manier hoe de organisatie zichzelf en haar omgeving ziet.)
- Technologie
o Opkomst van telewerken
o De ethiek van juist gebruik van gegevens
o Medische tests
o Toenemend egalitarisme
o Privacy van medewerkers en sollicitanten
o Gegevensbeveiliging
- Het Nieuwe Werken (een visie over werken die past bij de 21ste eeuw met als doel
het werken flexibeler, effectiever, efficiënter, maar ook plezieriger te maken.
o Voorwaarden hierbij zijn dat:
De werknemer toegang heeft tot de gegevens die nodig zijn om het
werk te kunnen doen
De organisatie moet zich flexibel opstellen naar haar medewerkers.
Managers moeten zich in dienst stellen van de medewerkers en zich
continu afvragen wat de medewerker nodig heeft.
- Outsourcing (het verschuiven van werk dat intern gedaan werd naar externe
leveranciers.
- Productveiligheid en deugdelijkheid
1.1.3 Individuele uitdagingen
Individuele uitdagingen zijn HR-kwesties die beslissingen over specifieke werknemers
betreffen.
- Passende combinatie van mens en organisatie.
- Ethiek en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO = vorm van
ondernemen waarbij een bedrijf zijn kernactiviteiten uitvoert en
verantwoordelijkheid neemt ten aanzien van het milieu en de sociale context).
- Productiviteit (maatstaf van de waarde die individuele werknemers aan de goederen
of diensten toevoegt).
- Empowerment (werknemers die vaardigheden en het gezag geven om beslissingen
te nemen die traditioneel door managers werden genomen).
- Vertrek van waardevolle mensen, braindrain (het verlies van intellectueel eigendom
wanneer waardevolle werknemers vertrekken).
- Arbeidsonzekerheid
, 1.2 HR-strategieën plannen, uitvoeren en selecteren
1.2.1 De voordelen van een strategische HR-planning. Strategische HR-
planning is het formuleren van HR-strategieën en het opzetten van programma’s of
tactieken om deze te implementeren.
Voordelen hiervan zijn:
- Proactief gedrag stimuleren i.p.v. reactief gedrag
- Bedrijfsdoelen expliciet overbrengen
- Kritisch denken stimuleren en veronderstellingen voortdurend onderzoeken
- Discrepantie tussen huidige situatie en toekomstvisie opsporen
- Inspraak lijnmanagers stimuleren
- Beperkingen en kansen HR benoemen
- Gemeenschappelijke banden creëren beter presteren
1.2.2 De uitdagingen van strategische HR-planning
De organisatie krijgt met het maken van strategische HR-planning te maken met
uitdagingen:
- Een concurrentievoordeel behouden
- De algemene bedrijfsstrategie ondersteunen voorkomt problemen
- Niet te veel focussen op alledaagse problemen
- HR-strategieën ontwikkelen voor unieke organisatiekenmerken
- Omgaan met de omgeving
- Zorgen dat het management erachter staat
- Het strategische plan vertalen in actie
- Bewuste (intended) en spontaan groeiende (emergent) strategieën combineren
- Ruimte bieden aan verandering
1.2.3 Strategische HR-keuzes
De strategische HR-keuzes zijn de mogelijkheden waarom het bedrijf beschikt bij het
ontwerp van zijn HR-systeem. Ze zijn strategisch als ze invloed hebben op de lange termijn.
Voorbeelden van strategische HR-keuzes zijn:
- Werkstromen (manieren waarop de taken zijn georganiseerd om de productie- of
dienstverleningsdoelen te halen.
o Efficiëntie of innovatie
o Controle of flexibiliteit
o Expliciete functieomschrijvingen of ruime functieomschrijvingen
o Uitvoerige werkplanning of losse werkplanning
- Arbeidsovereenkomst en arbeidsrecht
o Vast of flexibel personeel
o Vaste aanstelling of tijdelijk contract
o Geheimhoudingsplicht en concurrentiebeding of geen juridische barrières
o Wet Gelijke Behandeling of Diversiteitsbeleid
- Personeelsbezetting
o Interne werving of externe werving
o Leidinggevende beslist over aanstelling of HR-afdeling beslist
o Passen in de bedrijfscultuur belangrijk of expertise belangrijk
o Informele aanstelling of formele aanstelling
