Semester 2
Straf(proces)recht
Radboud Universiteit
Rechtsgeleerdheid Bachelor 1
Inleiding Straf(proces)recht
Hoorcollege 1
Periode 2
, College 1: Inleiding op de cursus en het vakgebied
1.0 Hoorcollege
Bij “strafrecht” komen verschillende vragen aan de orde. Het betreft het formuleren en opsporen van
strafbare feiten, het vervolgen en berechten van verdachten en het executeren van straffen en
maatregelen.
In principe valt strafrecht onder het publiekrecht, aangezien het een kwestie van de staat tegenover de
burger is. Het strafrecht is een middel waarmee de staat de rechtsorde kan handhaven en de burger kan
beschermen. Het strafrecht heeft in die zin dus een dienende functie aan de samenleving. Door middel
van normstelling, de wet, kan de staat vervolgen.
Sociale normen en rechtsnormen
Er is een verschil tussen normen en rechtsnormen. Een norm is een regel omtrent gedrag; Wat vinden
we normaal?
Er zijn echter verschillende meningen over wat rechtsnormen zijn.
Ter Heide & Hulsman stelt dat strafrecht een verzameling van sociale normen is, waar we ons met z’n
allen aan dienen te houden.
Hazewinkel Suringa & Remmelink zegt juist dat strafrecht helemaal niet gewoon sociale normen zijn,
maar regels die afgestemd moeten zijn op maatschappelijke opvattingen.
Niet alle normen zijn rechtsnormen. Om een rechtsnorm te zijn, moeten bij een regel gevolgen zijn in
de rechtswereld. Bij het strafrecht gaat het over een negatieve reactie op normschendend gedrag.
Functie strafrecht
Het doel van strafrecht is leedtoevoeging. Leedtoevoeging is een vrij typische wijze om een norm,
regel, te handhaven. Alleen als je een delict begaat, zal leed toegevoegd worden in het strafrecht. Hugo
de Groot zei dat we echter niet over moeten gaan op wraakneming. Straffen moeten binnen de lijnen
blijven. Er moet sprake zijn van rechtsbescherming.
Er zijn twee belangrijke aspecten binnen het strafrecht. Een daarvan is dat strafrecht tijdsgebonden is.
Strafrecht is tijdsgebonden
Door de jaren heen is hetgeen dat strafbaar is, veranderd.
Vroeger was het bijvoorbeeld de kerk die de regels stelde. Na de Franse revolutie is er een verandering
in het strafrecht. De willekeur verdween toen en de democratie kwam hiervoor in de plaats.
Door de tijd heen zijn er ook verschillende stromingen geweest omtrent het idee waar misdaad in de
mens vandaan komt.
Lombroso was van mening dat mensen een geboren misdadiger konden zijn en delicten plegen dus
biologisch bepaald is.
Lacassagne zei juist dat de sociale omgeving bepalend is voor hoe mensen handelen.
Van Hamel zei later dat er sprake is van nature en nurture. Dit betekent dat gedrag zowel biologisch
bepaald is, als door de sociale omgeving wordt gevormd. Dat is op dit moment ook de leidende visie.
Straf(proces)recht
Radboud Universiteit
Rechtsgeleerdheid Bachelor 1
Inleiding Straf(proces)recht
Hoorcollege 1
Periode 2
, College 1: Inleiding op de cursus en het vakgebied
1.0 Hoorcollege
Bij “strafrecht” komen verschillende vragen aan de orde. Het betreft het formuleren en opsporen van
strafbare feiten, het vervolgen en berechten van verdachten en het executeren van straffen en
maatregelen.
In principe valt strafrecht onder het publiekrecht, aangezien het een kwestie van de staat tegenover de
burger is. Het strafrecht is een middel waarmee de staat de rechtsorde kan handhaven en de burger kan
beschermen. Het strafrecht heeft in die zin dus een dienende functie aan de samenleving. Door middel
van normstelling, de wet, kan de staat vervolgen.
Sociale normen en rechtsnormen
Er is een verschil tussen normen en rechtsnormen. Een norm is een regel omtrent gedrag; Wat vinden
we normaal?
Er zijn echter verschillende meningen over wat rechtsnormen zijn.
Ter Heide & Hulsman stelt dat strafrecht een verzameling van sociale normen is, waar we ons met z’n
allen aan dienen te houden.
Hazewinkel Suringa & Remmelink zegt juist dat strafrecht helemaal niet gewoon sociale normen zijn,
maar regels die afgestemd moeten zijn op maatschappelijke opvattingen.
Niet alle normen zijn rechtsnormen. Om een rechtsnorm te zijn, moeten bij een regel gevolgen zijn in
de rechtswereld. Bij het strafrecht gaat het over een negatieve reactie op normschendend gedrag.
Functie strafrecht
Het doel van strafrecht is leedtoevoeging. Leedtoevoeging is een vrij typische wijze om een norm,
regel, te handhaven. Alleen als je een delict begaat, zal leed toegevoegd worden in het strafrecht. Hugo
de Groot zei dat we echter niet over moeten gaan op wraakneming. Straffen moeten binnen de lijnen
blijven. Er moet sprake zijn van rechtsbescherming.
Er zijn twee belangrijke aspecten binnen het strafrecht. Een daarvan is dat strafrecht tijdsgebonden is.
Strafrecht is tijdsgebonden
Door de jaren heen is hetgeen dat strafbaar is, veranderd.
Vroeger was het bijvoorbeeld de kerk die de regels stelde. Na de Franse revolutie is er een verandering
in het strafrecht. De willekeur verdween toen en de democratie kwam hiervoor in de plaats.
Door de tijd heen zijn er ook verschillende stromingen geweest omtrent het idee waar misdaad in de
mens vandaan komt.
Lombroso was van mening dat mensen een geboren misdadiger konden zijn en delicten plegen dus
biologisch bepaald is.
Lacassagne zei juist dat de sociale omgeving bepalend is voor hoe mensen handelen.
Van Hamel zei later dat er sprake is van nature en nurture. Dit betekent dat gedrag zowel biologisch
bepaald is, als door de sociale omgeving wordt gevormd. Dat is op dit moment ook de leidende visie.
