Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Voorwoord
Dit rapport is geschreven in het kader van het afstudeerproject, binnen de opleiding HBO-
Pedagogiek. Ik, als vierdejaars, rond mijn opleiding af met een afstudeerproject.
Ik ben in het derde jaar van de opleiding Pedagogiek begonnen aan mijn stage binnen X locatie X.
Het vierde jaar was ik eveneens aan deze instelling gekoppeld. X is een orthopedagogische
behandelinstelling voor moeilijk lerende kinderen.
Dit afstudeerproject bestaat uit een theoretisch onderzoek (hoofdstuk 1 t/m 4) en een
praktijkonderzoek (hoofdstuk 5). Dit afstudeerproject wordt afgesloten met een hoofdstuk waarin
conclusies en aanbevelingen worden beschreven (hoofdstuk 6).
Voor het lezen van deze scriptie heb ik gekozen voor de mannelijke vorm, zo wordt het lezen een
stuk gemakkelijker.
Ik wil de instelling X bedanken voor de mogelijkheid en ruimte die ze mij gegeven heeft voor het
uitvoeren van mijn afstudeerproject. Ook wil ik alle medewerkers van X X bedanken die, op welke
manier dan ook, hun medewerking hebben verleend aan mijn afstudeerproject.
Daarnaast wil ik alle geïnterviewde ouders bedanken voor hun aandeel in mijn onderzoek.
In het bijzonder wil ik mijn drie begeleiders X, X en X bedanken voor de begeleiding van mijn scriptie.
En niet te vergeten mijn moeder en X voor hun adviezen en inzet betreffende het gebruik van de
Nederlandse taal.
Ik hoop door middel van dit afstudeerproject een bijdrage te hebben geleverd aan het vergroten van
de betrokkenheid van de ouders van de jeugdigen die binnen X locatie X verblijven.
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Samenvatting
In het kader van mijn afstudeerproject heb ik mijn onderzoek gedaan binnen de 24-uurs opvang van X
locatie X. X is een orthopedagogisch behandelinstituut voor moeilijk lerende kinderen in de leeftijd
van 4 tot 21 jaar. Het einddoel is de terugkeer van het kind naar het ouderlijk huis of naar een andere
woonvorm. Voorop staat steeds dat er samen met de ouders aan de toekomst van het kind gewerkt
wordt.
Binnen X wonen kinderen uit verschillende gezinnen. Vanuit mijn eigen privé-situatie weet ik hoe
belangrijk ouders zijn. Dit geldt ook voor de kinderen binnen de instelling van X.
Omdat ik deze betrokkenheid van ouders niet duidelijk terugzag in de praktijk ontstond bij mij het idee
voor mijn afstudeerproject.
De volgende doelstelling is daarom geformuleerd:
Door het uitvoeren van dit onderzoek lever ik een bijdrage aan het vergroten van de betrokkenheid / het contact
tussen de ouders en jeugdigen en tussen de ouders en groepsleiders binnen X.
De daaruit afgeleide vraagstelling luidt:
Hoe ziet de betrokkenheid tussen de jeugdigen van X locatie X en hun ouders en tussen de ouders en de
groepsleiders eruit, en waar hebben ouders behoefte aan als het gaat om de betrokkenheid tussen kind en
ouders en tussen ouders en groepsleiders? Hoe betrek je ouders meer bij hun kind, daarbij rekening
houdend met de interesses van ouders en kinderen?
Uit het theoretisch onderzoek blijkt dat de band tussen ouders en kinderen onverbrekelijk is. Ouders
zijn een zekere loyaliteit naar hun kinderen verschuldigd en andersom. Verder blijkt dat
communicatieproblemen vaker op betrekkingsniveau liggen dan op inhoudsniveau. Van daaruit zijn
thema’s naar voren gekomen die van belang zijn om de vraagstelling te beantwoorden. Door middel
van vragen worden die thema’s beantwoord. Uiteindelijk is er een halfgestructureerde vragenlijst tot
stand gekomen die is afgenomen bij de ouders van de jeugdigen binnen X. De resultaten zijn verwerkt en
geanalyseerd.
Ondanks dat ik uit mijn onderzoek kan concluderen dat ouders over het algemeen tevreden zijn over
de betrokkenheid tussen de ouders en hun kind en tussen ouders en groepsleiders, komt eveneens
naar voren dat ouders een meer structureel contact willen met de groep. Ze willen weten wie wanneer
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
bereikbaar is en ze willen weten dat er tijd voor ouders vrij wordt gemaakt als ze op de groep komen.
De doelstelling is bereikt door aan de hand van de resultaten aanbevelingen te beschrijven die een
bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van de betrokkenheid tussen ouders en hun kind en tussen
ouders en groepsleiders.
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Inhoud Voorwoord
Samenvatting
Inleiding
1. Mijn stageverlenende instelling ‘X’ 7
Inleiding 7
1.1 Mijn stageverlenende instelling 7
1.2 Missie 9
1.2.1 Visie 9
1.2.2 Strategie 10
1.3 KOK in het kort 10
1.4 De 8 werksettingen kort uitgelegd 11
1.4.1 De NAAM 12
1.4.2 De NAAM 12
1.4.3 NAAM 12
1.4.4 NAAM 12
1.4.5 NAAM 13
1.4.6 X Onderwijs 13
1.4.7 NAAM 13
1.4.8 NAAM 13
1.5 De organisatie 13
1.6 Mijn stageplaats nader bekeken 14
1.7 Aanleiding tot het onderzoek 18
2. Het gezin als systeem 21
Inleiding 21
2.1 Het ontstaan van de systeemtheorie 21
2.2 De vier dimensies 22
2.2.1 Analyse van cliëntgezin 25
2.3 Kenmerken en eigenschappen van systemen 25
2.3.1 Openheid 25
2.3.2 Subsystemen 25
2.3.3 De organismische visie op levende systemen 26
2.3.4 Grenzen 26
2.3.5 Kluwen- en los-zand gezinnen 27
2.3.6 Systeemhiërarchieën 28
2.4 De systeemtheorie en mijn stageplaats 29
3. Het begrip loyaliteit beter bekeken 32
Inleiding 32
3.1 Een onverbrekelijke band 32
3.2 Loyaliteit gerelateerd aan de stage-instelling 33
4. Communicatietheorie 36
Inleiding 36
4.1 Definitiebepaling 36
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
4.2 De vijf axioma’s en wat er mis kan gaan 37
4.3 Kenmerken, eigenschappen en vormen van de communicatie 39
4.3.1 Coderen en decoderen 39
4.3.2 Communicatiestoornis 40
4.3.3 Inhouds- en betrekkingsniveau 41
4.3.3.1 Verdieping betrekkingsniveau 41
4.4 Metacommunicatie 41
4.5 Verstoringen op betrekkingsniveau 42
4.6 Communicatie vaardigheden 42
4.7 Taal en soorten communicatie 43
4.8 Communicatietheorie en systeemtheorie en mijn stage instelling 44
5. Onderzoek 47
Inleiding 47
5.1 Aanleiding tot het onderzoek 47
5.2 Doelstelling / vraagstelling en deelvragen 47
5.2.1 Doelstelling 47
5.2.2 Vraagstelling 48
5.2.3 Deelvragen 48
5.2.4 Definities 48
5.3 Onderzoekstype 49
5.4 Onderzoekspopulatie 49
5.5 Dataverzamelingsmethode 50
5.5.1 Opzet vragenlijst 50
5.6 Verwerking en analyse 51
5.7 Resultaten van het onderzoek 53
6. Conclusies en aanbevelingen 59
Inleiding 59
6.1 Conclusies 59
6.1.1 Conclusies gericht op de betrokkenheid tussen ouder en kind 59
6.1.2 Conclusies gericht op de betrokkenheid tussen ouder en groepsleiders 60
6.2 Aanbevelingen 61
Nawoord
Literatuurlijst 65
Bijlage 1. Brief ouders 70
Bijlage 2. Vragenlijst 71
Bijlage 3. Turfschema resultaten vragenlijst 79
Bijlage 4. Genogrammen Gele groep X X 99
Bijlage 5. Resultaten genogrammen 104
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Voorwoord
Dit rapport is geschreven in het kader van het afstudeerproject, binnen de opleiding HBO-
Pedagogiek. Ik, als vierdejaars, rond mijn opleiding af met een afstudeerproject.
Ik ben in het derde jaar van de opleiding Pedagogiek begonnen aan mijn stage binnen X locatie X.
Het vierde jaar was ik eveneens aan deze instelling gekoppeld. X is een orthopedagogische
behandelinstelling voor moeilijk lerende kinderen.
Dit afstudeerproject bestaat uit een theoretisch onderzoek (hoofdstuk 1 t/m 4) en een
praktijkonderzoek (hoofdstuk 5). Dit afstudeerproject wordt afgesloten met een hoofdstuk waarin
conclusies en aanbevelingen worden beschreven (hoofdstuk 6).
Voor het lezen van deze scriptie heb ik gekozen voor de mannelijke vorm, zo wordt het lezen een
stuk gemakkelijker.
Ik wil de instelling X bedanken voor de mogelijkheid en ruimte die ze mij gegeven heeft voor het
uitvoeren van mijn afstudeerproject. Ook wil ik alle medewerkers van X X bedanken die, op welke
manier dan ook, hun medewerking hebben verleend aan mijn afstudeerproject.
Daarnaast wil ik alle geïnterviewde ouders bedanken voor hun aandeel in mijn onderzoek.
In het bijzonder wil ik mijn drie begeleiders X, X en X bedanken voor de begeleiding van mijn scriptie.
En niet te vergeten mijn moeder en X voor hun adviezen en inzet betreffende het gebruik van de
Nederlandse taal.
Ik hoop door middel van dit afstudeerproject een bijdrage te hebben geleverd aan het vergroten van
de betrokkenheid van de ouders van de jeugdigen die binnen X locatie X verblijven.
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Samenvatting
In het kader van mijn afstudeerproject heb ik mijn onderzoek gedaan binnen de 24-uurs opvang van X
locatie X. X is een orthopedagogisch behandelinstituut voor moeilijk lerende kinderen in de leeftijd
van 4 tot 21 jaar. Het einddoel is de terugkeer van het kind naar het ouderlijk huis of naar een andere
woonvorm. Voorop staat steeds dat er samen met de ouders aan de toekomst van het kind gewerkt
wordt.
Binnen X wonen kinderen uit verschillende gezinnen. Vanuit mijn eigen privé-situatie weet ik hoe
belangrijk ouders zijn. Dit geldt ook voor de kinderen binnen de instelling van X.
Omdat ik deze betrokkenheid van ouders niet duidelijk terugzag in de praktijk ontstond bij mij het idee
voor mijn afstudeerproject.
De volgende doelstelling is daarom geformuleerd:
Door het uitvoeren van dit onderzoek lever ik een bijdrage aan het vergroten van de betrokkenheid / het contact
tussen de ouders en jeugdigen en tussen de ouders en groepsleiders binnen X.
De daaruit afgeleide vraagstelling luidt:
Hoe ziet de betrokkenheid tussen de jeugdigen van X locatie X en hun ouders en tussen de ouders en de
groepsleiders eruit, en waar hebben ouders behoefte aan als het gaat om de betrokkenheid tussen kind en
ouders en tussen ouders en groepsleiders? Hoe betrek je ouders meer bij hun kind, daarbij rekening
houdend met de interesses van ouders en kinderen?
Uit het theoretisch onderzoek blijkt dat de band tussen ouders en kinderen onverbrekelijk is. Ouders
zijn een zekere loyaliteit naar hun kinderen verschuldigd en andersom. Verder blijkt dat
communicatieproblemen vaker op betrekkingsniveau liggen dan op inhoudsniveau. Van daaruit zijn
thema’s naar voren gekomen die van belang zijn om de vraagstelling te beantwoorden. Door middel
van vragen worden die thema’s beantwoord. Uiteindelijk is er een halfgestructureerde vragenlijst tot
stand gekomen die is afgenomen bij de ouders van de jeugdigen binnen X. De resultaten zijn verwerkt en
geanalyseerd.
Ondanks dat ik uit mijn onderzoek kan concluderen dat ouders over het algemeen tevreden zijn over
de betrokkenheid tussen de ouders en hun kind en tussen ouders en groepsleiders, komt eveneens
naar voren dat ouders een meer structureel contact willen met de groep. Ze willen weten wie wanneer
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
bereikbaar is en ze willen weten dat er tijd voor ouders vrij wordt gemaakt als ze op de groep komen.
De doelstelling is bereikt door aan de hand van de resultaten aanbevelingen te beschrijven die een
bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van de betrokkenheid tussen ouders en hun kind en tussen
ouders en groepsleiders.
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
Inhoud Voorwoord
Samenvatting
Inleiding
1. Mijn stageverlenende instelling ‘X’ 7
Inleiding 7
1.1 Mijn stageverlenende instelling 7
1.2 Missie 9
1.2.1 Visie 9
1.2.2 Strategie 10
1.3 KOK in het kort 10
1.4 De 8 werksettingen kort uitgelegd 11
1.4.1 De NAAM 12
1.4.2 De NAAM 12
1.4.3 NAAM 12
1.4.4 NAAM 12
1.4.5 NAAM 13
1.4.6 X Onderwijs 13
1.4.7 NAAM 13
1.4.8 NAAM 13
1.5 De organisatie 13
1.6 Mijn stageplaats nader bekeken 14
1.7 Aanleiding tot het onderzoek 18
2. Het gezin als systeem 21
Inleiding 21
2.1 Het ontstaan van de systeemtheorie 21
2.2 De vier dimensies 22
2.2.1 Analyse van cliëntgezin 25
2.3 Kenmerken en eigenschappen van systemen 25
2.3.1 Openheid 25
2.3.2 Subsystemen 25
2.3.3 De organismische visie op levende systemen 26
2.3.4 Grenzen 26
2.3.5 Kluwen- en los-zand gezinnen 27
2.3.6 Systeemhiërarchieën 28
2.4 De systeemtheorie en mijn stageplaats 29
3. Het begrip loyaliteit beter bekeken 32
Inleiding 32
3.1 Een onverbrekelijke band 32
3.2 Loyaliteit gerelateerd aan de stage-instelling 33
4. Communicatietheorie 36
Inleiding 36
4.1 Definitiebepaling 36
, Scriptie pedagogiek ouder betrokkenheid moeilijk lerende kinderen
4.2 De vijf axioma’s en wat er mis kan gaan 37
4.3 Kenmerken, eigenschappen en vormen van de communicatie 39
4.3.1 Coderen en decoderen 39
4.3.2 Communicatiestoornis 40
4.3.3 Inhouds- en betrekkingsniveau 41
4.3.3.1 Verdieping betrekkingsniveau 41
4.4 Metacommunicatie 41
4.5 Verstoringen op betrekkingsniveau 42
4.6 Communicatie vaardigheden 42
4.7 Taal en soorten communicatie 43
4.8 Communicatietheorie en systeemtheorie en mijn stage instelling 44
5. Onderzoek 47
Inleiding 47
5.1 Aanleiding tot het onderzoek 47
5.2 Doelstelling / vraagstelling en deelvragen 47
5.2.1 Doelstelling 47
5.2.2 Vraagstelling 48
5.2.3 Deelvragen 48
5.2.4 Definities 48
5.3 Onderzoekstype 49
5.4 Onderzoekspopulatie 49
5.5 Dataverzamelingsmethode 50
5.5.1 Opzet vragenlijst 50
5.6 Verwerking en analyse 51
5.7 Resultaten van het onderzoek 53
6. Conclusies en aanbevelingen 59
Inleiding 59
6.1 Conclusies 59
6.1.1 Conclusies gericht op de betrokkenheid tussen ouder en kind 59
6.1.2 Conclusies gericht op de betrokkenheid tussen ouder en groepsleiders 60
6.2 Aanbevelingen 61
Nawoord
Literatuurlijst 65
Bijlage 1. Brief ouders 70
Bijlage 2. Vragenlijst 71
Bijlage 3. Turfschema resultaten vragenlijst 79
Bijlage 4. Genogrammen Gele groep X X 99
Bijlage 5. Resultaten genogrammen 104
