Bouwkunde
1
,2
Bouwproces volgen NNI (Nederlands Normalisatie Instituut)
“Het bouwproces is een aaneenschakeling van opeenvolgende activiteiten of deelprocessen, die
resulteren in te hanteren uitgangspunten en middelen om resultaten te bereiken, met als
einddoelen een bouwwerk gereed te hebben en dit bouwwerk te beheren en te gebruiken”
Binnenplanse ontheffing:
Bij de toets aan het bestemmingsplan, wordt eerst gekeken of er in de regels van he t
bestemmingsplan een mogelijkheid voor ontheffing is opgenomen. Dit is de zogenaamde
binnenplanse ontheffing.
Buitenplanse ontheffing:
Wanneer het initiatief niet past binnen de regels van het bestemmingsplan, kan ook ontheffing
van de regels van het bestemmingsplan worden verleend; buitenplanse ontheffing.
Omgevingsvergunning:
Bij een vergunningsvrije object heb je geen omgevingsvergunning nodig, bij een
vergunningplichten object heb je wel een omgevingsvergunning nodig.
Bouwverordening:
Is een gemeentelijke verordening, kan per op accenten per gemeente verschillen en is bedoeld
om gemeente een vinger aan de pols te kunnen geven.
Wat staat er in zo’n bouwverordening:
❖ stedenbouwkundige voorschriften, zoals wegen waaraan mag worden
❖ gebouwd, rooilijnen of de plaatsing van bouwwerken ten opzichte van elkaar
❖ brandveiligheidsinstallaties
❖ aansluiting op nutsvoorzieningen
❖ tegengaan van bouwen op verontreinigde grond
❖ gebruiksbepalingen
❖ sloopvoorschriften
❖ voorschriften voor het uitvoeren van bouw - en sloopwerkzaamheden met
❖ betrekking tot veiligheid bouw-/sloopplaats, tijdstippen, e.d.
❖ belasting voor het gebruik van het trottoir om bijvoorbeeld tijdelijk een
❖ afvalcontainer te plaatsen
❖ controle door de gemeente tijdens de bouw 17
Bouwterrein:
Onder het nieuwe begrip bouwterrein wordt voortaan verstaan: onbebouwde grond die kennelijk
is bestemd om te worden bebouwd met een of meer gebouwen. Deze is veelal afgezet met
hekken. Aannemer is verantwoordelijk.
,3
Rooilijn:
De rooilijn is een lijn die bij het bouwen niet overschreden mag worden. Deze lijn wordt door de
gemeente bepaald en is vastgelegd in het bestemmingsplan. De voor- en achtergevelrooilijn
bepalen de plaats van de voor- en achtergevel van een gebouw. Zaken die de rooilijn
overschrijden, zoals luifels, stoepen of bordessen kunnen hierdoor verboden zijn of onder de
precariobelasting vallen.
Precario:
Onder de naam precariobelasting of precariorechten kan door een gemeente of een ander
openbaar lichaam een belasting worden geheven ter zake van het hebben van voorwerpen
onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond/provinciegrond.
Vrije vloeroppervlakte in verblijfsruimte:
Vloeroppervlakte waarboven zich een vrije hoogte bevindt van ten minste 2,3 m voor een
woonfunctie. Bij nieuwbouw 2,6m (dus let op zolderkamers/bergingen).
Particulier opdrachtgeverschap:
Onder particulier opdrachtgeverschap worden die vormen van woningbouwontwikkeling verstaan
waarbij de kopers zelf hun grondkavel kopen of pachten en een architect kiezen om zo met
maximale invloed hun woning te realiseren.
BENG criterium:
‘BENG’ staat voor ‘bijna-energieneutraal gebouw’. Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe
gebouwen in Nederland bijna-energieneutraal zijn, een gevolg van de Europese richtlijn EPBD uit
2010 en het Nederlandse Energieakkoord uit 2013. Na 2020 zullen in alle landen van de Europese
Unie BENG-eisen gelden.
Energieneutraal gebouw:
Verbruikt geen externe energiebron, is dus zelfvoorzienend.
Aanbesteding:
Een aanbesteding is de procedure waarbij een opdrachtgever bekendmaakt dat hij een opdracht
wil laten uitvoeren en bedrijven vraagt om een vrijblijvende offerte in te dienen. Een openbare
aanbesteding, waar iedereen kan inschrijven of een onderhandse aanbesteding met
voorgeselecteerde bedrijven. Aanbestedingsregels volgens de UAR (Uniforme
Aanbestedingsreglement).
❖ Europees aanbesteden, vanaf €5.548.000,00 (2019)
❖ Nota van inlichtingen, (overleg met alle inschrijvers <veelal bij verbouwingen>, waarna de
gestelde vragen zijn beantwoord en vastgelegd in een proces verbaal).
Turn-key opdracht:
Sleutel-op-de-deur, sleutelklaar of turnkey is een concept waarbij een enkel bedrijf het
projectmanagement op zich neemt en ervoor zorgt dat het geheel gebruiksklaar wordt
opgeleverd.
, 4
Bouwteamverband:
Een bouwteam is een projectgebonden samenwerkingsverband tussen een opdrachtgever en één
deskundige of meerdere deskundigen die, in gecoördineerd verband, samenwerken aan het
ontwerp, de engineering van het ontwerp en de bouw. Het doel van het bouwteam is om
gezamenlijk tot een uitvoeringsgericht ontwerp te komen dat dan gerealiseerd kan worden.
De samenwerking komt aan het begin van het ontwerpproces tot stand en voor de aanbesteding.
Het bouwteam heeft in principe een looptijd voor de duur van slechts één bepaald bouwproces.
Het bouwteam bestaat in ieder geval uit de opdrachtgever, ontwerpende (architect) en
uitvoerende partijen (aannemer). Het bouwteam kan gedurende het proces worden uitgebreid
met adviseurs, zoals een constructeur.
PPS(Publieke Private Samenwerking)-constructie:
In tegenstelling tot de openbare aanbesteding van de overheidsbestedingen, waarbij de
aanbestedende overheid de uitvoering gedetailleerd vastlegt in een bestek en/of Programma van
Eisen (PvE), bemoeit de overheid zich bij PPS-constructies niet met de inhoud en stuurt volledig
op het gewenste einddoel.
Betaling aannemer:
In termijnen (vastgesteld van te voren) naar rato werkzaamheden. Veelal wordt een kleine
achterstand (5%) op het uitgevoerde werk betaald. Oplevertermijn, na afronding van het werk
wordt het laatste oplevertermijn betaald, veelal een termijn van 10%.
Meer- en minderwerk:
Werkzaamheden, die afwijken van het contract door wijzigingen tijdens de bouw, worden bij
oplevering verrekend. Let op veelal wordt vermeld dat de meer - en minderwerken netto zijn. Dan
volgt naast de verrekening van materiaal en arbeid een opslag van 10% aannemingsprovisie.
Stelposten:
Stelposten zijn geschatte kosten per eenheid (stuks of m2) waarbij nog geen definitieve keuze
gemaakt is. Dit kan b.v. een keuken, tegels of hang- en sluitwerk zijn. Verrekening van de
stelposten vinden bij oplevering plaats. Voorbeeld verrekening, netto stelpost keuken in het
bestek €10.000,00 (dit is inclusief staartkosten). Bij bruto stelpost keuken betekent dit €10.000,00
minus 10% is €9.091,00. Definitieve keuken geplaatst voor inkoop €15.000,00 (dit excl. 10%
aannemingsprovisie). Aannemer ontvangt dan nog: (€15.000,00 x 1,1)– €9.091,00 = €7,409,00 dit
is wel excl. BTW.
Soorten Bouwmethodes:
❖ Stapelbouw – ook wel traditionele bouw genoemd; dragend metselwerk met betonvloeren
❖ Elementbouw – ook wel systeembouw of montagebouw genoemd; met prefab beton
elementen
❖ Gietbouw – beton met tunnelbekisting
❖ Skeletbouw:
o Houtskeletbouw (HSB) – met betonnen begane grondvloer
o Betonskelet
o Staalskelet
o Staal / aluminiumconstructie
o Gelamineerd houten spanten
o Unitbouw
1
,2
Bouwproces volgen NNI (Nederlands Normalisatie Instituut)
“Het bouwproces is een aaneenschakeling van opeenvolgende activiteiten of deelprocessen, die
resulteren in te hanteren uitgangspunten en middelen om resultaten te bereiken, met als
einddoelen een bouwwerk gereed te hebben en dit bouwwerk te beheren en te gebruiken”
Binnenplanse ontheffing:
Bij de toets aan het bestemmingsplan, wordt eerst gekeken of er in de regels van he t
bestemmingsplan een mogelijkheid voor ontheffing is opgenomen. Dit is de zogenaamde
binnenplanse ontheffing.
Buitenplanse ontheffing:
Wanneer het initiatief niet past binnen de regels van het bestemmingsplan, kan ook ontheffing
van de regels van het bestemmingsplan worden verleend; buitenplanse ontheffing.
Omgevingsvergunning:
Bij een vergunningsvrije object heb je geen omgevingsvergunning nodig, bij een
vergunningplichten object heb je wel een omgevingsvergunning nodig.
Bouwverordening:
Is een gemeentelijke verordening, kan per op accenten per gemeente verschillen en is bedoeld
om gemeente een vinger aan de pols te kunnen geven.
Wat staat er in zo’n bouwverordening:
❖ stedenbouwkundige voorschriften, zoals wegen waaraan mag worden
❖ gebouwd, rooilijnen of de plaatsing van bouwwerken ten opzichte van elkaar
❖ brandveiligheidsinstallaties
❖ aansluiting op nutsvoorzieningen
❖ tegengaan van bouwen op verontreinigde grond
❖ gebruiksbepalingen
❖ sloopvoorschriften
❖ voorschriften voor het uitvoeren van bouw - en sloopwerkzaamheden met
❖ betrekking tot veiligheid bouw-/sloopplaats, tijdstippen, e.d.
❖ belasting voor het gebruik van het trottoir om bijvoorbeeld tijdelijk een
❖ afvalcontainer te plaatsen
❖ controle door de gemeente tijdens de bouw 17
Bouwterrein:
Onder het nieuwe begrip bouwterrein wordt voortaan verstaan: onbebouwde grond die kennelijk
is bestemd om te worden bebouwd met een of meer gebouwen. Deze is veelal afgezet met
hekken. Aannemer is verantwoordelijk.
,3
Rooilijn:
De rooilijn is een lijn die bij het bouwen niet overschreden mag worden. Deze lijn wordt door de
gemeente bepaald en is vastgelegd in het bestemmingsplan. De voor- en achtergevelrooilijn
bepalen de plaats van de voor- en achtergevel van een gebouw. Zaken die de rooilijn
overschrijden, zoals luifels, stoepen of bordessen kunnen hierdoor verboden zijn of onder de
precariobelasting vallen.
Precario:
Onder de naam precariobelasting of precariorechten kan door een gemeente of een ander
openbaar lichaam een belasting worden geheven ter zake van het hebben van voorwerpen
onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond/provinciegrond.
Vrije vloeroppervlakte in verblijfsruimte:
Vloeroppervlakte waarboven zich een vrije hoogte bevindt van ten minste 2,3 m voor een
woonfunctie. Bij nieuwbouw 2,6m (dus let op zolderkamers/bergingen).
Particulier opdrachtgeverschap:
Onder particulier opdrachtgeverschap worden die vormen van woningbouwontwikkeling verstaan
waarbij de kopers zelf hun grondkavel kopen of pachten en een architect kiezen om zo met
maximale invloed hun woning te realiseren.
BENG criterium:
‘BENG’ staat voor ‘bijna-energieneutraal gebouw’. Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe
gebouwen in Nederland bijna-energieneutraal zijn, een gevolg van de Europese richtlijn EPBD uit
2010 en het Nederlandse Energieakkoord uit 2013. Na 2020 zullen in alle landen van de Europese
Unie BENG-eisen gelden.
Energieneutraal gebouw:
Verbruikt geen externe energiebron, is dus zelfvoorzienend.
Aanbesteding:
Een aanbesteding is de procedure waarbij een opdrachtgever bekendmaakt dat hij een opdracht
wil laten uitvoeren en bedrijven vraagt om een vrijblijvende offerte in te dienen. Een openbare
aanbesteding, waar iedereen kan inschrijven of een onderhandse aanbesteding met
voorgeselecteerde bedrijven. Aanbestedingsregels volgens de UAR (Uniforme
Aanbestedingsreglement).
❖ Europees aanbesteden, vanaf €5.548.000,00 (2019)
❖ Nota van inlichtingen, (overleg met alle inschrijvers <veelal bij verbouwingen>, waarna de
gestelde vragen zijn beantwoord en vastgelegd in een proces verbaal).
Turn-key opdracht:
Sleutel-op-de-deur, sleutelklaar of turnkey is een concept waarbij een enkel bedrijf het
projectmanagement op zich neemt en ervoor zorgt dat het geheel gebruiksklaar wordt
opgeleverd.
, 4
Bouwteamverband:
Een bouwteam is een projectgebonden samenwerkingsverband tussen een opdrachtgever en één
deskundige of meerdere deskundigen die, in gecoördineerd verband, samenwerken aan het
ontwerp, de engineering van het ontwerp en de bouw. Het doel van het bouwteam is om
gezamenlijk tot een uitvoeringsgericht ontwerp te komen dat dan gerealiseerd kan worden.
De samenwerking komt aan het begin van het ontwerpproces tot stand en voor de aanbesteding.
Het bouwteam heeft in principe een looptijd voor de duur van slechts één bepaald bouwproces.
Het bouwteam bestaat in ieder geval uit de opdrachtgever, ontwerpende (architect) en
uitvoerende partijen (aannemer). Het bouwteam kan gedurende het proces worden uitgebreid
met adviseurs, zoals een constructeur.
PPS(Publieke Private Samenwerking)-constructie:
In tegenstelling tot de openbare aanbesteding van de overheidsbestedingen, waarbij de
aanbestedende overheid de uitvoering gedetailleerd vastlegt in een bestek en/of Programma van
Eisen (PvE), bemoeit de overheid zich bij PPS-constructies niet met de inhoud en stuurt volledig
op het gewenste einddoel.
Betaling aannemer:
In termijnen (vastgesteld van te voren) naar rato werkzaamheden. Veelal wordt een kleine
achterstand (5%) op het uitgevoerde werk betaald. Oplevertermijn, na afronding van het werk
wordt het laatste oplevertermijn betaald, veelal een termijn van 10%.
Meer- en minderwerk:
Werkzaamheden, die afwijken van het contract door wijzigingen tijdens de bouw, worden bij
oplevering verrekend. Let op veelal wordt vermeld dat de meer - en minderwerken netto zijn. Dan
volgt naast de verrekening van materiaal en arbeid een opslag van 10% aannemingsprovisie.
Stelposten:
Stelposten zijn geschatte kosten per eenheid (stuks of m2) waarbij nog geen definitieve keuze
gemaakt is. Dit kan b.v. een keuken, tegels of hang- en sluitwerk zijn. Verrekening van de
stelposten vinden bij oplevering plaats. Voorbeeld verrekening, netto stelpost keuken in het
bestek €10.000,00 (dit is inclusief staartkosten). Bij bruto stelpost keuken betekent dit €10.000,00
minus 10% is €9.091,00. Definitieve keuken geplaatst voor inkoop €15.000,00 (dit excl. 10%
aannemingsprovisie). Aannemer ontvangt dan nog: (€15.000,00 x 1,1)– €9.091,00 = €7,409,00 dit
is wel excl. BTW.
Soorten Bouwmethodes:
❖ Stapelbouw – ook wel traditionele bouw genoemd; dragend metselwerk met betonvloeren
❖ Elementbouw – ook wel systeembouw of montagebouw genoemd; met prefab beton
elementen
❖ Gietbouw – beton met tunnelbekisting
❖ Skeletbouw:
o Houtskeletbouw (HSB) – met betonnen begane grondvloer
o Betonskelet
o Staalskelet
o Staal / aluminiumconstructie
o Gelamineerd houten spanten
o Unitbouw
