Samenvatting Communicatieleer met duidelijke begrippen

Communicatieleer 2024


Hoofdstuk 1: Visie op communicatie

Communicatie is elke dag weer anders, omdat mensen en omstandigheden
elke dag weer anders zijn.

Wat zijn de kenmerken van communicatie in verschillende professionele
contexten
Hoe kan communicatie een zinvolle bijdrage aan een organisatie leveren?
Hoe pak je dat aan en voer je dat uit?

Mensen communiceren de hele dag door. Soms gebeurt dat doelgericht, maar
vaak ook zonder erbij na te denken. Die communicatie vindt op allerlei
manieren plaats. Communicatie hoeft niet altijd bedoeld, beantwoord en
geslaagd/ succesvol te zijn. James stappers (1930-2014) wordt gezien als de
grondlegger van de wettenschappelijke studie Communicatiewetenschap in
Nederland.
Voorbeelden van communicatie kunnen zijn:
- Een reclameposter
- Eem gesprek tussen vrienden
- Een klacht van een klant
- Een knipoog van een collega in een vergadering
- Een nieuwsbericht
- Zwaaiende kinderen
Conclusies die je uit de verschillende situaties kunt trekken:
- Bij communicatie hoort zowel zich uiten (zender) als waarnemen en
interpreteren (ontvangen)
- Onze zintuigen zijn onmisbaar bij het opvangen van de informatie.
- Niet iedereen zal bepaalde informatie op dezelfde manier interpreteren.

1.4 Stappers formuleerde vier “niet nodig- principes”: om van communicatie
te spreken is het niet nodig dat:
1. Principe van intentionaliteit.
De zender kan, maar hoeft niet een bedoeling te hebben met wat hij
communiceert, hij kan ook onbedoeld communiceren.
2. Principe van tijd en plaats
Het waarnemen van de uitingen in het “hier en nu” van het uiten plaatsvindt
3. Principe van geslaagdheid

,De boodschap daadwerkelijkheid wordt waargenomen en geïnterpreteerd
door één of meer ontvangers.
4. Principe van wederkerigheid
Er kan wel of geen sprake zijn van een reactie van de ontvanger(s).

In het communicatieproces doet iemand (A) een mededeling (x) in een
boodschap. De boodschap kan de klanken zijn die A uitspreekt, de inktstrepen
zijn die a schrijft of de letters die A typt. De mededeling (x) is dat wat A wil
uiten of mededelen. De mededeling is de betekenis die A aan de boodschap wil
toevoegen.
In het informatieproces neemt iemand anders (B) een informatiebron waar en
haalt er informatie, kennis uit. Een informatiebron kan echt van alles zijn: een
verkeersbord, nieuwsbericht op de radio, poster etc. Boodschappen die
bedoeld zijn als een informatiebron. Ze zijn gemaakt voor specifieke informatie
te leveren. Echter of die informatie ook precies zo door de ontvanger (B) wordt
herkend, is niet helemaal zeker.
Daarnaast zijn er ook natuurlijke informatiebronnen. Die zijn niet door mensen
gemaakt en geuit. Donkere wolken kunnen bevoordeeld informatie geven over
een aankomende bui.




1.5 Massacommunicatie is het overbrengen van gedachten, mededelingen
enz. aan een groot publiek door gebruik van massamedia. Massacommunicatie
wordt gedefinieerd als het proces van het creëren, verzenden, ontvangen en
analyseren van berichten aan een groot publiek, via verbale, geschreven en
digitale media. Via een openbare massacommunicatie kan informatie snel en
efficiënt worden overgedragen naar een groter groep.

1.6 Naast dat iemand iets openbaar kan maken, kunnen boodschappen ook
openbaar raken, doordat mensen informatie uitwisselen. Er is dan geen
duidelijke aanwijsbare zender. Wat wel gebeurt is dat men ervaringen met
elkaar deelt, of elkaar deelgenoot maakt van de eigen opvattingen en
onderling ideeën uitwisselen.

1.8 Enkele hoofddomeinen in de professionele communicatie:
1. Marketingcommunicatie
Hieronder verstaat men doorgaans die vormen van communicatie waarbij de
merken van de organisatie en haar producten centraal staan.



2

, Marketingcommunicatie is dan ook het domein van reclame, persoonlijke
verkoop en promotie. Het draait dus om het opbouwen van sterke merken en
het aanprijzen van de producten en diensten.
2. Corporate communicatie
Binnen dit domein gaat het over alle interne en externe communicatie. Externe
communicatie, ook wel concerncommunicatie genoemd, gaat het om het
communiceren over de organisatie in het geheel.
Het draait dus om het beheren van de relaties van een organisatie. Het gaat
over de manier waarop je jouw normen en waarden vertaalt in een
communicatiestrategie. Of beter gezegd: hoe je die laat vertalen.
3. Interne communicatie
Interne communicatie heeft betrekking op communicatie die binnen de
organisatie (management en medewerkers) plaatsvindt.
4. Publiekscommunicatie
Publiekscommunicatie is communicatie gericht aan een grote groep. Dit zijn
voornamelijk burgers. Inhoudelijk gaat het vooral over onderwerpen en
maatschappelijke kwesties die de hele samenleving aangaan. Mensen binnenin
het vak zijn vooral bezig met het overbrengen van de boodschap en het
beïnvloeden van de groep in kwestie.
Publiekscommunicatie is in één zin samengevat: “communicatie met burgers
over kleine en grote kwesties aangaande de richting van de samenleving.”
Publiekscommunicatie betekend dat de communicatieprofessional zijn publiek
leert kennen, weet wat ze belangrijk vinden en welke behoeften ze hebben.

Het communicatiemodel van Laswell. Het beantwoorden van de vragen is
volgens Laswell een gemakkelijke manier om een manier van communicatie uit
te leggen. Het geeft de verschillende onderzoeksgebieden aan.




Het communicatiemodel van Shannon and Weaver. Ook wel het basismodel
van communicatie genoemd. Shannon en Weaver maakte hun model met het
oog op de telefonie. Wat gebeurt er als iemand een ander belt?




3