Samenvatting Bestuursrecht (Awb)
PJR – IVK Hogeschool Saxion - 2024
1
,Inhoudsopgave
1 Kennismaking met het bestuursrecht...........................................................4
1.1 Wat is bestuursrecht?............................................................................................... 4
1.2 Legaliteitsbeginsel en specialiteitsbeginsel..............................................................5
1.2.1 Legaliteitsbeginsel.............................................................................................. 5
1.2.2 Specialiteitsbeginsel...........................................................................................5
1.3 Bronnen van bestuursrecht.......................................................................................5
1.4 Algemeen en bijzonder bestuursrecht......................................................................6
1.5 De Algemene wet bestuursrecht...............................................................................6
1.5.1 De Awb............................................................................................................... 6
1.5.2 Relatie tot het bijzonder bestuursrecht..............................................................6
2 Spelers in het veld van het bestuursrecht.....................................................7
2.1 Organisatie van het openbaar bestuur.....................................................................7
2.1.1 Overheidsorganisaties........................................................................................7
2.1.2 Organisaties/ personen buiten de overheid met bestuurstaken.........................7
2.2 Bestuursorganen...................................................................................................... 8
2.2.1 Het begrip bestuursorgaan.................................................................................8
2.2.2 A-organen........................................................................................................... 8
2.2.3 B-organen........................................................................................................... 8
2.3 Bestuursbevoegdheid............................................................................................... 9
2.3.1 Attributie............................................................................................................ 9
2.3.2 Delegatie............................................................................................................ 9
2.3.3 Mandaat............................................................................................................. 9
2.4 Belanghebbenden..................................................................................................... 9
3 Bevoegdheden van het openbaar bestuur...................................................11
3.1 Bestuurshandelingen.............................................................................................. 11
3.2 Besluiten................................................................................................................. 12
3.3 Besluiten van algemene strekking en beschikkingen..............................................12
3.3.1 Besluiten van algemene strekking....................................................................13
3.3.2 Beschikkingen.................................................................................................. 14
3.4 Privaatrechtelijke bevoegdheden............................................................................14
4 De spelregels voor het openbaar bestuur...................................................15
4.1 Behoorlijk bestuur................................................................................................... 15
4.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur.........................................................15
4.3 Formele beginselen................................................................................................ 15
5 Bestuur in actie: beschikkingen..................................................................16
5.1 Soorten beschikkingen............................................................................................16
5.1.1 Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen..............................16
5.1.2 Rechtvaststellende en rechtscheppende beschikkingen..................................16
5.1.3 Begunstigende en belastende beschikkingen...................................................16
5.1.4 Gebonden en vrije beschikkingen.....................................................................16
5.2 Totstandkoming van beschikkingen........................................................................17
2
, 5.2.1 De aanvraag..................................................................................................... 17
5.2.2 De voorbereiding.............................................................................................. 17
5.2.3 De beslissing.................................................................................................... 17
5.2.4 Bekendmaking................................................................................................. 18
5.3 Intrekking of wijziging van beschikkingen...............................................................18
6 Handhaving van het bestuursrecht.............................................................19
6.1 Handhaving en sancties.......................................................................................... 19
6.1.1 Bestuurlijke handhaving...................................................................................19
6.1.2 Preventief en repressief...................................................................................19
6.1.3 Toezicht op de naleving....................................................................................19
6.1.4 Handhavingsplicht?.......................................................................................... 19
6.2 Bestuurlijke sancties...............................................................................................20
6.2.1 Last onder bestuursdwang...............................................................................20
6.2.2 Last onder dwangsom......................................................................................20
6.2.3 Bestuurlijke boete............................................................................................ 21
6.2.4 Intrekken of wijzigen van een begunstigende beschikking...............................21
6.2.5 Overige bestuurlijke sancties...........................................................................21
6.3 Alternatieve handhavingsmogelijkheden................................................................22
6.3.1 Handhaving via het strafrecht..........................................................................22
6.3.2 Handhaving via het privaatrecht......................................................................22
7 Toezicht op bestuursorganen en rechtsbescherming...................................23
7.4 Bezwaar.................................................................................................................. 23
7.4.1 Functie bezwaarschrift.....................................................................................23
7.4.2 Procedure......................................................................................................... 23
7.5 Administratief beroep............................................................................................. 25
8 De rechter aan zet.....................................................................................26
8.1 Bestuursprocesrecht............................................................................................... 26
8.1.1 Karakter van het bestuursprocesrecht.............................................................26
8.1.2 Verschillende bestuursrechters........................................................................26
8.1.3 Waartegen in beroep?......................................................................................26
8.2 De algemene procedure bij de rechtbank...............................................................26
8.3 Speciale procedures...............................................................................................27
8.5 Hoger beroep.......................................................................................................... 27
8.6 Beroep op de burgerlijke rechter............................................................................27
8.7 Beroep op de Europese rechter..............................................................................28
8.8 Mediation naast rechtspraak...................................................................................28
10 Klachten en aansprakelijkheid..................................................................29
10.1 Klachten tegen de overheid..................................................................................29
10.1.1 Intern klachtrecht........................................................................................... 29
10.1.2 Extern klachtrecht.......................................................................................... 29
10.1.3 Voorkomen van klachten................................................................................29
10.2 Aansprakelijkheid.................................................................................................. 30
10.2.1 Privaatrechtelijke aansprakelijkheid...............................................................30
10.2.2 Strafrechtelijke aansprakelijkheid..................................................................30
3
PJR – IVK Hogeschool Saxion - 2024
1
,Inhoudsopgave
1 Kennismaking met het bestuursrecht...........................................................4
1.1 Wat is bestuursrecht?............................................................................................... 4
1.2 Legaliteitsbeginsel en specialiteitsbeginsel..............................................................5
1.2.1 Legaliteitsbeginsel.............................................................................................. 5
1.2.2 Specialiteitsbeginsel...........................................................................................5
1.3 Bronnen van bestuursrecht.......................................................................................5
1.4 Algemeen en bijzonder bestuursrecht......................................................................6
1.5 De Algemene wet bestuursrecht...............................................................................6
1.5.1 De Awb............................................................................................................... 6
1.5.2 Relatie tot het bijzonder bestuursrecht..............................................................6
2 Spelers in het veld van het bestuursrecht.....................................................7
2.1 Organisatie van het openbaar bestuur.....................................................................7
2.1.1 Overheidsorganisaties........................................................................................7
2.1.2 Organisaties/ personen buiten de overheid met bestuurstaken.........................7
2.2 Bestuursorganen...................................................................................................... 8
2.2.1 Het begrip bestuursorgaan.................................................................................8
2.2.2 A-organen........................................................................................................... 8
2.2.3 B-organen........................................................................................................... 8
2.3 Bestuursbevoegdheid............................................................................................... 9
2.3.1 Attributie............................................................................................................ 9
2.3.2 Delegatie............................................................................................................ 9
2.3.3 Mandaat............................................................................................................. 9
2.4 Belanghebbenden..................................................................................................... 9
3 Bevoegdheden van het openbaar bestuur...................................................11
3.1 Bestuurshandelingen.............................................................................................. 11
3.2 Besluiten................................................................................................................. 12
3.3 Besluiten van algemene strekking en beschikkingen..............................................12
3.3.1 Besluiten van algemene strekking....................................................................13
3.3.2 Beschikkingen.................................................................................................. 14
3.4 Privaatrechtelijke bevoegdheden............................................................................14
4 De spelregels voor het openbaar bestuur...................................................15
4.1 Behoorlijk bestuur................................................................................................... 15
4.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur.........................................................15
4.3 Formele beginselen................................................................................................ 15
5 Bestuur in actie: beschikkingen..................................................................16
5.1 Soorten beschikkingen............................................................................................16
5.1.1 Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen..............................16
5.1.2 Rechtvaststellende en rechtscheppende beschikkingen..................................16
5.1.3 Begunstigende en belastende beschikkingen...................................................16
5.1.4 Gebonden en vrije beschikkingen.....................................................................16
5.2 Totstandkoming van beschikkingen........................................................................17
2
, 5.2.1 De aanvraag..................................................................................................... 17
5.2.2 De voorbereiding.............................................................................................. 17
5.2.3 De beslissing.................................................................................................... 17
5.2.4 Bekendmaking................................................................................................. 18
5.3 Intrekking of wijziging van beschikkingen...............................................................18
6 Handhaving van het bestuursrecht.............................................................19
6.1 Handhaving en sancties.......................................................................................... 19
6.1.1 Bestuurlijke handhaving...................................................................................19
6.1.2 Preventief en repressief...................................................................................19
6.1.3 Toezicht op de naleving....................................................................................19
6.1.4 Handhavingsplicht?.......................................................................................... 19
6.2 Bestuurlijke sancties...............................................................................................20
6.2.1 Last onder bestuursdwang...............................................................................20
6.2.2 Last onder dwangsom......................................................................................20
6.2.3 Bestuurlijke boete............................................................................................ 21
6.2.4 Intrekken of wijzigen van een begunstigende beschikking...............................21
6.2.5 Overige bestuurlijke sancties...........................................................................21
6.3 Alternatieve handhavingsmogelijkheden................................................................22
6.3.1 Handhaving via het strafrecht..........................................................................22
6.3.2 Handhaving via het privaatrecht......................................................................22
7 Toezicht op bestuursorganen en rechtsbescherming...................................23
7.4 Bezwaar.................................................................................................................. 23
7.4.1 Functie bezwaarschrift.....................................................................................23
7.4.2 Procedure......................................................................................................... 23
7.5 Administratief beroep............................................................................................. 25
8 De rechter aan zet.....................................................................................26
8.1 Bestuursprocesrecht............................................................................................... 26
8.1.1 Karakter van het bestuursprocesrecht.............................................................26
8.1.2 Verschillende bestuursrechters........................................................................26
8.1.3 Waartegen in beroep?......................................................................................26
8.2 De algemene procedure bij de rechtbank...............................................................26
8.3 Speciale procedures...............................................................................................27
8.5 Hoger beroep.......................................................................................................... 27
8.6 Beroep op de burgerlijke rechter............................................................................27
8.7 Beroep op de Europese rechter..............................................................................28
8.8 Mediation naast rechtspraak...................................................................................28
10 Klachten en aansprakelijkheid..................................................................29
10.1 Klachten tegen de overheid..................................................................................29
10.1.1 Intern klachtrecht........................................................................................... 29
10.1.2 Extern klachtrecht.......................................................................................... 29
10.1.3 Voorkomen van klachten................................................................................29
10.2 Aansprakelijkheid.................................................................................................. 30
10.2.1 Privaatrechtelijke aansprakelijkheid...............................................................30
10.2.2 Strafrechtelijke aansprakelijkheid..................................................................30
3
