Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
INLEIDING ONDERZOEK
Inhoud van de samenvatting
De aantekeningen gemaakt tijdens de college’s zijn naderhand uitgewerkt d.m.v. zelfstudie (boeken, lmpjes
en chatGPT) waarna deze in logische volgorde werden verzameld.
College Datum Thema’s Hoofdstukken
1. 5 september 2024 Sociaal wetenschappelijk onderzoek 1
Een algemene introductie in onderzoek (historie, naïeve kennis,
empirisch onderzoek, ethiek, etc.)
Het onderzoeksplan 2
Het conceptuele model 2.1
Statistiek 3
Een introductie in de statistiek.
2. 12 september 2024 Variabelen 4
- 4 meetniveaus van variabelen
Steekproeven 5
- aselecte en selecte steekproeven
- non-response
- steekproefverdeling
Samenvattingsmaten 6&7
- Centrummaten
- Spreidingsmaten
- Five number summary
Diagrammen (horen bij statistiek) 3.1
3. 19 september 2024 Spreidingsmaten (en hun formules) 8
- De gemiddelde absolute afwijking
- De variantie
- De standaarddeviatie
De curve 9
De normaalverdeling en standaarddeviatie 9
Z-score 10
Steekproef uctuaties 5
4. 29 september 2024 Samenhang tussen variabelen 11
5. 3 oktober 2024 Transformaties 12
Samenhangsmaten 13
- Kwalitatieve samenhangsmaten
- Kwantitatieve samenhangsmaten
Kansberekening 14
6.
  fl fi
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
Hoofdstuk 1 Sociaal wetenschappelijk onderzoek
“ Het onderzoeken van gedrag/interacties van/tussen mensen (en soms dieren)”
1.1 Wetenschap
Wetenschap is systematisch, voorspelbaar en controleerbaar (anders dan religie) met open communicatie
(discussie, vragen, overleg).
Het systematische aspect is planmatig (met onderzoeksplan). Uitkomsten staan niet vast en staat altijd op voor
kritiek. Wetenschap is veranderlijk en bevat fouten.
Westerse wetenschap
Is empirisch (gebaseerd op waarneming) en rationeel (nadenken, logisch consistent)
Waarom doen we onderzoek?
Om antwoord te geven op vragen, omdat we nieuwsgierig zijn, om tot (nieuwe/meer) kennis te komen.
1.2 Een korte geschiedenis
Oude grieken 500 vC De Grieken waren al bezig met wetenschap. Er
werd op een gestructureerde manier naar de
wereld gekeken. Men probeerde zaken te
begrijpen.
De Middeleeuwen 5e - 15e eeuw De kerk was dominant waardoor er minder
gestructureerd onderzoek gedaan werd.
De Verlichting Ong. 17e eeuw Tijdens de verlichting kwam er weer meer
aandacht voor de wetenschap.
De industriële revolutie Eind 18e, begin 19e eeuw
Tegenwoordig De wetenschap heeft een centrale positie in de
maatschappij. De laatste tijd bestaat er meer
scepticisme (dit is vooral zichtbaar op sociale
media).
1.4 Veel kennis is naïef
Wat onderscheid wetenschap van niet wetenschap?
1. Gewoontes “Wij doen dit altijd al zo”
2. Wishful thinking Graag gelijk willen hebben
3. Mening van Van de dominee, docent, de klant. Omdat iemand een autoriteit is betekent niet dat die
autoriteiten gelijk heeft. Is diegene wel ervaren in het onderwerp? Op welke wijze onderbouwt deze
autoriteit zichzelf ? En waar komt the informatie vandaan?
4. Ideologie Binnen religie, politieke stromingen en homeopathie is veel sprake van conformation
biased.
5. Intuitie Knowledge at heart. “Ik voel dat zo”.
1.3 Sociale wetenschap
Maatschappijwetenschap samenleving als geheel (en groeperingen daarbinnen)
Gedragswetenschap het gedrag van individuen en factoren die het gedrag beïnvloeden (factoren in dement
zelf als factoren in de omgeving)
Gezondheidswetenschap belangstelling voor het gezondheidsgedrag van individuen
 
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
1.5 Wat is empirisch onderzoek?
Het gaat om toetsen van theoretische inzichten op grond van waarnemingen: empirie.
Stap 1 Waarnemingen (er wordt iets wa
Stap 2 Op grond van de waarneming wordt een wetmatigheid (een regel in de natuur of
maatschappij) opgesteld
Stap 3 Op basis van de wetmatigheid stelt men een hypothese (een nog niet bewezen stelling) op
Stap 4 Het toetsen van de hypothese op basis van experiment met als doel de wetmatigheid te
verifiëren of falsifiëren.
1.6 De twee benaderingen
De sociale wetenschap is grofweg verdeeld in twee benaderingen.
Epirisch-analytische benadering Empirisch-interpretatieve benadering
Deze benadering richt zich op systematisch Deze benadering richt zich op het begrijpen/
analyseren van gegevens (vaak met behulp van verklaren van betekenissen/ervaringen van mensen
logische en wiskundige methoden). Waarbij gezocht (nadruk ligt op subjectieve interpretaties van de
wordt over patronen (wetmatigheden). werkelijkheid).
Doel: generaliseerbare kennis produceren (objectieve Doel: het begrijpen van subjectieve ervaringen
feiten en regelmatigheden ontdekken). (diepgaande inzichten).
1.7 Twee typen doelstellingen
Naast de twee benaderingen van onderzoek onderscheiden we ook twee type doelstellingen in
wetenschappelijk onderzoek. Sociaal wetenschappelijk onderzoek is zeer vaak gedeeltelijk fundamenteel en
toegepast.
Fundamenteel Fundamenteel onderzoek levert een bijdrage aan het doen van
wetenschappelijk onderzoek (zoals nieuwe meetmethoden, systemen, etc.)
Praktijkgericht/toegepast Praktijkgericht onderzoek levert een bijdrage aan de praktijkproblemen
bij groepen in de maatschappij (buiten de wetenschap).
1.8 Theorievorming
Naast de twee doelstellingen zijn er twee verschillende manieren waarop de gegevens worden verzameld.
Toetsend onderzoek Explorerend onderzoek
Toetsend onderzoek richt zich op het bevestigen (= Explorerend onderzoek richt zich op het verkennen
verifiëren) of ontkrachten (= falsificeren) van van onbekende gebieden en het genereren van
bestaande hypothesen of theorieën. nieuwe inzichten.
De onderzoeker heeft nog geen hypothese maar wil
Er is een vooraf geformuleerde verwachting die je een onderwerp beter begrijpen, nieuwe patronen
gaat toetsen. ontdekken of nieuwe onderzoeksvragen formuleren.
1.9 Communicatie over wetenschap (h1.3)
Een groot onderdeel van wetenschappelijk onderzoek is communicatie.
Bestaat uit congressen, e-mail (peer review), artikelen schrijven, blogs, media. Het doen van onderzoeken is
traag. Een onderzoek kan zo een jaar duren.
 
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
1.10 Onderzoek in de media (h1.4)
Media speelt een belangrijke rol tussen de publiek en de wetenschap. Maar de media is kritisch en gericht op
“leuke” onderzoeken/informatie. En daarom is het beeld dat de media van wetenschap schept beperkt.
1.11 Ethiek (h1.5)
We gaan er vanuit dat onderzoekers altijd eerlijk zijn. Wel kan er worden gefraudeerd. Door een bekend
fraudegeval is er meer aandacht voor replicatie.
Replicatie als iemand anders het onderzoek opnieuw doet (met dezelfde methoden, maar nieuwe data)
dan moeten daar dezelfde uitkomsten uitkomen.
3 fundamentele ethische principes
Naar aanleiding van schandalen (incl. fraude) in de wetenschap in het verleden zijn er verschillende
richtlijnen opgesteld. In Nederland wordt er altijd met een ethische commissie gewerkt die het
onderzoeksplan toetst. Daarbij wordt er gekeken naar de 3 ethische principes:
1. Respect voor personen De mens heeft recht op autonomie en zelfbeschikking: je moet ze in staat
stellen geïnformeerd toestemming te geven: informed consent.
2. Goed doen Je beperkt het risico voor de deelnemers tot het minimum of je het kan
betekenen dat je moet afzien van je onderzoeksplan.
3. Gerechtigheid Zaken (lasten en lusten) moeten eerlijk verdeeld worden. Er moet sprake
zijn van een niet-exploiterende procedure.
1.12 Causaal verband [tentamen]
Causaal verband is alleen bij verklarend en voorstellend. Hier gelden 3 voorwaarden voor:
1. A gaat in tijd vooraf aan B
2. Waarneembare samenhang tussen A en B
3. Er is geen derde variabele mogelijk die beide verklaart
Voorbeeld
Er lijkt een verband te zijn tussen het aantal kerken in een woonplaats en de hoeveelheid diefstallen. Hoe
meer kerken = hoe meer diefstallen. Maar veroorzaken kerken diefstallen? Of is er een derde variabele
(voorwaarden 3) mogelijk?
Ja. Hiermee kun je niet stellen: kerken veroorzaken diefstallen.
1.13 Methodologische spelregels (Agresti H4.3)
Methodologische spelregels zijn richtlijnen die ervoor zorgen dat wetenschappelijk uitspraken op een
verantwoorde, systematische en controleerbare manier worden gedaan. De spelregels daarvoor zijn:
1.13.1 Empirische waarnemingen en toetsbaarheid
Wetenschappelijke uitspraken moeten empirisch waarneembaar en toetsbaar zijn. Dit kan op twee manieren
bereikt worden:
1. Veri cationisme
De onderzoekers organiseren hun onderzoek zodoende dat de hypothese bewezen/onderbouwd
wordt. Wanneer een algemene hypothese (mensen zijn bang voor spinnen) ondersteund wordt door
zeer speci eke/persoonlijke uitspraken/ervaringen wordt er gesproken van inductie.
 fi
fi
INLEIDING ONDERZOEK
Inhoud van de samenvatting
De aantekeningen gemaakt tijdens de college’s zijn naderhand uitgewerkt d.m.v. zelfstudie (boeken, lmpjes
en chatGPT) waarna deze in logische volgorde werden verzameld.
College Datum Thema’s Hoofdstukken
1. 5 september 2024 Sociaal wetenschappelijk onderzoek 1
Een algemene introductie in onderzoek (historie, naïeve kennis,
empirisch onderzoek, ethiek, etc.)
Het onderzoeksplan 2
Het conceptuele model 2.1
Statistiek 3
Een introductie in de statistiek.
2. 12 september 2024 Variabelen 4
- 4 meetniveaus van variabelen
Steekproeven 5
- aselecte en selecte steekproeven
- non-response
- steekproefverdeling
Samenvattingsmaten 6&7
- Centrummaten
- Spreidingsmaten
- Five number summary
Diagrammen (horen bij statistiek) 3.1
3. 19 september 2024 Spreidingsmaten (en hun formules) 8
- De gemiddelde absolute afwijking
- De variantie
- De standaarddeviatie
De curve 9
De normaalverdeling en standaarddeviatie 9
Z-score 10
Steekproef uctuaties 5
4. 29 september 2024 Samenhang tussen variabelen 11
5. 3 oktober 2024 Transformaties 12
Samenhangsmaten 13
- Kwalitatieve samenhangsmaten
- Kwantitatieve samenhangsmaten
Kansberekening 14
6.
  fl fi
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
Hoofdstuk 1 Sociaal wetenschappelijk onderzoek
“ Het onderzoeken van gedrag/interacties van/tussen mensen (en soms dieren)”
1.1 Wetenschap
Wetenschap is systematisch, voorspelbaar en controleerbaar (anders dan religie) met open communicatie
(discussie, vragen, overleg).
Het systematische aspect is planmatig (met onderzoeksplan). Uitkomsten staan niet vast en staat altijd op voor
kritiek. Wetenschap is veranderlijk en bevat fouten.
Westerse wetenschap
Is empirisch (gebaseerd op waarneming) en rationeel (nadenken, logisch consistent)
Waarom doen we onderzoek?
Om antwoord te geven op vragen, omdat we nieuwsgierig zijn, om tot (nieuwe/meer) kennis te komen.
1.2 Een korte geschiedenis
Oude grieken 500 vC De Grieken waren al bezig met wetenschap. Er
werd op een gestructureerde manier naar de
wereld gekeken. Men probeerde zaken te
begrijpen.
De Middeleeuwen 5e - 15e eeuw De kerk was dominant waardoor er minder
gestructureerd onderzoek gedaan werd.
De Verlichting Ong. 17e eeuw Tijdens de verlichting kwam er weer meer
aandacht voor de wetenschap.
De industriële revolutie Eind 18e, begin 19e eeuw
Tegenwoordig De wetenschap heeft een centrale positie in de
maatschappij. De laatste tijd bestaat er meer
scepticisme (dit is vooral zichtbaar op sociale
media).
1.4 Veel kennis is naïef
Wat onderscheid wetenschap van niet wetenschap?
1. Gewoontes “Wij doen dit altijd al zo”
2. Wishful thinking Graag gelijk willen hebben
3. Mening van Van de dominee, docent, de klant. Omdat iemand een autoriteit is betekent niet dat die
autoriteiten gelijk heeft. Is diegene wel ervaren in het onderwerp? Op welke wijze onderbouwt deze
autoriteit zichzelf ? En waar komt the informatie vandaan?
4. Ideologie Binnen religie, politieke stromingen en homeopathie is veel sprake van conformation
biased.
5. Intuitie Knowledge at heart. “Ik voel dat zo”.
1.3 Sociale wetenschap
Maatschappijwetenschap samenleving als geheel (en groeperingen daarbinnen)
Gedragswetenschap het gedrag van individuen en factoren die het gedrag beïnvloeden (factoren in dement
zelf als factoren in de omgeving)
Gezondheidswetenschap belangstelling voor het gezondheidsgedrag van individuen
 
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
1.5 Wat is empirisch onderzoek?
Het gaat om toetsen van theoretische inzichten op grond van waarnemingen: empirie.
Stap 1 Waarnemingen (er wordt iets wa
Stap 2 Op grond van de waarneming wordt een wetmatigheid (een regel in de natuur of
maatschappij) opgesteld
Stap 3 Op basis van de wetmatigheid stelt men een hypothese (een nog niet bewezen stelling) op
Stap 4 Het toetsen van de hypothese op basis van experiment met als doel de wetmatigheid te
verifiëren of falsifiëren.
1.6 De twee benaderingen
De sociale wetenschap is grofweg verdeeld in twee benaderingen.
Epirisch-analytische benadering Empirisch-interpretatieve benadering
Deze benadering richt zich op systematisch Deze benadering richt zich op het begrijpen/
analyseren van gegevens (vaak met behulp van verklaren van betekenissen/ervaringen van mensen
logische en wiskundige methoden). Waarbij gezocht (nadruk ligt op subjectieve interpretaties van de
wordt over patronen (wetmatigheden). werkelijkheid).
Doel: generaliseerbare kennis produceren (objectieve Doel: het begrijpen van subjectieve ervaringen
feiten en regelmatigheden ontdekken). (diepgaande inzichten).
1.7 Twee typen doelstellingen
Naast de twee benaderingen van onderzoek onderscheiden we ook twee type doelstellingen in
wetenschappelijk onderzoek. Sociaal wetenschappelijk onderzoek is zeer vaak gedeeltelijk fundamenteel en
toegepast.
Fundamenteel Fundamenteel onderzoek levert een bijdrage aan het doen van
wetenschappelijk onderzoek (zoals nieuwe meetmethoden, systemen, etc.)
Praktijkgericht/toegepast Praktijkgericht onderzoek levert een bijdrage aan de praktijkproblemen
bij groepen in de maatschappij (buiten de wetenschap).
1.8 Theorievorming
Naast de twee doelstellingen zijn er twee verschillende manieren waarop de gegevens worden verzameld.
Toetsend onderzoek Explorerend onderzoek
Toetsend onderzoek richt zich op het bevestigen (= Explorerend onderzoek richt zich op het verkennen
verifiëren) of ontkrachten (= falsificeren) van van onbekende gebieden en het genereren van
bestaande hypothesen of theorieën. nieuwe inzichten.
De onderzoeker heeft nog geen hypothese maar wil
Er is een vooraf geformuleerde verwachting die je een onderwerp beter begrijpen, nieuwe patronen
gaat toetsen. ontdekken of nieuwe onderzoeksvragen formuleren.
1.9 Communicatie over wetenschap (h1.3)
Een groot onderdeel van wetenschappelijk onderzoek is communicatie.
Bestaat uit congressen, e-mail (peer review), artikelen schrijven, blogs, media. Het doen van onderzoeken is
traag. Een onderzoek kan zo een jaar duren.
 
, Samenvatting Inleiding onderzoek 2024 SPO pre-master Orthopedagogiek
1.10 Onderzoek in de media (h1.4)
Media speelt een belangrijke rol tussen de publiek en de wetenschap. Maar de media is kritisch en gericht op
“leuke” onderzoeken/informatie. En daarom is het beeld dat de media van wetenschap schept beperkt.
1.11 Ethiek (h1.5)
We gaan er vanuit dat onderzoekers altijd eerlijk zijn. Wel kan er worden gefraudeerd. Door een bekend
fraudegeval is er meer aandacht voor replicatie.
Replicatie als iemand anders het onderzoek opnieuw doet (met dezelfde methoden, maar nieuwe data)
dan moeten daar dezelfde uitkomsten uitkomen.
3 fundamentele ethische principes
Naar aanleiding van schandalen (incl. fraude) in de wetenschap in het verleden zijn er verschillende
richtlijnen opgesteld. In Nederland wordt er altijd met een ethische commissie gewerkt die het
onderzoeksplan toetst. Daarbij wordt er gekeken naar de 3 ethische principes:
1. Respect voor personen De mens heeft recht op autonomie en zelfbeschikking: je moet ze in staat
stellen geïnformeerd toestemming te geven: informed consent.
2. Goed doen Je beperkt het risico voor de deelnemers tot het minimum of je het kan
betekenen dat je moet afzien van je onderzoeksplan.
3. Gerechtigheid Zaken (lasten en lusten) moeten eerlijk verdeeld worden. Er moet sprake
zijn van een niet-exploiterende procedure.
1.12 Causaal verband [tentamen]
Causaal verband is alleen bij verklarend en voorstellend. Hier gelden 3 voorwaarden voor:
1. A gaat in tijd vooraf aan B
2. Waarneembare samenhang tussen A en B
3. Er is geen derde variabele mogelijk die beide verklaart
Voorbeeld
Er lijkt een verband te zijn tussen het aantal kerken in een woonplaats en de hoeveelheid diefstallen. Hoe
meer kerken = hoe meer diefstallen. Maar veroorzaken kerken diefstallen? Of is er een derde variabele
(voorwaarden 3) mogelijk?
Ja. Hiermee kun je niet stellen: kerken veroorzaken diefstallen.
1.13 Methodologische spelregels (Agresti H4.3)
Methodologische spelregels zijn richtlijnen die ervoor zorgen dat wetenschappelijk uitspraken op een
verantwoorde, systematische en controleerbare manier worden gedaan. De spelregels daarvoor zijn:
1.13.1 Empirische waarnemingen en toetsbaarheid
Wetenschappelijke uitspraken moeten empirisch waarneembaar en toetsbaar zijn. Dit kan op twee manieren
bereikt worden:
1. Veri cationisme
De onderzoekers organiseren hun onderzoek zodoende dat de hypothese bewezen/onderbouwd
wordt. Wanneer een algemene hypothese (mensen zijn bang voor spinnen) ondersteund wordt door
zeer speci eke/persoonlijke uitspraken/ervaringen wordt er gesproken van inductie.
 fi
fi
