2020
Biodiversiteit Dier
SABINE BASTIAANS
UNIVERSITEIT LEIDEN | 4de periode
,Contents
Introductie _________________________________________________________________________ 4
Wat is een dier? __________________________________________________________________________ 4
Zoölogische nomenclatuur _________________________________________________________________ 4
Classificatie______________________________________________________________________________ 5
Leerdoelen ______________________________________________________________________________ 5
Fylogenetische boom ________________________________________________________________ 6
Ontwikkeling _______________________________________________________________________ 7
Meercellig _______________________________________________________________________________ 7
Weefsels ________________________________________________________________________________ 7
Symmetrie ______________________________________________________________________________ 7
Coeloom ________________________________________________________________________________ 7
Segmentatie _____________________________________________________________________________ 8
Ontwikkelingspatroon _____________________________________________________________________ 8
Hoofdgroep: Metazoa (Dieren) ________________________________________________________ 9
Fylum: Porifera (Sponzen) _____________________________________________________________ 9
Hoofdgroep: Eumetozoa ______________________________________________________________ 9
Phylum: Ctenophoroa (Ribkwal) _______________________________________________________ 10
Phylum: Cnidaria ___________________________________________________________________ 10
Classe: anthozoa (Bloemdieren) ____________________________________________________________ 11
Classe: scyphozoa (schijfkwallen) ___________________________________________________________ 11
Hoofdgroep: Bilateria _______________________________________________________________ 12
Subgroep: Bilateria – Lophotrochozoa __________________________________________________ 12
Phylum: Platyhelminthes (platwormen) ________________________________________________ 12
Groep: Lintworm (Cestoda) ________________________________________________________________ 13
Phylum: Syndermata ________________________________________________________________ 13
Groep: Rotifera (Raderdieren) ______________________________________________________________ 13
Phylum: Annelida (ringwormen) ______________________________________________________ 14
Groep: Sedentaria – Hirudinea (bloedzuigers) _________________________________________________ 15
Hoofdgroep: Lophophorata __________________________________________________________ 16
Phylum: Ectoprocta (Mosdiertjes) _____________________________________________________ 16
Phylum: Brachiopoda ( Armpotingen) __________________________________________________ 16
Phylum: Mollusca (Weekdieren)_______________________________________________________ 17
Classe: Polyplactophora___________________________________________________________________ 19
Classe: Monoplacophora (mutsweekdieren) __________________________________________________ 19
1
, Classe: Bivalvia (tweekleppigen) ____________________________________________________________ 19
Classe: Scaphopoda (stoottanden) __________________________________________________________ 19
Classe: Gastopoda (buikpotigen)____________________________________________________________ 20
Classe: Cephalopoda (intvissen) ____________________________________________________________ 20
Subgroep: Bilateria – Ecdysozoa_______________________________________________________ 22
Phylum: Nematoda _________________________________________________________________ 22
Phylum: Antrhopoda ________________________________________________________________ 23
Groep: Cheliceratea ______________________________________________________________________ 24
Deelgroep: Chelicerata – Arachnida (spinachtige) _______________________________________________________ 25
Groep: Mandibulata______________________________________________________________________ 26
Deelgroep: Mandibulata - Pancrustacea – Crustacea (Schaaldieren) ________________________________________ 26
Classe: Insecta __________________________________________________________________________ 28
Groep: Exopterygota ______________________________________________________________________________ 31
Orde: Odonata (libellen) _________________________________________________________________________ 31
Orde: Orthoptera (rechtvleugeligen) _______________________________________________________________ 31
Orde: Phasmatodea (wandelende takken & bladeren) _________________________________________________ 31
Orde: Mantodea (Bidsprinkhanen) ________________________________________________________________ 31
Orde: Blattodea _______________________________________________________________________________ 31
Orde: Hemiptera (halfvleugeligen) ________________________________________________________________ 31
Groep: Endopteryota _____________________________________________________________________________ 31
Orde: Coleoptera (kevers) _______________________________________________________________________ 31
Orde: Hymenoptera (vliesvleugelingen) ____________________________________________________________ 31
Orde: Diptera (tweevleugelingen) _________________________________________________________________ 31
Orde: Lepidoptera (schubvleugelingen) ____________________________________________________________ 32
Groep: Myriapoda _______________________________________________________________________ 32
Groep: Diplopoda (Miljoenpoten) ___________________________________________________________________ 32
Groep: Chilipoda (Duizendpoten) ____________________________________________________________________ 32
Subgroep: Bilateria - Deuterostomia ___________________________________________________ 33
Phylum: Echinodermata (stekelhuidige) ________________________________________________ 33
Classe: Crinoidea (Zeelelies & haarsterren) ___________________________________________________ 35
Classe: Asteroidea (Zeesterren)_____________________________________________________________ 36
Classe: Ophiuroidea (Slangsterren) __________________________________________________________ 36
Classe: Echinoidea (Zee-egels) ______________________________________________________________ 36
Classe: Holothuroidea (zeekomkommers) ____________________________________________________ 36
Phylum: Hemichordata ______________________________________________________________ 37
Phylum: Chordata __________________________________________________________________ 37
Subphylum: Cephalochordata ______________________________________________________________ 38
Subphylum: Urochordata (Manteldieren) ____________________________________________________ 38
Subphylum: Vertebrata ___________________________________________________________________ 39
Groep: Agnatha (Kaakloze vissen) - Cyclostomata (rondmondige) __________________________________________ 39
Ondergroep: Myxini (Slijmprikken) ________________________________________________________________ 39
Ondergroep: Petromyzontida (Prikken)_____________________________________________________________ 39
Groep: Gnathostomata (kaakdragende gewervelden) ___________________________________________ 40
2
, Ondergroep: Chondrichthyes (Kraakbeenvissen) _______________________________________________________ 41
Ondergroep: Osteichthyes - beenvissen ______________________________________________________________ 42
Ondergroep: Osteichthyes – beenvisachtigen __________________________________________________________ 42
Ondergroep: Osteichthyes – Tetrapoda _______________________________________________________________ 43
Classe: Amphibia _______________________________________________________________________________ 43
Groep: Amniotia _______________________________________________________________________________ 44
Classe: Reptilia ________________________________________________________________________________ 44
Aves – Vogels _______________________________________________________________________________ 45
Classe: Mammalia ______________________________________________________________________________ 46
Monotremata _______________________________________________________________________________ 46
Marsupialia _________________________________________________________________________________ 46
Placentaia __________________________________________________________________________________ 46
Evolutie van het dierenrijk ___________________________________________________________ 47
Thermen __________________________________________________________________________ 49
Oefenvragen ______________________________________________________________________ 50
Les 1 & 2 _______________________________________________________________________________ 50
Les 3 & 4 _______________________________________________________________________________ 51
Les 5 & 6 _______________________________________________________________________________ 52
Les 7 & 8 _______________________________________________________________________________ 53
Les 9 & 10 ______________________________________________________________________________ 53
Les 11 & 12 _____________________________________________________________________________ 54
Les 13 & 14 _____________________________________________________________________________ 55
Les 15&16 ______________________________________________________________________________ 56
3
,Introductie
Wat is een dier?
1. Eukaryoot
a. Kern met chromosomen wordt omgeven door kernmembraan
2. Meercellig
a. Cellen werken samen
b. Collageen
c. Weefsels en organen
3. Geen celwand & plastiden
4. Heterotroof
a. Organisch materiaal nodig als voedingstof
5. Mobiel
6. Zenuw en spierweefsel
7. Zelfde embryologische ontwikkeling
8. Hox genen
a. Genen die andere genen aansturen
b. Bepalen o.a. ledenmaat opbouw langs lichaamsas
9. Diploïdie en seksuele voortplanting
a. Haploïde fase is kort
Zoölogische nomenclatuur
• Opgezet door Carolus Linnaeus
o Systema natura
• Binominale naamgeving
o Equus Cabullus Linnaeus, 1758
o Genus epithethon auteur, datum
▪ Onderstreept kan ipv cursief
▪ Auteur en datum tussen haakjes als genus is veranderd
▪ 2 dieren zelfde naam
• Eerste waargenomen dier behoud naam
▪ 1 dier twee namen
• Eerste benoeming wordt behouden
4
,Classificatie
• Tree of life Meeste dieren zijn
o Ernst Haeckel 1866 ongewerveld <95%
o Charles Darwin 1837
• Op basis van
o Morfologische kenmerken
o Embryologische kenmerken
o Genetische kenmerken
• Grades
o Groepen gekarakteriseerd door een bepaald ontwikkelingsniveau
▪ Vaak een aanpassing aan een specifiek milieu
o Vaak artificiële groep
• Clades
o Altijd een monofyletische groep
• Regnum: animalia
o 1,3 miljoen diersoorten beschreven
▪ 10-30 miljoen diersoorten geschat
Latijn Nederlands Engels
Species Soort Species
Genus Genus Genus
Familia Familie Family
Ordo Orde Order
Classis Klasse Class
Phylum Stam Phylum
Regnum Rijk kingdom
Imperium Domein Domain
Leerdoelen
• De plaats in de stamboom
• Het bouwplant: lichaamsbouw
o Een set morfologische en ontwikkelingskenmerken
o Algemeenbouwplant
▪ Weefsels, symmetrie & segmentatie
o Orgaanstelsels
▪ Excretie, voortplanting, spijsvertering
• Evolutionaire verklaringen voor de lichaamsbouw
• De relatie tussen lichaamsbouw en levenswijze
5
,Fylogenetische boom
6
,Ontwikkeling
Meercellig
• Verdediging
o Groter → minder snel opgegeten
• Efficiënte samenwerking & specialisatie van cellen
o Opbouw van weefsels en organen
• Voedselverwerving vergroten
o Meer dan kolonie dan als individu
• Balans houden van inwendig milieu
Weefsels
• Cellen met zelfde vorm die gezamenlijk een of meerdere functies uit voeren
o Specialisatie
• Weefsels vormen samen organen
o Structuren in het lichaam die een gezamenlijke een of meerdere functies uitvoeren
▪ Hart, nier, longen, zenuwen
• Orgaansystemen
o Samenwerkende organen
▪ Darmstelsel, bloedstelsel, zenuwstelsel
Symmetrie
• Bilaterale symmetrie
o Betere en gerichte bewegingsmogelijkheden
o Concentratie van organen in bepaalde lichaamsdelen
o Ruimt voor cefalisatie
▪ Concentratie van sensorische structuren en organen vooraan het lichaam
Coeloom
• Bij triploblastische dieren
o Drie kiemlagen bij gastrulatie
o Ectoderm – Endoderm – Mesoderm
• Mesoderm
o Ontstaan de meeste organen uit
o Zoals excretie organen, bloedvaten en spieren
• Acoeloom
o Geen coeloom
• Pseudoscoeloom
o Wel een holte maar niet volledig omsloten door mesoderm
o Niet volledig omgeven door mesoderm
• Coeloom
o Holte tussen endoderm en mesoderm
o Volledig omsloten door mesoderm
o Voordelen
▪ Bescherming van inwendige organen
▪ Stevigheid & hydroskelet
▪ Snelle voorbeweging = actievere levenswijze
▪ Organen en lichaamswand kunnen onafhankelijk
bewegen
▪ Plaats voor opslag
▪ Barrière tussen binnen en buiten (ook lastig)
• Transportsystemen nodig
7
, Segmentatie
• Verdeling van het lichaam in min of meer gelijke compartimenten
• Organen worden herhaald
• Segement = somiet = metameer
• Komt o.a. voor bij
o Annelida
o Arthropoda
o Chordata
• Voordelen
o Betere & complexere beweging mogelijk
o Segmenten als reserveonderdeel
o Segmenten kunnen specialiseren
Ontwikkelingspatroon
Protostome ontwikkeling
• Veel weekdieren, raderdiertjes, platwormen & rondwormen
Deuterostome ontwikkeling
• Deuterostomia: Echinodermata, hemichordata, chordata
• Aantal dieren die niet tot de deuterostomia behoren!!
Protostoom Deuterostoom
Klieving Straalsgewijs Radiaal
Blastomeren Vroeg stadium gedetermineerd Vroeg stadium niet gedetermineerd
Mesodermvorming Schizocoel Enterocoel
Massa van mesoderm splitst en vorm Afsnoering van archenteron(oerdarm)
secundaire lichaamsvocht (coeloom) vormen secundair lichaamsholte
Eindfunctie Mond Anus Mond gevormd uit latere opining
blastopore Anus gevormd uit latere opening
* Determineren = Vastleggen wat functie/cel de blastomeren cel kan worden
Dus als je een cel uit een blastomeer haalt bij een deuterostoom kan de cel nog
Uitgroeien tot een heel organisme. Dit maakt eeneiige tweelingen mogelijk.
8
Biodiversiteit Dier
SABINE BASTIAANS
UNIVERSITEIT LEIDEN | 4de periode
,Contents
Introductie _________________________________________________________________________ 4
Wat is een dier? __________________________________________________________________________ 4
Zoölogische nomenclatuur _________________________________________________________________ 4
Classificatie______________________________________________________________________________ 5
Leerdoelen ______________________________________________________________________________ 5
Fylogenetische boom ________________________________________________________________ 6
Ontwikkeling _______________________________________________________________________ 7
Meercellig _______________________________________________________________________________ 7
Weefsels ________________________________________________________________________________ 7
Symmetrie ______________________________________________________________________________ 7
Coeloom ________________________________________________________________________________ 7
Segmentatie _____________________________________________________________________________ 8
Ontwikkelingspatroon _____________________________________________________________________ 8
Hoofdgroep: Metazoa (Dieren) ________________________________________________________ 9
Fylum: Porifera (Sponzen) _____________________________________________________________ 9
Hoofdgroep: Eumetozoa ______________________________________________________________ 9
Phylum: Ctenophoroa (Ribkwal) _______________________________________________________ 10
Phylum: Cnidaria ___________________________________________________________________ 10
Classe: anthozoa (Bloemdieren) ____________________________________________________________ 11
Classe: scyphozoa (schijfkwallen) ___________________________________________________________ 11
Hoofdgroep: Bilateria _______________________________________________________________ 12
Subgroep: Bilateria – Lophotrochozoa __________________________________________________ 12
Phylum: Platyhelminthes (platwormen) ________________________________________________ 12
Groep: Lintworm (Cestoda) ________________________________________________________________ 13
Phylum: Syndermata ________________________________________________________________ 13
Groep: Rotifera (Raderdieren) ______________________________________________________________ 13
Phylum: Annelida (ringwormen) ______________________________________________________ 14
Groep: Sedentaria – Hirudinea (bloedzuigers) _________________________________________________ 15
Hoofdgroep: Lophophorata __________________________________________________________ 16
Phylum: Ectoprocta (Mosdiertjes) _____________________________________________________ 16
Phylum: Brachiopoda ( Armpotingen) __________________________________________________ 16
Phylum: Mollusca (Weekdieren)_______________________________________________________ 17
Classe: Polyplactophora___________________________________________________________________ 19
Classe: Monoplacophora (mutsweekdieren) __________________________________________________ 19
1
, Classe: Bivalvia (tweekleppigen) ____________________________________________________________ 19
Classe: Scaphopoda (stoottanden) __________________________________________________________ 19
Classe: Gastopoda (buikpotigen)____________________________________________________________ 20
Classe: Cephalopoda (intvissen) ____________________________________________________________ 20
Subgroep: Bilateria – Ecdysozoa_______________________________________________________ 22
Phylum: Nematoda _________________________________________________________________ 22
Phylum: Antrhopoda ________________________________________________________________ 23
Groep: Cheliceratea ______________________________________________________________________ 24
Deelgroep: Chelicerata – Arachnida (spinachtige) _______________________________________________________ 25
Groep: Mandibulata______________________________________________________________________ 26
Deelgroep: Mandibulata - Pancrustacea – Crustacea (Schaaldieren) ________________________________________ 26
Classe: Insecta __________________________________________________________________________ 28
Groep: Exopterygota ______________________________________________________________________________ 31
Orde: Odonata (libellen) _________________________________________________________________________ 31
Orde: Orthoptera (rechtvleugeligen) _______________________________________________________________ 31
Orde: Phasmatodea (wandelende takken & bladeren) _________________________________________________ 31
Orde: Mantodea (Bidsprinkhanen) ________________________________________________________________ 31
Orde: Blattodea _______________________________________________________________________________ 31
Orde: Hemiptera (halfvleugeligen) ________________________________________________________________ 31
Groep: Endopteryota _____________________________________________________________________________ 31
Orde: Coleoptera (kevers) _______________________________________________________________________ 31
Orde: Hymenoptera (vliesvleugelingen) ____________________________________________________________ 31
Orde: Diptera (tweevleugelingen) _________________________________________________________________ 31
Orde: Lepidoptera (schubvleugelingen) ____________________________________________________________ 32
Groep: Myriapoda _______________________________________________________________________ 32
Groep: Diplopoda (Miljoenpoten) ___________________________________________________________________ 32
Groep: Chilipoda (Duizendpoten) ____________________________________________________________________ 32
Subgroep: Bilateria - Deuterostomia ___________________________________________________ 33
Phylum: Echinodermata (stekelhuidige) ________________________________________________ 33
Classe: Crinoidea (Zeelelies & haarsterren) ___________________________________________________ 35
Classe: Asteroidea (Zeesterren)_____________________________________________________________ 36
Classe: Ophiuroidea (Slangsterren) __________________________________________________________ 36
Classe: Echinoidea (Zee-egels) ______________________________________________________________ 36
Classe: Holothuroidea (zeekomkommers) ____________________________________________________ 36
Phylum: Hemichordata ______________________________________________________________ 37
Phylum: Chordata __________________________________________________________________ 37
Subphylum: Cephalochordata ______________________________________________________________ 38
Subphylum: Urochordata (Manteldieren) ____________________________________________________ 38
Subphylum: Vertebrata ___________________________________________________________________ 39
Groep: Agnatha (Kaakloze vissen) - Cyclostomata (rondmondige) __________________________________________ 39
Ondergroep: Myxini (Slijmprikken) ________________________________________________________________ 39
Ondergroep: Petromyzontida (Prikken)_____________________________________________________________ 39
Groep: Gnathostomata (kaakdragende gewervelden) ___________________________________________ 40
2
, Ondergroep: Chondrichthyes (Kraakbeenvissen) _______________________________________________________ 41
Ondergroep: Osteichthyes - beenvissen ______________________________________________________________ 42
Ondergroep: Osteichthyes – beenvisachtigen __________________________________________________________ 42
Ondergroep: Osteichthyes – Tetrapoda _______________________________________________________________ 43
Classe: Amphibia _______________________________________________________________________________ 43
Groep: Amniotia _______________________________________________________________________________ 44
Classe: Reptilia ________________________________________________________________________________ 44
Aves – Vogels _______________________________________________________________________________ 45
Classe: Mammalia ______________________________________________________________________________ 46
Monotremata _______________________________________________________________________________ 46
Marsupialia _________________________________________________________________________________ 46
Placentaia __________________________________________________________________________________ 46
Evolutie van het dierenrijk ___________________________________________________________ 47
Thermen __________________________________________________________________________ 49
Oefenvragen ______________________________________________________________________ 50
Les 1 & 2 _______________________________________________________________________________ 50
Les 3 & 4 _______________________________________________________________________________ 51
Les 5 & 6 _______________________________________________________________________________ 52
Les 7 & 8 _______________________________________________________________________________ 53
Les 9 & 10 ______________________________________________________________________________ 53
Les 11 & 12 _____________________________________________________________________________ 54
Les 13 & 14 _____________________________________________________________________________ 55
Les 15&16 ______________________________________________________________________________ 56
3
,Introductie
Wat is een dier?
1. Eukaryoot
a. Kern met chromosomen wordt omgeven door kernmembraan
2. Meercellig
a. Cellen werken samen
b. Collageen
c. Weefsels en organen
3. Geen celwand & plastiden
4. Heterotroof
a. Organisch materiaal nodig als voedingstof
5. Mobiel
6. Zenuw en spierweefsel
7. Zelfde embryologische ontwikkeling
8. Hox genen
a. Genen die andere genen aansturen
b. Bepalen o.a. ledenmaat opbouw langs lichaamsas
9. Diploïdie en seksuele voortplanting
a. Haploïde fase is kort
Zoölogische nomenclatuur
• Opgezet door Carolus Linnaeus
o Systema natura
• Binominale naamgeving
o Equus Cabullus Linnaeus, 1758
o Genus epithethon auteur, datum
▪ Onderstreept kan ipv cursief
▪ Auteur en datum tussen haakjes als genus is veranderd
▪ 2 dieren zelfde naam
• Eerste waargenomen dier behoud naam
▪ 1 dier twee namen
• Eerste benoeming wordt behouden
4
,Classificatie
• Tree of life Meeste dieren zijn
o Ernst Haeckel 1866 ongewerveld <95%
o Charles Darwin 1837
• Op basis van
o Morfologische kenmerken
o Embryologische kenmerken
o Genetische kenmerken
• Grades
o Groepen gekarakteriseerd door een bepaald ontwikkelingsniveau
▪ Vaak een aanpassing aan een specifiek milieu
o Vaak artificiële groep
• Clades
o Altijd een monofyletische groep
• Regnum: animalia
o 1,3 miljoen diersoorten beschreven
▪ 10-30 miljoen diersoorten geschat
Latijn Nederlands Engels
Species Soort Species
Genus Genus Genus
Familia Familie Family
Ordo Orde Order
Classis Klasse Class
Phylum Stam Phylum
Regnum Rijk kingdom
Imperium Domein Domain
Leerdoelen
• De plaats in de stamboom
• Het bouwplant: lichaamsbouw
o Een set morfologische en ontwikkelingskenmerken
o Algemeenbouwplant
▪ Weefsels, symmetrie & segmentatie
o Orgaanstelsels
▪ Excretie, voortplanting, spijsvertering
• Evolutionaire verklaringen voor de lichaamsbouw
• De relatie tussen lichaamsbouw en levenswijze
5
,Fylogenetische boom
6
,Ontwikkeling
Meercellig
• Verdediging
o Groter → minder snel opgegeten
• Efficiënte samenwerking & specialisatie van cellen
o Opbouw van weefsels en organen
• Voedselverwerving vergroten
o Meer dan kolonie dan als individu
• Balans houden van inwendig milieu
Weefsels
• Cellen met zelfde vorm die gezamenlijk een of meerdere functies uit voeren
o Specialisatie
• Weefsels vormen samen organen
o Structuren in het lichaam die een gezamenlijke een of meerdere functies uitvoeren
▪ Hart, nier, longen, zenuwen
• Orgaansystemen
o Samenwerkende organen
▪ Darmstelsel, bloedstelsel, zenuwstelsel
Symmetrie
• Bilaterale symmetrie
o Betere en gerichte bewegingsmogelijkheden
o Concentratie van organen in bepaalde lichaamsdelen
o Ruimt voor cefalisatie
▪ Concentratie van sensorische structuren en organen vooraan het lichaam
Coeloom
• Bij triploblastische dieren
o Drie kiemlagen bij gastrulatie
o Ectoderm – Endoderm – Mesoderm
• Mesoderm
o Ontstaan de meeste organen uit
o Zoals excretie organen, bloedvaten en spieren
• Acoeloom
o Geen coeloom
• Pseudoscoeloom
o Wel een holte maar niet volledig omsloten door mesoderm
o Niet volledig omgeven door mesoderm
• Coeloom
o Holte tussen endoderm en mesoderm
o Volledig omsloten door mesoderm
o Voordelen
▪ Bescherming van inwendige organen
▪ Stevigheid & hydroskelet
▪ Snelle voorbeweging = actievere levenswijze
▪ Organen en lichaamswand kunnen onafhankelijk
bewegen
▪ Plaats voor opslag
▪ Barrière tussen binnen en buiten (ook lastig)
• Transportsystemen nodig
7
, Segmentatie
• Verdeling van het lichaam in min of meer gelijke compartimenten
• Organen worden herhaald
• Segement = somiet = metameer
• Komt o.a. voor bij
o Annelida
o Arthropoda
o Chordata
• Voordelen
o Betere & complexere beweging mogelijk
o Segmenten als reserveonderdeel
o Segmenten kunnen specialiseren
Ontwikkelingspatroon
Protostome ontwikkeling
• Veel weekdieren, raderdiertjes, platwormen & rondwormen
Deuterostome ontwikkeling
• Deuterostomia: Echinodermata, hemichordata, chordata
• Aantal dieren die niet tot de deuterostomia behoren!!
Protostoom Deuterostoom
Klieving Straalsgewijs Radiaal
Blastomeren Vroeg stadium gedetermineerd Vroeg stadium niet gedetermineerd
Mesodermvorming Schizocoel Enterocoel
Massa van mesoderm splitst en vorm Afsnoering van archenteron(oerdarm)
secundaire lichaamsvocht (coeloom) vormen secundair lichaamsholte
Eindfunctie Mond Anus Mond gevormd uit latere opining
blastopore Anus gevormd uit latere opening
* Determineren = Vastleggen wat functie/cel de blastomeren cel kan worden
Dus als je een cel uit een blastomeer haalt bij een deuterostoom kan de cel nog
Uitgroeien tot een heel organisme. Dit maakt eeneiige tweelingen mogelijk.
8
