1
Samenvatting strafrecht 2
Week 1 2
Strafprocessueel beslissingsmodel (350 Sv) 2
Opzet algemeen 2
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas) 4
Opzet en psychische stoornis (ontoerekenbaarheid, art. 39 Sr) 5
Culpa in causa bij ontoerekingsvatbaarheid 6
Arrest: vrijspraak voormalige neuroloog → opzet 7
Week 2 9
Noodweer 9
Noodweerexces 11
Culpa in causa bij noodweer 12
Putatief noodweer 13
Noodweerexces en PTSS 14
Week 3 16
Strafbare poging 16
Strafbare voorbereiding van ernstig misdrijf 18
Vrijwillige terugtred 20
Functionele & temporele interpretatie 21
Week 4 22
Functioneel daderschap van een natuurlijk persoon 22
Functioneel daderschap van rechtspersonen 23
Week 5 24
Kader en deelneming algemeen 24
Medeplegen 25
Jurisprudentie 26
Week 6 28
Doen plegen 28
Uitlokking 28
Medeplichtigheid 31
Week 7 33
Feitelijk leidinggeven 33
Poging tot uitlokking 35
Deelneming en vrijwillig terugtreden 36
Overzicht week 5, 6 en 7 37
, 2
Week 1
Onderwerpen
Opzet algemeen
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas)
Opzet en psychische stoornis (ontoerekenbaarheid, art. 39 Sr)
Strafprocessueel beslissingsmodel (350 Sv)
4 materiele vragen:
1. Is het ten laste gelegde feit bewezen?
2. Is het bewezenverklaarde feit een strafbaar feit? (= kwalificatiebeslissing)
3. Is de dader strafbaar?
4. Sanctie?
Let op! Artikel 300 Sr. Mishandeling. Opzettelijk pijn/letsel toebrengen zonder
rechtvaardigingsgrond.
Opzet algemeen
Opzet behandelen bij de eerste materiële vraag: kan de TLL bewezen worden verklaard?
Volle opzet = willen + weten.
Culpa/schuld = A) niet willen, wel weten OF B) niet willen en niet weten maar wel behoren te
weten (onbewuste schuld).
Voorwaardelijk opzet
1. Is er een aanmerkelijke kans op het gevolg? (algemene ervaringsregels)
2. Is de dader zich bewust van de aanmerkelijke kans?
a. Ja/Nee. Hulpmiddelen:
i. “Ieder normaal mens weet dat … en verdacht is een normaal mens en
moet dus ook geweten hebben.” (= normaliteitssyllogisme)
ii. “Het is van algemene bekendheid dat… en verdachte is daar dus ook mee
bekend mee.”
3. Aanvaardt de dader de aanmerkelijke kans?
a. Arrest Slaan met Pistool. Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke
verschijningsvorm worden aangemerkt als zo zeer gericht op een bepaald gevolg
dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn dan dat de verdachte
de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.
, 3
Bewust
Stel ‘had kunnen weten’ → geen opzet. Daarvoor is daadwerkelijke wetenschap van de
aanmerkelijke kans vereist. Dit wijst op culpa.
Slaan met pistool
‘Of in een concreet geval moet worden aangenomen dat sprake is van bewuste schuld dan wel
van voorwaardelijk opzet zal, indien de verklaringen van de verdachte en/of bijvoorbeeld
eventuele getuigenverklaringen geen inzicht geven omtrent hetgeen ten tijde van de gedraging
in de verdachte is omgegaan, afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval. Daarbij
zijn de aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht, van belang.
Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als zo
zeer gericht op een bepaald gevolg dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn
dan dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.’
Tolbert criterium
Bij een beroep op een ernstige geestelijke stoornis om het opzet te bestrijden, staat zo’n
stoornis de bewezenverklaring slechts dan in de weg indien de verdachte t.t.v. zijn handelen
ieder inzicht in de draagwijdte van zijn gedragingen en de mogelijke gevolgen zou hebben
ontbroken.
Niet de vrijheid hebben zijn wil te bepalen, wil niet zeggen dat er geen enkel inzicht was.
Tolbert vervolg
● Verweer: verdachte leed aan stoornis in de zin van 39 Sr. → tussen stoornis & delict is
causaal verband → OVAR.
● Hof:
○ bij het besluit tot het gebruik van amfetamine de eigen keuze van verdachte een
rol heeft gespeeld & verdachte kon als regelmatig gebruiker van amfetamine
immers weten dat het gebruik van dat middel effect heeft op de psychische
toestand van de gebruiker.
Conclusie
> Omdat verdachte desondanks het middel is gaan gebruiken en het jarenlang heeft gebruikt,
draagt hij belangrijke strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor zijn daden en de gevolgen
daarvan. Aan het voorgaande doet niet af dat verdachte de vèrstrekkende gevolgen die zijn
gebruik in het concrete geval heeft gehad, niet heeft voorzien. Weliswaar had verdachte de
keuze om al dan niet amfetamine te gebruiken, maar de wilsvrijheid van verdachte werd wel in
zekere mate beperkt door de narcistische persoonlijkheidsstoornis. Om die reden is het hof van
oordeel dat de feiten verdachte in licht verminderde mate kunnen worden toegerekend.
, 4
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas)
● AVAS = afwezigheid van alle schuld. Dwaling = niet-weten.
● = schulduitsluitingsgrond. Ongeschreven. Buitenwettelijk, ontstaan in jurisprudentie.
● Met avas wordt bedoeld dat de dader zich voldoende heeft ingespannen om het plegen
van een delict te vermijden en dat hem daarom geen zodanig verwijt valt te maken dat
straf moet volgen
● als hem van zijn dwaling geen verwijt kan worden gemaakt = de dwaling is
verschoonbaar
● Een beroep op AVAS kan twee kanten uitwerken. Vrijspraak volgt als het gaat om een
culpoos delict waarbij verwijtbaarheid een bestanddeel is in de delictsomschrijving.
Ontslag van alle rechtsvervolging volgt (OVAR) als sprake is van een doleus delict waarbij
verwijtbaarheid een element is.
A. Beroep op verontschuldigbare dwaling met betrekking tot de feiten
Stap 1
1. Dwaling ten aanzien van bestanddeel waarop opzet moet zijn gericht? Dan behandel je
het bij 1e materiele vraag.
a. Doet er niet toe of dwaling verontschuldigbaar is (of iemand een goede reden
had om iets aan te nemen), want het niet-weten (dat je iets strafbaars doet) tast
opzet al aan (je wist het niet)
b. Rechter behandelt beroep op verontschuldigbare dwaling (= avas-verweer) als
opzetverweer.
c. Dwaling sluit opzet uit, dus → vrijspraak van het feit volgen.
Stap 2
2. Dwaling ten aanzien van bestanddeel waarop opzet niet gericht hoeft te zijn? Dan
behandel je het bij 3e materiele vraag.
a. Dwaling sluit strafbaarheid uit indien verontschuldigbaar → OVAR. Ontslag van
alle rechtsvervolging.
b. Naïviteit sluit verwijtbaarheid niet uit.
B. Beroep op verontschuldigbare dwaling ten aanzien van het recht
…
Uitleg
Dwaling: bijvoorbeeld een vergissing
Opzet: willen + weten
Dwaling verontschuldigbaar: had een goede reden om iets aan te nemen
Dwaling onverontschuldigbaar: had beter moeten weten
Echter, zelfs als de dwaling niet verontschuldigbaar is, kan het nog steeds het opzet wegnemen.
Samenvatting strafrecht 2
Week 1 2
Strafprocessueel beslissingsmodel (350 Sv) 2
Opzet algemeen 2
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas) 4
Opzet en psychische stoornis (ontoerekenbaarheid, art. 39 Sr) 5
Culpa in causa bij ontoerekingsvatbaarheid 6
Arrest: vrijspraak voormalige neuroloog → opzet 7
Week 2 9
Noodweer 9
Noodweerexces 11
Culpa in causa bij noodweer 12
Putatief noodweer 13
Noodweerexces en PTSS 14
Week 3 16
Strafbare poging 16
Strafbare voorbereiding van ernstig misdrijf 18
Vrijwillige terugtred 20
Functionele & temporele interpretatie 21
Week 4 22
Functioneel daderschap van een natuurlijk persoon 22
Functioneel daderschap van rechtspersonen 23
Week 5 24
Kader en deelneming algemeen 24
Medeplegen 25
Jurisprudentie 26
Week 6 28
Doen plegen 28
Uitlokking 28
Medeplichtigheid 31
Week 7 33
Feitelijk leidinggeven 33
Poging tot uitlokking 35
Deelneming en vrijwillig terugtreden 36
Overzicht week 5, 6 en 7 37
, 2
Week 1
Onderwerpen
Opzet algemeen
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas)
Opzet en psychische stoornis (ontoerekenbaarheid, art. 39 Sr)
Strafprocessueel beslissingsmodel (350 Sv)
4 materiele vragen:
1. Is het ten laste gelegde feit bewezen?
2. Is het bewezenverklaarde feit een strafbaar feit? (= kwalificatiebeslissing)
3. Is de dader strafbaar?
4. Sanctie?
Let op! Artikel 300 Sr. Mishandeling. Opzettelijk pijn/letsel toebrengen zonder
rechtvaardigingsgrond.
Opzet algemeen
Opzet behandelen bij de eerste materiële vraag: kan de TLL bewezen worden verklaard?
Volle opzet = willen + weten.
Culpa/schuld = A) niet willen, wel weten OF B) niet willen en niet weten maar wel behoren te
weten (onbewuste schuld).
Voorwaardelijk opzet
1. Is er een aanmerkelijke kans op het gevolg? (algemene ervaringsregels)
2. Is de dader zich bewust van de aanmerkelijke kans?
a. Ja/Nee. Hulpmiddelen:
i. “Ieder normaal mens weet dat … en verdacht is een normaal mens en
moet dus ook geweten hebben.” (= normaliteitssyllogisme)
ii. “Het is van algemene bekendheid dat… en verdachte is daar dus ook mee
bekend mee.”
3. Aanvaardt de dader de aanmerkelijke kans?
a. Arrest Slaan met Pistool. Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke
verschijningsvorm worden aangemerkt als zo zeer gericht op een bepaald gevolg
dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn dan dat de verdachte
de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.
, 3
Bewust
Stel ‘had kunnen weten’ → geen opzet. Daarvoor is daadwerkelijke wetenschap van de
aanmerkelijke kans vereist. Dit wijst op culpa.
Slaan met pistool
‘Of in een concreet geval moet worden aangenomen dat sprake is van bewuste schuld dan wel
van voorwaardelijk opzet zal, indien de verklaringen van de verdachte en/of bijvoorbeeld
eventuele getuigenverklaringen geen inzicht geven omtrent hetgeen ten tijde van de gedraging
in de verdachte is omgegaan, afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval. Daarbij
zijn de aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht, van belang.
Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als zo
zeer gericht op een bepaald gevolg dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn
dan dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.’
Tolbert criterium
Bij een beroep op een ernstige geestelijke stoornis om het opzet te bestrijden, staat zo’n
stoornis de bewezenverklaring slechts dan in de weg indien de verdachte t.t.v. zijn handelen
ieder inzicht in de draagwijdte van zijn gedragingen en de mogelijke gevolgen zou hebben
ontbroken.
Niet de vrijheid hebben zijn wil te bepalen, wil niet zeggen dat er geen enkel inzicht was.
Tolbert vervolg
● Verweer: verdachte leed aan stoornis in de zin van 39 Sr. → tussen stoornis & delict is
causaal verband → OVAR.
● Hof:
○ bij het besluit tot het gebruik van amfetamine de eigen keuze van verdachte een
rol heeft gespeeld & verdachte kon als regelmatig gebruiker van amfetamine
immers weten dat het gebruik van dat middel effect heeft op de psychische
toestand van de gebruiker.
Conclusie
> Omdat verdachte desondanks het middel is gaan gebruiken en het jarenlang heeft gebruikt,
draagt hij belangrijke strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor zijn daden en de gevolgen
daarvan. Aan het voorgaande doet niet af dat verdachte de vèrstrekkende gevolgen die zijn
gebruik in het concrete geval heeft gehad, niet heeft voorzien. Weliswaar had verdachte de
keuze om al dan niet amfetamine te gebruiken, maar de wilsvrijheid van verdachte werd wel in
zekere mate beperkt door de narcistische persoonlijkheidsstoornis. Om die reden is het hof van
oordeel dat de feiten verdachte in licht verminderde mate kunnen worden toegerekend.
, 4
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas)
● AVAS = afwezigheid van alle schuld. Dwaling = niet-weten.
● = schulduitsluitingsgrond. Ongeschreven. Buitenwettelijk, ontstaan in jurisprudentie.
● Met avas wordt bedoeld dat de dader zich voldoende heeft ingespannen om het plegen
van een delict te vermijden en dat hem daarom geen zodanig verwijt valt te maken dat
straf moet volgen
● als hem van zijn dwaling geen verwijt kan worden gemaakt = de dwaling is
verschoonbaar
● Een beroep op AVAS kan twee kanten uitwerken. Vrijspraak volgt als het gaat om een
culpoos delict waarbij verwijtbaarheid een bestanddeel is in de delictsomschrijving.
Ontslag van alle rechtsvervolging volgt (OVAR) als sprake is van een doleus delict waarbij
verwijtbaarheid een element is.
A. Beroep op verontschuldigbare dwaling met betrekking tot de feiten
Stap 1
1. Dwaling ten aanzien van bestanddeel waarop opzet moet zijn gericht? Dan behandel je
het bij 1e materiele vraag.
a. Doet er niet toe of dwaling verontschuldigbaar is (of iemand een goede reden
had om iets aan te nemen), want het niet-weten (dat je iets strafbaars doet) tast
opzet al aan (je wist het niet)
b. Rechter behandelt beroep op verontschuldigbare dwaling (= avas-verweer) als
opzetverweer.
c. Dwaling sluit opzet uit, dus → vrijspraak van het feit volgen.
Stap 2
2. Dwaling ten aanzien van bestanddeel waarop opzet niet gericht hoeft te zijn? Dan
behandel je het bij 3e materiele vraag.
a. Dwaling sluit strafbaarheid uit indien verontschuldigbaar → OVAR. Ontslag van
alle rechtsvervolging.
b. Naïviteit sluit verwijtbaarheid niet uit.
B. Beroep op verontschuldigbare dwaling ten aanzien van het recht
…
Uitleg
Dwaling: bijvoorbeeld een vergissing
Opzet: willen + weten
Dwaling verontschuldigbaar: had een goede reden om iets aan te nemen
Dwaling onverontschuldigbaar: had beter moeten weten
Echter, zelfs als de dwaling niet verontschuldigbaar is, kan het nog steeds het opzet wegnemen.
