Samenvatting FTBII Toedieningsvormen

Hoorcollege 26-02-2019 Woerdenbag



Inleiding
Geneesmiddel:
Een farmacologisch werkzame stof in een toedieningsvorm die biologisch beschikbaar komt

Toedieningsvormen:
Tablet, capsule, drank, zetpil, zalf, crème, injectie, oogdruppel, neusdruppel, oordruppels.
Dit is de werkzame stof plus hulpstoffen.

Geneesmiddelen: de wettelijke status
- Fabrikant vraagt handelsvergunning aan voordat een geneesmiddel op de markt wordt
gebracht
- Apotheekbereidingen
o Beoordelingen door gezondheidsautoriteiten ontbreekt
o Geneesmiddelenwet juli 2007: apotheker mag een geneesmiddel bereiden voor
patiënten in eigen apotheek
- Spelregels voor apotheekbereidingen: farmacotherapeutisch rationeel preparaat, goede
ontwerpkwaliteit

Geneesmiddelenwet (1 juli 2007)
- Bereiden:
Geheel of gedeeltelijk vervaardigen van geneesmiddelen dan wel het verpakken of
etiketteren daarvan
- Apotheek:
“Een lokaal of samenhangend geheel van lokalen waarin geneesmiddelen worden bereid, ter
hand gesteld en ten behoeve van terhandstelling worden opgeslagen, dan wel alleen ter hand
worden gesteld en daartoe opgeslagen.”
- Geneesmiddel → geregistreerd met handelsvergunning, uitzondering is het geneesmiddel die
bereid wordt voor patiënten van de eigen apotheek.

Plaats bereiding geneesmiddelen
 Farmaceutische industrie
o Merkpreparaten
o Generieke preparaten
 Apotheekbereiding (openbaar, ziekenhuis)
o Individueel
o Voorraad
 Centrale bereiding (grootbereider)
o Doorleveren (onder strikte voorwaarden)

Wanneer apotheekbereiding:
- Geen handelspreparaat beschikbaar of tijdelijk niet voorhanden
- Individuele patiënt of kleine patiëntenpopulatie
- Dosisaanpassing
- Overgevoeligheid hulpstof
- Aanpassing handelspreparaat
- Korte houdbaarheid
- Experimenteel medicatie
Randvoorwaarde → farmacotherapeutisch rationeel. Het gaat vaak om maatwerk & flexibiliteit.

Typen apotheekbereiding:

,Hoorcollege 26-02-2019 Woerdenbag


 Bereiden van geneesmiddelen uit de grondstoffen
 Voor toediening gereedmaken (VTGM) van geneesmiddelen voor de individuele patiënt
 Aanpassen van handelspreparaten
 Voor de individuele patiënt geneesmiddelen verpakken in eenheden per toedieningstijdstip
(geautomatiseerd geneesmiddeldistributiesysteem; GDS)

Productzorg:
Het zorgen voor een goed geneesmiddel tot aan het moment van toedienen.

De apotheker zorgt ervoor dat het noodzakelijke geneesmiddel in de juiste vorm beschikbaar is voor
de patiënt en van goede kwaliteit is tot op het moment dat deze het geneesmiddel neemt/krijgt
toegediend. De productzorg strekt zich uit over de hele zorgketen. De apotheker is de
geneesmiddeldeskundige en kan producteigenschappen linken aan het (beoogde) klinische effect.

Voorschriften apotheekbereiding
 Gestandaardiseerd: Formularium der Nederlands Apothekers (FNA)
 Niet gestandaardiseerd → ontwerp via LNA-procedures.

Recept:
 Een recept is een schriftelijke aanwijzing betreffende de bereiding en/of levering van een
geneesmiddel, afgegeven door een geneeskundige, een tandarts of een verloskundige ten
behoeve van een of meer met name genoemde of met cijfers of letters aangeduide personen.

Wettelijke eisen van een recept:
- Initialen, achternaam, adres, woonplaats voorschrijver
- Datum
- Naam geneesmiddel(en) of samenstelling
- Hoeveelheid
- Wijze van gebruik
- Naam patiënt (of cijfers of letters)
- Paraaf of handtekening voorschrijver

Controle van het recept:
 Wettelijke aspecten → volledigheid, opiaten, vergiften
 Fouten voorschrijver?
 Doseringscontrole
 Onverenigbaarheden → chemisch, fysisch, farmacotherapeutisch
 Beoordeling; farmacotherapeutisch rationeel?

Soorten werking van een geneesmiddel:
 Systemisch
Het geneesmiddel moet via de bloedbaan de plaats van werking bereiken
 Lokaal
Het geneesmiddel wordt aangebracht op de plaats waar het moet werken

Farmaceutische vorm = toedieningsvorm
Dit hangt nauw samen met de toedieningsweg. Het bevat (meestal) een werkzame stof (farmacon) en
hulpstoffen of een basis.

Functies hulpstoffen
- Vulstoffen → vergroten volume

, Hoorcollege 26-02-2019 Woerdenbag


- Basis → huidpreparaten, zetpillen
- Viscositeitsverhogers → suspensies
- Conserveermiddelen →vergroten houdbaarheid
- Antioxidantia → voorkomen bederf door zuurstof
- Smaakcorrigentia → verbeteren smaak
- Kleurstoffen → signaalfunctie

Waarom hulpstoffen?
- Om de houdbaarheid te verbeteren
o Alle geneesmiddelen die water bevatten kunnen gemakkelijk bederven door groei
van bacteriën en schimmels→ conserveermiddel
o Zuurstof is een grote vijand van veel geneesmiddelen→ antioxidant
- Hoeveelheid werkzame stof is te klein →vulstof
- Werkzame stof komt te langzaam vrij → desintegratiemiddel
o Voorwaarden voor werking tabletten:
 Uiteenvallen
 Oplossen
 Passage
- Keuze basis essentieel bij dermatica
o Basis bepaalt in sterke mate de werking
o Keuze basis→ toestand van de huid
o Nat op nat en droog op droog
Hulpstoffen zijn dus nodig om aan een geneesmiddel de gewenste eigenschappen mee te geven.


Wegen, meten en mengen
Wegen:
- Wegen is nauwkeuriger dan volume meten
- Kies balans met juiste meetbereik
- Minimaal afweegbare hoeveelheid :200 d
o D= minimaal af te lezen hoeveelheid
- Kijk of balans schoon is en waterpas staat
- Altijd weegpapiertje, horlogeglas, erlenmeyer of bekerklas op balans
- Maximaal 1 pot bij de balans
- Schone lepel of schoon zalfmes gebruiken
- Teveel afgewogen: terug in de pot of niet?




Volume meten
 <2 ml → injectiespuitje
 > 2mL → maatcilinder
 Aanvullen tot eindvolume in de fles