Schipperen tussen identiteit en
werkelijkheid
Literatuur en vertellen
Hogeschool van Amsterdam
Onderwijs en Opvoeding
januari 2022
, Schipperen tussen identiteit en werkelijkheid
In het programma Chez Benali trekt Abdelkader zijn vrouw Nadia en zijn baby
dochtertje Amber als een kleine karavaan door Marokko, op zoek naar de geuren
en de kleuren van Marokko. In de aflevering ‘het heilige brood’ gaat Benali op
zoek naar hoe het ambachtelijke brood in Marrakech wordt gebakken. Aan het
einde van deze aflevering hebben Benali en zijn vrouw geholpen met het kneden
en het bakken van het brood. Ze schuiven aan. Een kopje Marokkaanse
muntthee, warm versgebakken brood met biologische olijfolie. het ultieme
Marokko-gevoel. En dan vraagt Benali zich af wie de ultieme test kan uitvoeren:
Amber, zijn dochtertje. Zijn dochtertje proeft het brood en smult ervan. Het
ultieme geluk in de gelukkige vallei van Marrakech.
Dit fragment staat symbool voor de zoektocht van Benali. Benali heeft zich door
de jaren heen ontwikkeld als schrijver, fotograaf, tv-presentator, theatermaker en
kok. In Bruiloft aan Zee tot aan Weekendmiljonair maakt Benali een zekere
ontwikkeling door. Van het schrijven als verwerkingsproces voor het opgroeien in
een nieuwe wereld tot aan het formuleren van nieuwe dromen, wensen en
idealen voor de opkomende generatie Marokkaanse Nederlanders.
Maakt migrantenliteratuur een nieuwe ontwikkeling door? En groeien
we als kinderen van migranten mee met de literatuur van Benali?
Van het verzetten tegen de spreekbuikfunctie van de Marokkaanse
gemeenschap, tot aan berusting in zijn lot. De vader-zoonrelatie in zijn literatuur
ontwikkelt zich van een identiteitsprobleem tot een universeel probleem (Benali,
2006). Zorgen maken over de toekomst van je kind en tegelijkertijd willen
voorkomen wat je ouders verkeerd deden. Benali schippert tussen zijn
beklemmende identiteit en de werkelijkheid van vijftig jaar Marokkaanse migratie
in Nederland.
Het begon allemaal in Marokko. Benali werd daar geboren en hij kwam op
vierjarige leeftijd naar Rotterdam. Hij groeide op in een hechte Marokkaanse
gemeenschap, maar hij verlangde ernaar om onafhankelijk te zijn. Dat had te
maken met zijn opvoeding. Alles was erop gericht om Benali afhankelijk te
houden. In het gezin waarin Benali opgroeide werd erop gehamerd dat hij als
individu niks toe te voegen had. Zijn opvoeding bestond uit ‘strenge bevelen,
ijzige stiltes en totale onverschilligheid’. Hij vergelijkt zijn opvoeding met het
opgroeien in een dictatoriale staat. Toch voelde Benali zich er goed bij. Er werd
niks van hem verwacht, dus hoefde hij zich ook nergens verantwoordelijk voor te
voelen. Benali vond zijn heil in het kijken naar helden, zoals Indiana Jones, in
Hollywoordfilms. Hij wilde zich voelen als de helden in deze films. Later leerde hij
dat deze helden niet leken op normale mensen. Dat besefte hij, maar hij wilde als
hun zijn: de knellende familiebanden losmaken en autonoom zijn. Benali ging op
zichzelf wonen en hij genoot van zijn eigen plekje en het vrije leven. Na een tijd
begon deze onafhankelijkheid zich tegen hem te keren. Hij verlangde om
onverklaarbare redenen naar zijn familie. Hij wilde het gesprek met zijn familie
aangaan. Niet vanuit de afhankelijkheid, maar vanuit zijn onafhankelijkheid. Dit
leidt tot conflicten met zijn familie. Tijdens deze periode komt hij erachter dat zijn
generatie Marokkaanse Nederlanders eigenlijk op zoek waren naar een stevige
basis waarin ze hun kinderen een zinvolle en beschermde opvoeding konden
1
werkelijkheid
Literatuur en vertellen
Hogeschool van Amsterdam
Onderwijs en Opvoeding
januari 2022
, Schipperen tussen identiteit en werkelijkheid
In het programma Chez Benali trekt Abdelkader zijn vrouw Nadia en zijn baby
dochtertje Amber als een kleine karavaan door Marokko, op zoek naar de geuren
en de kleuren van Marokko. In de aflevering ‘het heilige brood’ gaat Benali op
zoek naar hoe het ambachtelijke brood in Marrakech wordt gebakken. Aan het
einde van deze aflevering hebben Benali en zijn vrouw geholpen met het kneden
en het bakken van het brood. Ze schuiven aan. Een kopje Marokkaanse
muntthee, warm versgebakken brood met biologische olijfolie. het ultieme
Marokko-gevoel. En dan vraagt Benali zich af wie de ultieme test kan uitvoeren:
Amber, zijn dochtertje. Zijn dochtertje proeft het brood en smult ervan. Het
ultieme geluk in de gelukkige vallei van Marrakech.
Dit fragment staat symbool voor de zoektocht van Benali. Benali heeft zich door
de jaren heen ontwikkeld als schrijver, fotograaf, tv-presentator, theatermaker en
kok. In Bruiloft aan Zee tot aan Weekendmiljonair maakt Benali een zekere
ontwikkeling door. Van het schrijven als verwerkingsproces voor het opgroeien in
een nieuwe wereld tot aan het formuleren van nieuwe dromen, wensen en
idealen voor de opkomende generatie Marokkaanse Nederlanders.
Maakt migrantenliteratuur een nieuwe ontwikkeling door? En groeien
we als kinderen van migranten mee met de literatuur van Benali?
Van het verzetten tegen de spreekbuikfunctie van de Marokkaanse
gemeenschap, tot aan berusting in zijn lot. De vader-zoonrelatie in zijn literatuur
ontwikkelt zich van een identiteitsprobleem tot een universeel probleem (Benali,
2006). Zorgen maken over de toekomst van je kind en tegelijkertijd willen
voorkomen wat je ouders verkeerd deden. Benali schippert tussen zijn
beklemmende identiteit en de werkelijkheid van vijftig jaar Marokkaanse migratie
in Nederland.
Het begon allemaal in Marokko. Benali werd daar geboren en hij kwam op
vierjarige leeftijd naar Rotterdam. Hij groeide op in een hechte Marokkaanse
gemeenschap, maar hij verlangde ernaar om onafhankelijk te zijn. Dat had te
maken met zijn opvoeding. Alles was erop gericht om Benali afhankelijk te
houden. In het gezin waarin Benali opgroeide werd erop gehamerd dat hij als
individu niks toe te voegen had. Zijn opvoeding bestond uit ‘strenge bevelen,
ijzige stiltes en totale onverschilligheid’. Hij vergelijkt zijn opvoeding met het
opgroeien in een dictatoriale staat. Toch voelde Benali zich er goed bij. Er werd
niks van hem verwacht, dus hoefde hij zich ook nergens verantwoordelijk voor te
voelen. Benali vond zijn heil in het kijken naar helden, zoals Indiana Jones, in
Hollywoordfilms. Hij wilde zich voelen als de helden in deze films. Later leerde hij
dat deze helden niet leken op normale mensen. Dat besefte hij, maar hij wilde als
hun zijn: de knellende familiebanden losmaken en autonoom zijn. Benali ging op
zichzelf wonen en hij genoot van zijn eigen plekje en het vrije leven. Na een tijd
begon deze onafhankelijkheid zich tegen hem te keren. Hij verlangde om
onverklaarbare redenen naar zijn familie. Hij wilde het gesprek met zijn familie
aangaan. Niet vanuit de afhankelijkheid, maar vanuit zijn onafhankelijkheid. Dit
leidt tot conflicten met zijn familie. Tijdens deze periode komt hij erachter dat zijn
generatie Marokkaanse Nederlanders eigenlijk op zoek waren naar een stevige
basis waarin ze hun kinderen een zinvolle en beschermde opvoeding konden
1
