Samenvatting Samenlevingen hoofdstuk 8

Samenvatting samenleving hoofdstuk 8
Bevolkings- en migratievraagstukken in de media zorgt vaak voor bezorgde vragen. Deze
vraagstukken zijn ook vaak als alarmerende berichten in het nieuws.
Voorbeelden bevolking:
 Onbetaalbare gezondheidszorg door stijging aantal bejaarden
 Duitse bevolking dreigt uit te sterven

Voorbeelden migratie:
 Vluchtelingencrisis
 Moeizame integratie van migranten (wordt zelfs bestempeld als ‘mislukt’)

Jaren ’30  sommige deskundigen voorspelden dat de bevolkingsomvang van Nederland zou gaan
afnemen. Juist het tegenovergestelde gebeurde waarbij migratie een belangrijke rol speelt en
speelde.

Ontwikkelingen op het gebied van veroudering, verjonging of verandering is de etnische
samenstelling zowel voor- als nadelen kan hebben. De studie van menselijke samenlevingen vergt
kennis van ontwikkelingen op het gebied van de demografische migratie. Dit wordt in de volgende
paragrafen besproken.

8.1 Achtergronden van bevolkingsgroei
De wereldbevolking groeit explosief als vanaf tienduizend jaar v.C. Het duurde tienduizenden jaren
voordat de wereldbevolking 1 miljard was. Het tweede miljard liet maar 100 jaar op zich wachten.

De groei Het derde miljard 30 jaar, het vierde miljard 14 jaar, het vijfde 13 jaar, het zesde 12
neemt weer af jaar en het zevende 13 jaar.



Maatstaaf 1:
Groei van de bevolking wordt bepaald door:
1. Het aantal mensen dat wordt geboren (vruchtbaarheid) (fertiliteit)
Het jaarlijks aantal levendgeborenen per duizend leden van de bevolking
2. Het aantal mensen dat overlijdt (sterfte) (moraliteit)
Het jaarlijks aantal sterfgevallen per duizend leden van de bevolking

Geboorteoverschot Sterfteoverschot
Fertiliteit Fertiliteit

Moraliteit Moraliteit


Groei van de bevolking komt door:
 Hygiëne
 Gezondheidszorg
 Voeding

, Maatstaaf 2:
Cijfers die iets zeggen over de verwachte bevolkingsgroei.
1.
Vruchtbaarheidscijfer= het geschatte aantal kinderen dat een vrouw in een gegeven populatie
gedurende haar leven gemiddeld per wereld brengt.
<2 betekend dat het onder het vervangingsniveau ligt

2.
Netto vervangingsfactor (netto reproductiefactor) = het gemiddelde aantal dochters dat een
vrouw in een gegeven populatie gedurende haar leven gemiddeld per wereld brengt.
>1 betekend dat de bevolking op den duur zal toenemen
1 = de bevolking zou zichzelf vervangen of reproduceren

Bij 1 en 2 wordt er geen rekening mee gehouden met migratie. Dat maakt niet uit als je kijkt naar de
samenstelling van de wereldbevolking maar wel als je kijkt naar de samenstelling van een bepaald
gebied (bijvoorbeeld een land). De Nederlandse bevolking zal groeien door migratie.

Afrikaanse landen Ondanks grote armoede is het sterftecijfer (vooral kindersterfte) de
Netto vervangingsfactor= 3 afgelopen decennia flink gedaald. Dit komt door de verbeterde
Vruchtbaarheidscijfer= 6 gezondheidszorg. Door de lage sterfte en nog altijd hoge
geboortecijfers stijgt de bevolking van arme landen snel.




Demografisch
transitiemodel




1e fase: geboorte en sterftecijfer zijn beide hoog

2e fase: cruciale transitiefase. Door een daling van het sterftecijfer

3e fase: de geboortecijfers dalen waardoor de bevolking in een steeds trager tempo toeneemt

4e fase: de bevolking stabiliseert of gaat zelfs dalen