Samenvatting Methoden & Technieken 1
Hoofdstuk 1 Praktijkgericht onderzoek
Praktijkgericht onderzoek word omschreven als onderzoek dat is geworteld in de
beroepspraktijk en bijdraagt aan de verbeter en innovatie van die beroepspraktijk.
Integraal Model voor Praktijkgericht Onderzoek
De handelingscyclus: Een methodische werkwijze die doorgaans wordt toegepast om die
gewenste situatie te bereiken
De DOVE-cyclus (ook wel de interventiecyclus genoemd; Vennix, 1997) bestaat uit vier
fasen:
1. Diagnose
2. Ontwerp
3. Veranderen
4. Evalueren
Regulatief: gericht zijn op beslissingen om verandering in de werkelijkheid te realiseren.
Methodologisch: onderzoek naar methoden en leerwijze
Evaluatie lijkt doorgaans het sluitstuk te zijn, maar dat is zeker niet altijd het geval. Het kans
zelfs heel verstandig zijn om met een evaluatief vooronderzoek te starten. Je krijgt dan zicht
op wat er eerder al gedaan is en of dat effectief is geweest.
1
,Een onderzoekscyclus kent twee varianten: een voor wetenschappelijk onderzoek en een
voor praktijkgericht onderzoek. In het wetenschappelijk onderzoek tracht je algemeen
bruikbare theorieën te ontwikkelen. Hier gaat het vooral om het begrijpen van de
werkelijkheid. Bij wetenschappelijk onderzoek wordt doorgaans de empirische cyclus
gebruikt.
Bij praktijkgericht onderzoek gaat het niet om begrijpen, maar om ingrijpen; je wilt een
bestaande situatie verbeteren. In dit onderzoek wordt om die reden gebruikgemaakt van de
werkcyclus voor praktijkgericht onderzoek (Verhoeven, 2010). Deze cyclus bestaat uit de
volgende fasen:
1. Probleemanalyse: vooronderzoek en
vaststellen van de probleemstelling,
vraagstelling, doelstellingen en afbakening;
2. Onderzoeksontwerp: keuze van de
onderzoeksstrategie en de
onderzoekmethoden;
3. Dataverzameling: verzamelen van
data/informatie die je nodig hebt om je
onderzoeksvragen te beantwoorden;
4. Data-analyse: analyseren van de verkregen
data/informatie om conclusies te kunnen
trekken;
5. Conclusies en aanbevelingen: geven van een antwoord (conclusie) op de
vraagstelling op basis van de data-analyse en de tussenconclusies en meegeven van
aanbevelingen aan de opdrachtgever;
6. Rapportage en presentatie: schrijven van het onderzoeksrapport en geven van een
presentatie aan de belanghebbenden.
Onderzoeksresultaten zijn bruikbaar wanneer deze verbonden zijn met de concrete
problematiek van de klant of de opdrachtgever en wanneer erop kan worden vertrouwd.
Deze twee aspecten worden aangeduid met relevantie en deugdelijkheid. De
onderzoeksresultaten moeten dus nuttig zijn voor de opdrachtgever (relevantie) en de
opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op de kwaliteit van het onderzoek
(deugdelijkheid).
Bij betrouwbaarheid gaat het om het uitsluiten van toeval. Dus de resultaten van je
onderzoek moeten onder andere omstandigheden en in een andere periode (min of meer)
hetzelfde zijn. Het gaat hierbij dus om het ‘hoe’ van het onderzoek: de wijze waarop je het
onderzoek uitvoert.
Validiteit of geldigheid is de mate waarin een test meet wat deze zou moeten meten
Bij validiteit gaat het om de juiste keuze van de indicatoren die je onderzoekt. Zijn de
indicatoren die je kiest en meet representatief voor het onderwerp of begrip dat je
onderzoekt? Hierbij gaat het dus om het ‘wat’ van je onderzoek.
2
, Met interne validiteit wordt bedoeld dat er wordt voorkomen dat er verkeerde verbanden
worden gelegd; klopt de redenering (chain of evidence)?
Met construct validiteit wordt bedoeld dat er is gemeten wat er gemeten moest worden.
Ondeugdelijk onderzoek, een onderzoek dat niet-valide en niet-betrouwbaar is, noemt De
Leeuw zelfs ‘gevaarlijk’
Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit nog een gebied waarbinnen je met de juiste
methoden en theorieën uit het vakgebied toch ‘bruikbare’ resultaten kunt leveren. Dat is het
gebied van het meer operationele, routinematige niveau (praktijkgericht handelen).
Van praktijkgericht handelen naar wetenschappelijk (praktijkgericht) onderzoeken;
Concreter ingevuld Integraal Model voor Praktijkgericht Onderzoek;
In dit model wordt de handelingsvraag vertaald naar een onderzoeks- of kennisvraag (V). Na
het doorlopen van de onderzoekscyclus geef je antwoord (A) op die onderzoeksvraag, in de
vorm van een conclusie.
3
Hoofdstuk 1 Praktijkgericht onderzoek
Praktijkgericht onderzoek word omschreven als onderzoek dat is geworteld in de
beroepspraktijk en bijdraagt aan de verbeter en innovatie van die beroepspraktijk.
Integraal Model voor Praktijkgericht Onderzoek
De handelingscyclus: Een methodische werkwijze die doorgaans wordt toegepast om die
gewenste situatie te bereiken
De DOVE-cyclus (ook wel de interventiecyclus genoemd; Vennix, 1997) bestaat uit vier
fasen:
1. Diagnose
2. Ontwerp
3. Veranderen
4. Evalueren
Regulatief: gericht zijn op beslissingen om verandering in de werkelijkheid te realiseren.
Methodologisch: onderzoek naar methoden en leerwijze
Evaluatie lijkt doorgaans het sluitstuk te zijn, maar dat is zeker niet altijd het geval. Het kans
zelfs heel verstandig zijn om met een evaluatief vooronderzoek te starten. Je krijgt dan zicht
op wat er eerder al gedaan is en of dat effectief is geweest.
1
,Een onderzoekscyclus kent twee varianten: een voor wetenschappelijk onderzoek en een
voor praktijkgericht onderzoek. In het wetenschappelijk onderzoek tracht je algemeen
bruikbare theorieën te ontwikkelen. Hier gaat het vooral om het begrijpen van de
werkelijkheid. Bij wetenschappelijk onderzoek wordt doorgaans de empirische cyclus
gebruikt.
Bij praktijkgericht onderzoek gaat het niet om begrijpen, maar om ingrijpen; je wilt een
bestaande situatie verbeteren. In dit onderzoek wordt om die reden gebruikgemaakt van de
werkcyclus voor praktijkgericht onderzoek (Verhoeven, 2010). Deze cyclus bestaat uit de
volgende fasen:
1. Probleemanalyse: vooronderzoek en
vaststellen van de probleemstelling,
vraagstelling, doelstellingen en afbakening;
2. Onderzoeksontwerp: keuze van de
onderzoeksstrategie en de
onderzoekmethoden;
3. Dataverzameling: verzamelen van
data/informatie die je nodig hebt om je
onderzoeksvragen te beantwoorden;
4. Data-analyse: analyseren van de verkregen
data/informatie om conclusies te kunnen
trekken;
5. Conclusies en aanbevelingen: geven van een antwoord (conclusie) op de
vraagstelling op basis van de data-analyse en de tussenconclusies en meegeven van
aanbevelingen aan de opdrachtgever;
6. Rapportage en presentatie: schrijven van het onderzoeksrapport en geven van een
presentatie aan de belanghebbenden.
Onderzoeksresultaten zijn bruikbaar wanneer deze verbonden zijn met de concrete
problematiek van de klant of de opdrachtgever en wanneer erop kan worden vertrouwd.
Deze twee aspecten worden aangeduid met relevantie en deugdelijkheid. De
onderzoeksresultaten moeten dus nuttig zijn voor de opdrachtgever (relevantie) en de
opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op de kwaliteit van het onderzoek
(deugdelijkheid).
Bij betrouwbaarheid gaat het om het uitsluiten van toeval. Dus de resultaten van je
onderzoek moeten onder andere omstandigheden en in een andere periode (min of meer)
hetzelfde zijn. Het gaat hierbij dus om het ‘hoe’ van het onderzoek: de wijze waarop je het
onderzoek uitvoert.
Validiteit of geldigheid is de mate waarin een test meet wat deze zou moeten meten
Bij validiteit gaat het om de juiste keuze van de indicatoren die je onderzoekt. Zijn de
indicatoren die je kiest en meet representatief voor het onderwerp of begrip dat je
onderzoekt? Hierbij gaat het dus om het ‘wat’ van je onderzoek.
2
, Met interne validiteit wordt bedoeld dat er wordt voorkomen dat er verkeerde verbanden
worden gelegd; klopt de redenering (chain of evidence)?
Met construct validiteit wordt bedoeld dat er is gemeten wat er gemeten moest worden.
Ondeugdelijk onderzoek, een onderzoek dat niet-valide en niet-betrouwbaar is, noemt De
Leeuw zelfs ‘gevaarlijk’
Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit nog een gebied waarbinnen je met de juiste
methoden en theorieën uit het vakgebied toch ‘bruikbare’ resultaten kunt leveren. Dat is het
gebied van het meer operationele, routinematige niveau (praktijkgericht handelen).
Van praktijkgericht handelen naar wetenschappelijk (praktijkgericht) onderzoeken;
Concreter ingevuld Integraal Model voor Praktijkgericht Onderzoek;
In dit model wordt de handelingsvraag vertaald naar een onderzoeks- of kennisvraag (V). Na
het doorlopen van de onderzoekscyclus geef je antwoord (A) op die onderzoeksvraag, in de
vorm van een conclusie.
3
