Psychologie samenvatting
College 1 waarneming
We nemen niet waar met onze ogen, maar wel met ons brein.
Onze ogen zien alleen een beeld, en die informatie wordt naar onze hersenen gestuurd en
maakt er een betekenis van.
Dit zorgt ervoor dat 2 mensen naar hetzelfde kunnen kijken, maar toch iets anders
waarnemen.
Dit komt door de interferentie van de hersenen: hersenen geven betekenis aan datgene dat
wordt waargenomen. Onze hersenen kunnen dingen verschillend interpreteren.
Filosofische basisprincipes
Aristoteles: “De geest is een ongeschreven blad.”
Als we geboren worden, weten we niets. Alles wat we weten is aangeleerd door onze
ervaringen. Ervaringen doen we op via zintuigen.
Als kind leren we dus niet alleen lopen, zitten en praten, maar ook waarnemen. Bv. we leren
als iemand dichterbij komt, dat diegene dan groter lijkt. Maar die persoon wordt in het echt
niet opeens 10 cm groter.
Zonder leren zouden we niet in staat zijn om vormen waar te nemen.
Voorbeeld:
Een man is blindgeboren en heeft op basis van ervaring geleerd hoe een bal en hoe een
kubus aanvoelt. Stel dat deze man plotseling zou kunnen zien. Zou deze man dan op basis
van de waarneming kunnen weten welke de bal en welke de kubus is zonder deze aan te
raken?
Nee, hij kan het niet direct identificeren.
Hij heeft namelijk nooit leren kijken, dus hij kan zich geen voorstelling maken bij hoe iets er
uit ziet.
Nature vs. Nurture
Plato en Socrates staan hier lijnrecht tegenover. “De zintuigen staan de eigenlijke
waarneming in de weg.”
Je ziet je eigen werkelijkheid, maar dat hoeft niet per se de echte werkelijkheid te zijn.
Immanuel Kant (1724) beweerde hierover dat er 2 werelden zijn.
- De noumenale wereld: de wereld zoals deze in werkelijkheid is. Deze wereld zien wij
niet, onze zintuigen nemen het niet waar.
- De fenomenale wereld: de wereld zoals deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
David Hume (1711) bedacht de associatiefilosofie: mensen zijn geneigd om ideeën met
elkaar te associëren. Als twee waarnemingen gelijktijdig optreden, dan wordt de associatie
(het verband) hierbij versterkt.
Bv. denk aan donkere wolken en bliksem, dit zorgt bij ons voor een oorzaak en gevolg effect
(bliksem komt altijd voor de donder, nooit erna).
,Gestalttheorie: waarneming vindt direct plaats. De omgeving wordt in het geheel
waargenomen. Wat je ziet, is meer dan de som der delen.
De relaties die bestaan in de omgeving in tijd en ruimte zijn zo dat onze hersenen die direct
oppikken.
4 belangrijkste wetten binnen deze theorie:
- De wet van nabijheid: als iets dichtbij elkaar staat, denken we dat het bij elkaar
hoort.
- De wet van gelijkheid: als een groepje mensen allemaal rode kleding draagt, denken
we dat ze bij elkaar horen. Als verderop nog zo een groepje staat met rode kleding,
denken we dat die er ook nog bij horen.
- De wet van goede voortzetting (continuïteit): ons brein trekt bijna alle lijnen door,
ook al zien we ze niet, Vb.
Bron: Saxion
- De wet van aanvulling (geslotenheid): ontbrekende delen worden door ons brein
vanzelf aangevuld. Vb. je ziet in het plaatje vanzelf een kubus.
Bron: Saxion
Een aangeleerd principe van ons is “gezichten zijn
bol”. Denk hierbij aan het papieren draakje die je
altijd blijft aankijken.
De mens als waarnemer: je kijkt altijd met een
gekleurde bril naar de wereld. De kleur wordt
bepaald door bijvoorbeeld opvoeding,
achtergrond, cultuur, religie etc.
College 2
Waarneming
Phi fenomeen: onze hersenen zien bewegingen in een beeld, terwijl er eigenlijk geen
beweging is. Bv. een flipboekje
Dit komt door de verwerkingssnelheid van de hersenen. We denken dat we dat heel snel
kunnen, maar dat valt eigenlijk wel mee.
,In een film zitten per seconde ongeveer 24 frames. Stel we vervangen 1 van deze frames
voor een willekeurig beeld, zien we dat niet.
Pas als er 3 frames achter elkaar worden vervangen voor een willekeurig beeld, kunnen
sommige mensen het zien.
Deze vervanging van een frame noemen we subliminale perceptie.
Mensen merken meestal wel dat er iets niet klopt, maar ze kunnen de vinger er niet op
leggen.
Je onderbewustzijn merkt misschien wel dat er iets niet helemaal klopt, maar je bewustzijn
heeft het niet door.
Vb. wanneer in de bioscoop frames worden getoond van Cola, die alleen je onderbewustzijn
meekrijgt, zorgt dit er niet voor dat er meer Cola verkocht gaat worden. Het zou alleen
kunnen werken als mensen van tevoren al de gedachte hebben dat ze in de pauze drinken
willen halen.
Het effect van deze methode is echt minimaal.
Deze methode is wel verboden in films.
Priming (inprenten): des te vaker we iets zien (of horen), des te positiever onze attitude
hierover zal zijn. Deze vorm van beïnvloeding komt constant voor, vaker onbewust dan
bewust.
Bv. we zien onderweg naar school een reclame van Knorr. ’s Avonds in de winkel is de kans
groter geworden dat we iets van Knorr komen. Als iemand dan vraagt waarom je Knorr hebt
gekozen, zeg je waarschijnlijk gewoon “daar had ik zin in”. Onbewust word je dus beïnvloed
door de reclame, omdat je brein het herkent.
3 gebieden in onze hersenen volgens Piet Vroon:
- Hersenstam/reptielenbrein: heb je nodig om te leven. Vitale functies ademhaling,
zenuwstelsel. De hersenstam zit goed beschermd, want zonder de hersenstam kun je
niet overleven.
- Limbisch systeem/zoogdierenbrein: emoties en beloning. Geeft aan wat je wil
hebben.
- Neocortex: planning, impulsbeheersing, langetermijndenken. Mensen zijn de enige
die dit deel van het brein hebben.
Hij werkt nog niet bij je geboorte, pas vanaf je 4e/5e jaar. Vanaf je 25e is de neocortex
volgroeid.
Onthoudt het zo limbisch systeem schreeuwt “dit wil ik! Dit wil ik!”
Neocortex zegt “nee je moet wachten dan wordt de beloning groter.”
Denk aan het experiment met kinderen:
De kinderen krijgen een snoepje voor zich, ze mogen hem opeten, maar als ze lang genoeg
wachten krijgen ze een tweede snoepje.
Het limbisch systeem wil het snoepje direct opeten, terwijl de neocortex je nog probeert
tegen te houden, zodat je de grotere beloning van 2 snoepjes krijgt.
Om de volgorde te onthouden:
- Alcohol komt als eerste bij je neocortex: je verliest een beetje de oriëntatie etc.
Dit deel zit aan de buitenkant.
, - Vervolgens bereikt de drank je limbisch systeem: je wordt super enthousiast over
alles, wordt heel verdrietig of je slaat iemand zomaar in elkaar.
Dit deel zit in het midden.
- In extreme gevallen bereikt alcohol je hersenstam: hieraan kun je overlijden.
Dit deel zit beschermd aan de binnenkant.
Nabeeld: als we naar een plaatje kijken en dat plaatje wordt vervangen door een ander
plaatje, kan ons brein dat niet snel genoeg verwerken. We zien nog een projectie van het
eerste plaatje op het tweede plaatje.
Onze waarneming is niet altijd betrouwbaar, hij is gevoelig voor suggestie.
We vullen zelf ontbrekende informatie in.
Bv. je ziet een foto van lang geleden en vertelt er een heel verhaal omheen, omdat je je
herinnert dat het zo gebeurd is. Maar dat verhaal kan geheel verzonnen zijn, omdat je
hersenen het zo hebben ingevuld.
Wat je hebt meegemaakt kan ook je beeld beïnvloeden.
Bv. iemand heeft een overval meegemaakt, daarbij heeft de overvaller een pistool tegen zijn
hoofd aan gehouden. Een andere man zag het van een afstandje gebeuren. Beide personen
moesten een beschrijving geven van de verdachte:
Deze is gemaakt aan de hand van een Deze is gemaakt aan de hand van een
beschrijving van de man beschrijving van de man
die het van een afstandje zag. die een pistool op zich gericht had.
Uiteindelijk leek de verdachte exact op de persoon die links is afgebeeld, ondanks dat hij het
maar van een afstandje zag.
De foto rechts leek er niet op, omdat de persoon een meer traumatische ervaring had. Voor
hem ziet de verdachte er enger uit. Terwijl dat dus helemaal niet zo was.
College 1 waarneming
We nemen niet waar met onze ogen, maar wel met ons brein.
Onze ogen zien alleen een beeld, en die informatie wordt naar onze hersenen gestuurd en
maakt er een betekenis van.
Dit zorgt ervoor dat 2 mensen naar hetzelfde kunnen kijken, maar toch iets anders
waarnemen.
Dit komt door de interferentie van de hersenen: hersenen geven betekenis aan datgene dat
wordt waargenomen. Onze hersenen kunnen dingen verschillend interpreteren.
Filosofische basisprincipes
Aristoteles: “De geest is een ongeschreven blad.”
Als we geboren worden, weten we niets. Alles wat we weten is aangeleerd door onze
ervaringen. Ervaringen doen we op via zintuigen.
Als kind leren we dus niet alleen lopen, zitten en praten, maar ook waarnemen. Bv. we leren
als iemand dichterbij komt, dat diegene dan groter lijkt. Maar die persoon wordt in het echt
niet opeens 10 cm groter.
Zonder leren zouden we niet in staat zijn om vormen waar te nemen.
Voorbeeld:
Een man is blindgeboren en heeft op basis van ervaring geleerd hoe een bal en hoe een
kubus aanvoelt. Stel dat deze man plotseling zou kunnen zien. Zou deze man dan op basis
van de waarneming kunnen weten welke de bal en welke de kubus is zonder deze aan te
raken?
Nee, hij kan het niet direct identificeren.
Hij heeft namelijk nooit leren kijken, dus hij kan zich geen voorstelling maken bij hoe iets er
uit ziet.
Nature vs. Nurture
Plato en Socrates staan hier lijnrecht tegenover. “De zintuigen staan de eigenlijke
waarneming in de weg.”
Je ziet je eigen werkelijkheid, maar dat hoeft niet per se de echte werkelijkheid te zijn.
Immanuel Kant (1724) beweerde hierover dat er 2 werelden zijn.
- De noumenale wereld: de wereld zoals deze in werkelijkheid is. Deze wereld zien wij
niet, onze zintuigen nemen het niet waar.
- De fenomenale wereld: de wereld zoals deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
David Hume (1711) bedacht de associatiefilosofie: mensen zijn geneigd om ideeën met
elkaar te associëren. Als twee waarnemingen gelijktijdig optreden, dan wordt de associatie
(het verband) hierbij versterkt.
Bv. denk aan donkere wolken en bliksem, dit zorgt bij ons voor een oorzaak en gevolg effect
(bliksem komt altijd voor de donder, nooit erna).
,Gestalttheorie: waarneming vindt direct plaats. De omgeving wordt in het geheel
waargenomen. Wat je ziet, is meer dan de som der delen.
De relaties die bestaan in de omgeving in tijd en ruimte zijn zo dat onze hersenen die direct
oppikken.
4 belangrijkste wetten binnen deze theorie:
- De wet van nabijheid: als iets dichtbij elkaar staat, denken we dat het bij elkaar
hoort.
- De wet van gelijkheid: als een groepje mensen allemaal rode kleding draagt, denken
we dat ze bij elkaar horen. Als verderop nog zo een groepje staat met rode kleding,
denken we dat die er ook nog bij horen.
- De wet van goede voortzetting (continuïteit): ons brein trekt bijna alle lijnen door,
ook al zien we ze niet, Vb.
Bron: Saxion
- De wet van aanvulling (geslotenheid): ontbrekende delen worden door ons brein
vanzelf aangevuld. Vb. je ziet in het plaatje vanzelf een kubus.
Bron: Saxion
Een aangeleerd principe van ons is “gezichten zijn
bol”. Denk hierbij aan het papieren draakje die je
altijd blijft aankijken.
De mens als waarnemer: je kijkt altijd met een
gekleurde bril naar de wereld. De kleur wordt
bepaald door bijvoorbeeld opvoeding,
achtergrond, cultuur, religie etc.
College 2
Waarneming
Phi fenomeen: onze hersenen zien bewegingen in een beeld, terwijl er eigenlijk geen
beweging is. Bv. een flipboekje
Dit komt door de verwerkingssnelheid van de hersenen. We denken dat we dat heel snel
kunnen, maar dat valt eigenlijk wel mee.
,In een film zitten per seconde ongeveer 24 frames. Stel we vervangen 1 van deze frames
voor een willekeurig beeld, zien we dat niet.
Pas als er 3 frames achter elkaar worden vervangen voor een willekeurig beeld, kunnen
sommige mensen het zien.
Deze vervanging van een frame noemen we subliminale perceptie.
Mensen merken meestal wel dat er iets niet klopt, maar ze kunnen de vinger er niet op
leggen.
Je onderbewustzijn merkt misschien wel dat er iets niet helemaal klopt, maar je bewustzijn
heeft het niet door.
Vb. wanneer in de bioscoop frames worden getoond van Cola, die alleen je onderbewustzijn
meekrijgt, zorgt dit er niet voor dat er meer Cola verkocht gaat worden. Het zou alleen
kunnen werken als mensen van tevoren al de gedachte hebben dat ze in de pauze drinken
willen halen.
Het effect van deze methode is echt minimaal.
Deze methode is wel verboden in films.
Priming (inprenten): des te vaker we iets zien (of horen), des te positiever onze attitude
hierover zal zijn. Deze vorm van beïnvloeding komt constant voor, vaker onbewust dan
bewust.
Bv. we zien onderweg naar school een reclame van Knorr. ’s Avonds in de winkel is de kans
groter geworden dat we iets van Knorr komen. Als iemand dan vraagt waarom je Knorr hebt
gekozen, zeg je waarschijnlijk gewoon “daar had ik zin in”. Onbewust word je dus beïnvloed
door de reclame, omdat je brein het herkent.
3 gebieden in onze hersenen volgens Piet Vroon:
- Hersenstam/reptielenbrein: heb je nodig om te leven. Vitale functies ademhaling,
zenuwstelsel. De hersenstam zit goed beschermd, want zonder de hersenstam kun je
niet overleven.
- Limbisch systeem/zoogdierenbrein: emoties en beloning. Geeft aan wat je wil
hebben.
- Neocortex: planning, impulsbeheersing, langetermijndenken. Mensen zijn de enige
die dit deel van het brein hebben.
Hij werkt nog niet bij je geboorte, pas vanaf je 4e/5e jaar. Vanaf je 25e is de neocortex
volgroeid.
Onthoudt het zo limbisch systeem schreeuwt “dit wil ik! Dit wil ik!”
Neocortex zegt “nee je moet wachten dan wordt de beloning groter.”
Denk aan het experiment met kinderen:
De kinderen krijgen een snoepje voor zich, ze mogen hem opeten, maar als ze lang genoeg
wachten krijgen ze een tweede snoepje.
Het limbisch systeem wil het snoepje direct opeten, terwijl de neocortex je nog probeert
tegen te houden, zodat je de grotere beloning van 2 snoepjes krijgt.
Om de volgorde te onthouden:
- Alcohol komt als eerste bij je neocortex: je verliest een beetje de oriëntatie etc.
Dit deel zit aan de buitenkant.
, - Vervolgens bereikt de drank je limbisch systeem: je wordt super enthousiast over
alles, wordt heel verdrietig of je slaat iemand zomaar in elkaar.
Dit deel zit in het midden.
- In extreme gevallen bereikt alcohol je hersenstam: hieraan kun je overlijden.
Dit deel zit beschermd aan de binnenkant.
Nabeeld: als we naar een plaatje kijken en dat plaatje wordt vervangen door een ander
plaatje, kan ons brein dat niet snel genoeg verwerken. We zien nog een projectie van het
eerste plaatje op het tweede plaatje.
Onze waarneming is niet altijd betrouwbaar, hij is gevoelig voor suggestie.
We vullen zelf ontbrekende informatie in.
Bv. je ziet een foto van lang geleden en vertelt er een heel verhaal omheen, omdat je je
herinnert dat het zo gebeurd is. Maar dat verhaal kan geheel verzonnen zijn, omdat je
hersenen het zo hebben ingevuld.
Wat je hebt meegemaakt kan ook je beeld beïnvloeden.
Bv. iemand heeft een overval meegemaakt, daarbij heeft de overvaller een pistool tegen zijn
hoofd aan gehouden. Een andere man zag het van een afstandje gebeuren. Beide personen
moesten een beschrijving geven van de verdachte:
Deze is gemaakt aan de hand van een Deze is gemaakt aan de hand van een
beschrijving van de man beschrijving van de man
die het van een afstandje zag. die een pistool op zich gericht had.
Uiteindelijk leek de verdachte exact op de persoon die links is afgebeeld, ondanks dat hij het
maar van een afstandje zag.
De foto rechts leek er niet op, omdat de persoon een meer traumatische ervaring had. Voor
hem ziet de verdachte er enger uit. Terwijl dat dus helemaal niet zo was.
