Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
COMMUNICATIE HOORCOLLEGES
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1................................................................................................................................................ 2
Hoorcollege 2................................................................................................................................................ 5
Extra studiestof HC 2................................................................................................................................... 10
Oomkes H2 De taal van het lichaam........................................................................................................ 10
Oomkes H3 De dragers van non-verbale informatie...............................................................................12
Hoorcollege 3.............................................................................................................................................. 14
Extra studiestof HC 3................................................................................................................................... 21
Oomkes H4 Het gesprek.......................................................................................................................... 21
Oomkes H5 Communicatiepatronen....................................................................................................... 22
Hoorcollege 4.............................................................................................................................................. 26
Extra studiestof bij HC 4.............................................................................................................................. 30
Oomkes H7 Interculturele communicatie................................................................................................ 30
Hoorcollege 5.............................................................................................................................................. 35
Hoorcollege 6.............................................................................................................................................. 38
Hoorcollege 7.............................................................................................................................................. 41
Hoorcollege 8.............................................................................................................................................. 44
Samenvatting Media en Publiek H1 t/m 10................................................................................................. 47
Hoofdstuk 1: Almacht van de media....................................................................................................... 47
Hoofdstuk 2: Binnen het paradigma van beperkte effecten....................................................................49
Hoofdstuk 3: De zwijgspiraaltheorie en de rol van de mening van anderen............................................52
Hoofdstuk 4: Marshall McLuhan............................................................................................................. 54
Hoofdstuk 5: De uses and gratificationsbenadering................................................................................55
Hoofdstuk 6: Systeemtheorieën.............................................................................................................. 56
Hoofdstuk 8: Agendasetting.................................................................................................................... 57
Hoofdstuk 9: Priming en framing............................................................................................................ 58
Hoofdstuk 10: Informatieverwerking...................................................................................................... 59
1
,Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
Hoorcollege 1
Communicatie = het proces waarbij de zender een boodschap overbrengt naar één of meer
ontvangers
Intentioneel versus non-intentioneel verschillende intenties en daarmee interpretaties
van een vraag. Voorbeeld Clinton en Monica Lewinsky. De vraag luidde: “Did you have a sexual
relation with Monica Lewinsky as that term is defined in Deposition Exhibit 1?”. In de genoemde
exhibit 1 werd het louter ontvangen van orale diensten echter niet genoemd, waardoor Clinton
feitelijk gezien de waarheid sprak
Geslaagd versus niet geslaagd komt de bedoelde boodschap goed over? voorbeeld van
de UT: valentijnskaartjes naar de studenten verstuurd. Echter viel Valentijnsdag op maandag en
dan wordt er geen post bezorgd. De kaartjes kwamen dus een dag te laat aan
Verbaal versus non-verbaal zonder woorden kun je ook heel goed een boodschap
overbrengen
Verbaal versus non-verbaal
Verbaal 7%
Toon 38%
Non-verbaal 55%
Incongruentie in communicatie
Wanneer woorden, toon en lichaamstaal niet overeenkomen
Vormen van communicatie
Intrapersoonlijke communicatie Communiceren met jezelf
Bv positieve zelfspraak heeft een positieve invloed op
de prestatie
Ook kan praten in jezelf helpen om succes te hebben,
bv om sleutels te vinden
Wat je tegen jezelf zegt heeft alles te maken met hoe je
jezelf ziet. 3 factoren:
o Gezinssituatie
o Sociale omgeving
o Fysieke omgeving
Interpersoonlijke communicatie Communicatie tussen een kleine groep mensen
Hoe communiceer jij met anderen?
Inhoud, toon en lichaamstaal
Welke onderliggende boodschappen?
Welke interpretatie en betekenis geven we hieraan?
Hoe komen we tot die interpretatie betekenis?
Massacommunicatie Zenden van een boodschap naar een grote massa, hierbij kan
een zender kiezen voor de volgende strategieën:
Eenrichtingsverkeer: zender staat centraal, ontvanger is
niet in beeld. Weinig aandacht voor of de boodschap
overkomt
Gecontroleerde eenrichtingsverkeer: actieve zender.
Ontvanger is in beeld, maar niet gelijkwaardig. Zender
probeert ontvanger te sturen of kennis over te dragen
Tweerichtingsverkeer: geen duidelijk onderscheid in
zender/ontvanger, organisatie beschouwt publiek als
gelijkwaardig en gaat de dialoog aan
Theorie van Ruler
De 3 strategieën voor het zenden van een boodschap horen bij de theorie van Ruler. Hieronder
worden ze nog iets uitgebreider uitgelegd
Eenrichtingsverkeer Communicatie wordt gezien als een eenzijdig proces met alleen aandacht
voor de activiteit van de zender en de boodschap. De boodschap wordt
2
,Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
niet gericht aan een bepaalde ontvanger die vooraf in beeld is. Er wordt
vanuit gegaan dat de ontvanger de boodschap precies zo overneemt als
de zender bedoeld heeft
Gecontroleerd Communicatie wordt gezien als een proces tussen een actieve zender en
eenrichtingsverkeer daarop reagerende ontvangers. Er is sprake van een eenzijdig resultaat
dat vooraf door de zender is vastgesteld. Het verschil met het eenzijdig
proces is dat er een ontvanger in beeld is. Er wordt wel vanuit gegaan dat
de effecten zich vooral voordoen bij de ontvanger. De zender stelt vooraf
vast welk resultaat hij verwacht: verandering in de kennis, de houding of
het gedrag van de ontvanger. In de huidige tijd van social media is dit een
lastig vol te houden strategie. Voor je het weet ren je van
communicatiebrandje naar communicatiebrandje
Tweerichtingsverkeer Communicatie wordt gezien als een proces van niet-eenrichtingsverkeer.
Dat betekent dat het niet één bepaalde kant op gaat (van zender naar
ontvanger en andersom) en niet eenvoudig in goede banen te leiden is.
Het interactief proces heeft als doel het bereiken van wederzijds begrip
door middel van dialoog. Het gaat bij deze opvatting niet om rollen
(zender, ontvanger) maar om activiteiten (zenden, ontvangen). Diederik
Samson communiceert niet alleen met de doelgroep, maar hij blijft in
gesprek, hij anticipeert op zijn volgers. Tweerichtingsverkeer is essentieel
in de politiek.
In een boodschap kunnen feitelijke, expressieve, relationele en appellerende kenmerken zitten
Feitelijk: constatering dat X de afwas niet gedaan heeft en dat dit al vaker is voorgekomen
Expressief: wij wonen hier ook en X houdt geen rekening met ons
Relationeel: vind jij hetzelfde als ik? Zender probeert
groep te vormen met ontvanger
Appellerend: er moet iets gebeuren. Heb je een voorstel?
Model Schulz von Ton:
Hoe breng je een boodschap?
Hoe interpreteer je een boodschap?
Je geeft altijd een stukje van jezelf
3
, Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
Metacommunicatie = communicatie over communicatie
Basisbehoeften volgens Maslow
Het communicatiemodel
Het meest eenvoudige communicatiemodel: zender - boodschap - medium - ontvanger
De boodschap kan:
Zakelijk: feiten
Expressief: gevoel en emotie
Relationeel: band zender - ontvanger
Appellerend: invloed uitoefenen op ontvanger
Er zijn tegenwoordig heel veel media om uit te kiezen. Realiseer je wel dat niet alle media hetzelfde
kunnen. En niet alle boodschappen worden op de juiste manier geïnterpreteerd. “Je spoort niet”
zeggen op een lachende manier is anders dan getypt: Je spoort niet. Maar als je "Je spoort niet ;-)"
typt is het alweer anders.
Encoderen is het omzetten van de boodschap. Hoe zorg je dat de ontvanger je begrijpt: (beeld)taal.
Decoderen is het begrijpen van de boodschap.
Ruis
Interne ruis treedt op wanneer er binnen het communicatieproces iets niet helemaal goed
gaat, denk aan een haperende zender of een ontvanger die er met de gedachten niet bij is
Externe ruis treedt op wanneer er iets buiten het communicatieproces misgaat, bijvoorbeeld
lawaai
Ruis kan ervoor zorgen dat de ontvanger geen aandacht meer heeft voor de boodschap. Maar
het kan soms ook voor de juiste timing van een boodschap zorgen. Soms komt door ruis een
boodschap juist nog beter over
4
COMMUNICATIE HOORCOLLEGES
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1................................................................................................................................................ 2
Hoorcollege 2................................................................................................................................................ 5
Extra studiestof HC 2................................................................................................................................... 10
Oomkes H2 De taal van het lichaam........................................................................................................ 10
Oomkes H3 De dragers van non-verbale informatie...............................................................................12
Hoorcollege 3.............................................................................................................................................. 14
Extra studiestof HC 3................................................................................................................................... 21
Oomkes H4 Het gesprek.......................................................................................................................... 21
Oomkes H5 Communicatiepatronen....................................................................................................... 22
Hoorcollege 4.............................................................................................................................................. 26
Extra studiestof bij HC 4.............................................................................................................................. 30
Oomkes H7 Interculturele communicatie................................................................................................ 30
Hoorcollege 5.............................................................................................................................................. 35
Hoorcollege 6.............................................................................................................................................. 38
Hoorcollege 7.............................................................................................................................................. 41
Hoorcollege 8.............................................................................................................................................. 44
Samenvatting Media en Publiek H1 t/m 10................................................................................................. 47
Hoofdstuk 1: Almacht van de media....................................................................................................... 47
Hoofdstuk 2: Binnen het paradigma van beperkte effecten....................................................................49
Hoofdstuk 3: De zwijgspiraaltheorie en de rol van de mening van anderen............................................52
Hoofdstuk 4: Marshall McLuhan............................................................................................................. 54
Hoofdstuk 5: De uses and gratificationsbenadering................................................................................55
Hoofdstuk 6: Systeemtheorieën.............................................................................................................. 56
Hoofdstuk 8: Agendasetting.................................................................................................................... 57
Hoofdstuk 9: Priming en framing............................................................................................................ 58
Hoofdstuk 10: Informatieverwerking...................................................................................................... 59
1
,Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
Hoorcollege 1
Communicatie = het proces waarbij de zender een boodschap overbrengt naar één of meer
ontvangers
Intentioneel versus non-intentioneel verschillende intenties en daarmee interpretaties
van een vraag. Voorbeeld Clinton en Monica Lewinsky. De vraag luidde: “Did you have a sexual
relation with Monica Lewinsky as that term is defined in Deposition Exhibit 1?”. In de genoemde
exhibit 1 werd het louter ontvangen van orale diensten echter niet genoemd, waardoor Clinton
feitelijk gezien de waarheid sprak
Geslaagd versus niet geslaagd komt de bedoelde boodschap goed over? voorbeeld van
de UT: valentijnskaartjes naar de studenten verstuurd. Echter viel Valentijnsdag op maandag en
dan wordt er geen post bezorgd. De kaartjes kwamen dus een dag te laat aan
Verbaal versus non-verbaal zonder woorden kun je ook heel goed een boodschap
overbrengen
Verbaal versus non-verbaal
Verbaal 7%
Toon 38%
Non-verbaal 55%
Incongruentie in communicatie
Wanneer woorden, toon en lichaamstaal niet overeenkomen
Vormen van communicatie
Intrapersoonlijke communicatie Communiceren met jezelf
Bv positieve zelfspraak heeft een positieve invloed op
de prestatie
Ook kan praten in jezelf helpen om succes te hebben,
bv om sleutels te vinden
Wat je tegen jezelf zegt heeft alles te maken met hoe je
jezelf ziet. 3 factoren:
o Gezinssituatie
o Sociale omgeving
o Fysieke omgeving
Interpersoonlijke communicatie Communicatie tussen een kleine groep mensen
Hoe communiceer jij met anderen?
Inhoud, toon en lichaamstaal
Welke onderliggende boodschappen?
Welke interpretatie en betekenis geven we hieraan?
Hoe komen we tot die interpretatie betekenis?
Massacommunicatie Zenden van een boodschap naar een grote massa, hierbij kan
een zender kiezen voor de volgende strategieën:
Eenrichtingsverkeer: zender staat centraal, ontvanger is
niet in beeld. Weinig aandacht voor of de boodschap
overkomt
Gecontroleerde eenrichtingsverkeer: actieve zender.
Ontvanger is in beeld, maar niet gelijkwaardig. Zender
probeert ontvanger te sturen of kennis over te dragen
Tweerichtingsverkeer: geen duidelijk onderscheid in
zender/ontvanger, organisatie beschouwt publiek als
gelijkwaardig en gaat de dialoog aan
Theorie van Ruler
De 3 strategieën voor het zenden van een boodschap horen bij de theorie van Ruler. Hieronder
worden ze nog iets uitgebreider uitgelegd
Eenrichtingsverkeer Communicatie wordt gezien als een eenzijdig proces met alleen aandacht
voor de activiteit van de zender en de boodschap. De boodschap wordt
2
,Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
niet gericht aan een bepaalde ontvanger die vooraf in beeld is. Er wordt
vanuit gegaan dat de ontvanger de boodschap precies zo overneemt als
de zender bedoeld heeft
Gecontroleerd Communicatie wordt gezien als een proces tussen een actieve zender en
eenrichtingsverkeer daarop reagerende ontvangers. Er is sprake van een eenzijdig resultaat
dat vooraf door de zender is vastgesteld. Het verschil met het eenzijdig
proces is dat er een ontvanger in beeld is. Er wordt wel vanuit gegaan dat
de effecten zich vooral voordoen bij de ontvanger. De zender stelt vooraf
vast welk resultaat hij verwacht: verandering in de kennis, de houding of
het gedrag van de ontvanger. In de huidige tijd van social media is dit een
lastig vol te houden strategie. Voor je het weet ren je van
communicatiebrandje naar communicatiebrandje
Tweerichtingsverkeer Communicatie wordt gezien als een proces van niet-eenrichtingsverkeer.
Dat betekent dat het niet één bepaalde kant op gaat (van zender naar
ontvanger en andersom) en niet eenvoudig in goede banen te leiden is.
Het interactief proces heeft als doel het bereiken van wederzijds begrip
door middel van dialoog. Het gaat bij deze opvatting niet om rollen
(zender, ontvanger) maar om activiteiten (zenden, ontvangen). Diederik
Samson communiceert niet alleen met de doelgroep, maar hij blijft in
gesprek, hij anticipeert op zijn volgers. Tweerichtingsverkeer is essentieel
in de politiek.
In een boodschap kunnen feitelijke, expressieve, relationele en appellerende kenmerken zitten
Feitelijk: constatering dat X de afwas niet gedaan heeft en dat dit al vaker is voorgekomen
Expressief: wij wonen hier ook en X houdt geen rekening met ons
Relationeel: vind jij hetzelfde als ik? Zender probeert
groep te vormen met ontvanger
Appellerend: er moet iets gebeuren. Heb je een voorstel?
Model Schulz von Ton:
Hoe breng je een boodschap?
Hoe interpreteer je een boodschap?
Je geeft altijd een stukje van jezelf
3
, Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1
Metacommunicatie = communicatie over communicatie
Basisbehoeften volgens Maslow
Het communicatiemodel
Het meest eenvoudige communicatiemodel: zender - boodschap - medium - ontvanger
De boodschap kan:
Zakelijk: feiten
Expressief: gevoel en emotie
Relationeel: band zender - ontvanger
Appellerend: invloed uitoefenen op ontvanger
Er zijn tegenwoordig heel veel media om uit te kiezen. Realiseer je wel dat niet alle media hetzelfde
kunnen. En niet alle boodschappen worden op de juiste manier geïnterpreteerd. “Je spoort niet”
zeggen op een lachende manier is anders dan getypt: Je spoort niet. Maar als je "Je spoort niet ;-)"
typt is het alweer anders.
Encoderen is het omzetten van de boodschap. Hoe zorg je dat de ontvanger je begrijpt: (beeld)taal.
Decoderen is het begrijpen van de boodschap.
Ruis
Interne ruis treedt op wanneer er binnen het communicatieproces iets niet helemaal goed
gaat, denk aan een haperende zender of een ontvanger die er met de gedachten niet bij is
Externe ruis treedt op wanneer er iets buiten het communicatieproces misgaat, bijvoorbeeld
lawaai
Ruis kan ervoor zorgen dat de ontvanger geen aandacht meer heeft voor de boodschap. Maar
het kan soms ook voor de juiste timing van een boodschap zorgen. Soms komt door ruis een
boodschap juist nog beter over
4
