Samenvatting Leerdoelen strafrecht jaar 1

Week 1:
Uitleggen wat de plaats van het strafrecht is in het Nederlandse
rechtssysteem
Het strafrecht houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een
strafbaar feit zijn begaan. Het straffen gebeurt niet door burgers, maar
door het OM met het vervolgingsmonopolie. Ook het bestuursrecht regelt
de verhouding tussen de burger en de overheid, dit regelt de wijze waarop
het openbaar bestuur moet functioneren. De algemene regels hiervan
staan in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het straf- en
bestuursrecht overlappen soms, bestuursorganen kunnen bestuurlijke
sancties opleggen bij bijvoorbeeld verkeersdelicten.
Eigenrichting is verboden dus om een strafbaar feit op te lossen zal
iemand zich tot de overheid moeten wenden. Vaak wordt er aangifte
gedaan bij de politie die de zaak gaan onderzoeken. De resultaten hiervan
komen bij de OvJ terecht en deze kan een strafrechtelijke dagvaarding
sturen om hem te laten verschijnen voor de strafrechter.
Uitleggen wat het principe van het strafrecht als ultimum remedium
inhoudt
Het ultimum remedium principe houdt in dat het strafrecht als laatste
redmiddel ingezet moet worden. Dit omdat het strafrecht ingrijpende
gevolgen op iemands leven kan hebben. Het strafrecht wordt ingezet als
er minder ingrijpende middelen ontbreken, hier zijn subsidiariteit en
proportionaliteit belangrijke begrippen.
Subsidiariteit houdt in dat er gekeken wordt naar vervangende middelen,
als er sprake is van subsidiariteit kan het strafrecht dus niet worden
toegepast.
Proportionaliteit houdt in dat er gekeken wordt naar de proportie waarin
het strafrecht wordt ingezet. De strafmaat moet in verhouding zijn met
het strafbare feit.
Uitleggen welk mens- en maatschappijbeeld ten grondslag ligt aan het
moderne strafrecht
Het mens en maatschappijbeeld dat centraal staat bij het strafrecht is de
vrije wil. Een mens kan redelijk zijn en de gevolgen voor anderen van zijn
daden inzien. Dit zorgt ervoor dat hij aangesproken kan worden op deze
gedragingen, het gedrag van iemand staat niet vast. Een mens handelt
namelijk op basis van de vrije wil, hij kan ervoor kiezen iets anders te
doen. Als hij deze keuze niet maakt kan diegene gestraft worden.
Uitleggen welke straftheorieën aan het strafrecht ten grondslag liggen, de
straftheorieën met elkaar vergelijken, benoemen wat de verschillen zijn
tussen deze theorieën en beargumenteren waarom een bepaalde straf
volgens een bepaalde theorie wenselijk is
In het strafrecht zijn er drie straftheorieën, dit zijn de vergeldingsleer, de
preventieleer en de gemengde theorie. Hieronder een schema met de
belangrijkste feiten per theorie gevolgd door een overzicht van de
belangrijkste verschillen en overeenkomsten tussen de straftheorieën.

, Theorie Waarom mag er Wie mag er Hoe zwaar mag er
worden gestraft? worden gestraft? worden gestraft?
Vergeldingsleer Er is een norm Alleen de Hangt af van de
overtreden  schuldigen veroorzaakte
wraakgevoelens schade en de
 er moet gestraft maat van schuldig
worden. zijn (proportioneel)
Preventieleer Om toekomstige De schuldigen en Zo zwaar dat er in
wetsovertredingen onschuldige als de toekomst niet
te voorkomen waarschuwing  meer gebeurt 
gaat om het effect bij te zwaar
omgekeerde effect
Gemengde theorie Omdat er bewust De schuldigen
de keuze is
gemaakt om de
wet te overtreden,
ook voor preventie

Alle drie de stromingen gaan ervan uit dat schuldigen gestraft mogen
worden, een verschil tussen de preventieleer en de andere twee is dat
deze ook van mening is dat onschuldigen gestraft mogen worden. Alle
theorieën hebben een verschillende opvatting over waarom er gestraft
mag worden en over hoe zwaar er gestraft mag worden.
Week 2:
Uitleggen op welk procesmodel het Nederlandse stelsel van strafvordering
is gebaseerd
Er zijn twee fases:
 Fase van opsporing, actieve rol politie. Er is een onderzoek naar het
feit of er een strafbaar feit is gepleegd en of hier een verdachte voor
is te vinden. Als er een aangifte is gedaan is de
opsporingsambtenaar op de hoogte van het strafbare feit en kan het
opsporingsonderzoek beginnen. Het onderzoek wordt geleid door de
OvJ, deze werkt samen met de politie die veel zelfstandigheid heeft.
 Fase van onderzoek en de rechtszaak, actieve rol OM en rechters. Er
zijn twee strafprocesmodellen: het accusatoir en het inquisitoire
procesmodel. Het inquisitoire houdt in dat gerechtelijke autoriteiten
een beslissing nemen over de (on)schuld van een verdachte op
grond van een door hun ingesteld onderzoek naar de materiele
waarheid. Kenmerken van dit procesmodel zijn
o De rechter heeft een actieve rol en moet oordelen op basis
van de materiele waarheid
o Vervolging en berechting zijn verenigd in één hand
o Verdachte is voorwerp van onderzoek, heeft geen rechten en
bevoegdheden.